Concerto de Pärbo en Vilalba

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos-IESCHA, coa colaboración do Concello de Vilalba, ten programado para o sábado 1 de outubro de 2022, ás 20:30 horas, no Auditorio Municipal, a actuación de PÄRBO, dúo formado por BEGOÑA RIOBÓ e ANXO PINTOS.

Begoña Riobó e Anxo Pintos, dous referentes da música tradicional galega que logo de traballar e colaborar de xeito ocasional en diversas formacións, deciden crear o dúo PÄRBO. Violín, arpa céltica e voz soa da man de Riobó, e zanfona e 2º violín, de Pintos. Ambos os dous cunha excelente traxectoria profesional que os precede como intérpretes, compositores, e formadores de innumerables músicos tanto en Galicia como no estranxeiro.

Begoña Riobó Estudiou Arpa Céltica con Rodrigo Romaní, violín clásico con Natalia Soltan e Armando Toledo, zanfona con Anxo Pintos e violín folk con Alfonso Franco e Jacky Molard. Licenciada en Historia da Arte, especializada nos itinerarios de música e arte contemporánea. É unha violinista de referencia no panorama folk gallego.

Anxo Pintos Músico e compositor. Toca a gaita, a zanfona, o violín, o saxo soprano e a frauta de bico. Compositor de numerosas pezas instrumentais, colaborou con numerosos músicos e grupos (Milladoiro, The Chieftains, Los Piratas, Rodrigo Romaní, Susana Seivane, Alfolíes, Wu Tong…)

ENTRADA SERÁ DE BALDE, PERO HABERÁ QUE REALIZAR A CORRESPONDENTE RESERVA NA PÁXINA WEB DO CONCELLO, OU DIRECTAMENTE NO AUDITORIO O MESMO DÍA DO CONCERTO

26 de set. de 2022

Bufón e amigo de Prisciliano

Moncho Paz. -

Acaba de cumprir os setenta e na actualidade lidera a Igrexa Patólica no barrio madrileño de Lavapiés, onde me recibe solemne e co seu uniforme de gala. Recoñecido mundialmente polas súas extravagantes actuacións teatrais e innumerables accións provocadoras, procede dunha antiga liñaxe de comediantes excéntricos e de pallasos circenses chegados de Italia, Francia, Inglaterra, Austria e Polonia. Amado ou odiado polo bufón que é, nunca buscou o consenso como artista ou como home. A súa arte, libre de convencións, ofrece ao público unha experiencia apaixonante, sensacional e estremecedora, onde a provocación é unha linguaxe e non un propósito. Refírome a Leo Bassi (Nova Iorque, 1952), membro de Amigos de Prisciliano, Europa Laica e máximo representante da Igrexa Patólica no planeta Terra.

O patolicismo é unha verdadeira relixión que sacraliza o humor e a risa como expresión do máis alto intelecto humano. Chámase así polo culto ao deus Pato, unha divindade a imaxe e semellanza dun pato de goma amarelo de bañeira. O deus Pato representa valores fundamentais como a humildade, o optimismo e o espírito lúdico, pero reivindica tamén o dereito á burla como acto transcendental. A Igrexa Patólica declárase filla da Ilustración e defensora da dúbida como escudo contra escurantismos, totalitarismos ou supersticións. E cada domingo, calquera pode asistir ás misas ateas e mesmo pasar polo altar para contraer matrimonio patólico, nunha cerimonia oficiada polo propio Bassi.

Leo pasou a súa infancia no circo familiar, viaxando continuamente, nunca tivo un país de referencia e sempre garda a lembranza de grandes cómicos como Groucho Marx, Charlie Rivel e outros recoñecidos membros da escena teatral que tamén facían cinema e tiñan o circo como denominador común. “Vivín sen ter un país propio, seguindo aos meus pais por camerinos, pistas, carpas, teatros… e mudando constantemente de rexistro, dun idioma a outro. A miña familia actuou durante moitos anos en Estados Unidos, Canadá, Austria, Francia, Italia… Así cheguei a converterme en cidadán do mundo. Outro recordo é coñecer a grandes personalidades de clase humilde; porque non crecín entre aristócratas, senón co pobo, coa xente máis básica, pero que tiña un orgullo de non depender de ninguén e ser totalmente libre. A última vez que vin o interior dunha escola tiña quince anos, non cursei estudo oficial algún, fíxeno todo pola miña conta até chegar á Universidade, lendo libros nos intres libres”, confésame cun amplo sorriso.

Bassi é un autodidacta en toda regra, como a xente do circo. E coa referencia permanente de grandes iconas. O seu pai traballou co Gordo e o Fraco, el era moi pequeno cando finaron, pero coñeceu moitas anécdotas deles. E o seu avó fixo o propio con Sydney Chaplin, o irmán de Charlot. A educación de Leo baseouse na idea de que non hai que axeonllarse ante ningún poder. “Somos igual de fortes ca o máis forte. A mentalidade americana do self made man, o eterno misterio do bufón que se outorga a si mesmo o dereito para insultar ao rei ou ao emperador, sen necesidade de que alguén llo ordene, senón porque se cre con ese dereito”. Charles Chaplin, Charlie Rivel ou Groucho Marx demostrárono. A proba está  no poder de Chaplin, que mentres tiña problemas coas autoridades norteamericanas, escribiu, dirixiu e protagonizou a película “Tempos modernos”, unha crítica feroz ao capitalismo salvaxe e ao taylorismo. 

O seu pai contáballes que na rouloute da familia Bassi había tantos fillos (sete) que xa non cabían todos dentro. El era un dos máis pequenos e a súa avoa fixo unha caseta baixo aquel fogar móbil con camas, metía alí aos nenos e despois pechaba, así que o seu pai tiña que ouriñar antes de ir durmir porque despois quedaba encerrado toda a noite. Isto contábao con orgullo, e el fica fachendoso de proceder dun mundo así; se puxo en marcha proxectos como o Bassibus ou a Igrexa Patólica é porque non pensa axeonllarse fronte a señores como Rouco Varela, persoeiro polo cal amosa especial antipatía.

Antes de despedirnos até a vindeira ocasión, non podo evitar preguntarlle como se considera en realidade. Bufón, pallaso ou provocador? “Bufón, sen dúbida, porque é o que represento”, responde sen matinalo demasiado, aínda que axiña explica que “o pallaso perdeu moita da súa forza, quedou relegado á imaxe de pais e fillos rindo xuntos e a min nunca me interesou ese tipo de pallaso”. Garda na casa carteis do século XIX onde se anuncian actuacións de circo con pallasos e indícase “función prohibida aos nenos”. De feito, o circo era considerado un dos espectáculos máis atrevidos da época, pensaban que era demasiado sofisticado e daba excesivo medo para que entrasen os raparigos; a idea de que o circo se identifique cos máis pequenos é propia dos séculos XX e XXI. 

Nas  pantomimas e “performances” que organiza polo mundo adiante, Leo Bassi reivindica permanentemente a figura do bufón e tamén do circo como era antes, cando o histrión precisaba ao resto de artistas. “Os bufóns son músicos, malabaristas, acróbatas… e representan para o pobo un traballo manual difícil, por iso son dignos de admiración”. Así remata unha conversa apaixonante con este home de mundo, a quen aproveito para convidar a que visite Vilalba, berce de mentes ilustres e terra sempre acolledora co viaxeiro. Parabéns no teu día, amigo Leo!!!

Presentación do documental 'Xorima'


Redacción. -

O venres 23 de setembro de 2022, ás 20:30 horas, no Auditorio Municipal de Vilalba, terá lugar a pre-estrea da curtametraxe documental “Xorima” (30min), dirixida por Sofía Naseiro, que traza unha liña sobre a historia do grupo e do contexto social e cultural dos anos 80 en Galicia, describindo o reencontro dos membros da primeira formación de Xorima. É unha homenaxe a Xorima, pero tamén a toda a música folk e a cultura galega que emerxía despois da represión social e cultural da ditadura. Unha homenaxe a todas as persoas que fixeron país.

O proxecto Xorima conta cunha páxina web, proxectoxorima.com, e un libro publicado baixo o título Conversas arredor de Xorima, de Paulo Naseiro. Nas redes sociais, pódense seguir todas as novidades a través de Twitter (@Proxecto_Xorima), Instagram (proxecto_xorima) e Facebook (@ProxectoXorima).

A preestrea do documental Xorima terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba ás 20.30h.

A organización do evento corre a cargo do Proxecto Xorima e do Instituto de Estudos Chairegos, como principal asociación participante no proxecto, en colaboración co Concello de Vilalba.

18 de set. de 2022

Ópera en Vilalba

Redacción. -

O Concello de Vilalba anuncia a representación da ópera “Las Bodas de Fígaro”, a cargo da Camerata Lírica de España, o próximo 24 de setembro no auditorio municipal. A peza, composta por W.A. Mozart, representarase ás 20.00 con Rodolfo Albero a cargo da dirección artística e de escea.

Esta representación supón unha oportunidade única de gozar desta ópera no propio Concello de Vilalba. Con esta proposta, o auditorio municipal varía a súa programación, cun espectáculo emblemático e de calidade.

“As vodas de Fígaro” é unha ópera bufa en catro actos, con música do citado compositor austríaco e texto de Lorenzo dá Ponche. A historia ambiéntase en Sevilla no século XVIII, narrando de forma cómica os amores e desamores dos seus protagonistas, nun clima de enganos e enredos.

O xovial Fígaro, protagonista da peza, enfrontarase ao seu amo, o Conde de Almaviva, quen quere posuír á súa amada Susana. A Condesa será a gran prexudicada da historia, consciente da actitude do seu marido. Outra personaxe, Cherubino, representante do amor inxenuo e puro, converterase nun auténtico rival do Conde de Almaviva.

Na ópera, Mozart conduce ao público a través de cada situación, transmitindo con sutil beleza os sentimentos e emocións dos protagonistas, facendo desta unha peza única e maxistral.

A Camerata Lírica de España, compañía a cargo do espectáculo, está formada por profesionais de primeiro nivel internacional, tanto instrumentistas como cantantes líricos, cunha ampla experiencia. A compañía conta cun notable recoñecemento, tanto a nivel nacional como no estranxeiro.

As entradas, cun custe de 18 euros, están dispoñibles aquí.

13 de set. de 2022

'Cuñados' no Auditorio de Vilalba

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración coa Academia Galega do Audiovisual, coa Área de Cultura Vicepresidencia da Deputación de Lugo e co Concello de Vilalba, continúa coas proxeccións correspondentes ás películas finalistas dos XX PREMIOS MESTRE MATEO (documentais e longametraxes). Nesta ocasión, tócalle o turno á película “CUÑADOS”, dirixido por Toño López.

A proxección terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba o sábado 17 de setembro de 2022, ás 20:00 horas.

SINOPSE:

Eduardo e o seu cuñado Sabonis acaban de meter a zoca nun dos seus negocios e precisan cartos. Moitos cartos. Será Sabonis quen atope a solución ao problema, secuestrando a Modesto, cuñado de Alicia Zamora, a empresaria que os engañou e deixou tirados. Só hai un pequeno problema: Alicia non pensa pagar un euro polo seu cuñado. Así a todo, é o propio Modesto quien urde un novo plan co que Eduardo e Sabonis poderán salvar a bodega familiar. Eduardo, Sabonis e Modesto téñeno todo para fracasar pero, como diría Sabonis, malo será.

CANDIDATURAS XX PREMIOS MESTRE MATEO

Película Finalista

FICHA TÉCNICA:

Dirección de produción: Ana Míguez, Javi

Reparto: Xosé Antonio Touriñán, Miguel de

Lira, Federico Pérez Rey, Eva Fernández, María Vázquez, Iolanda Muíños, Mela Casal, Manuel Cortés Producción executiva: Alfonso Blanco Maquillaxe e perruquería: ChichaBlanco Montaxe: Lu Rodríguez Música orixinal: Santi Jul, Iván Laxe Son: Alfonso Couceiro, Santi Jul, Iván Laxe Vestiario: Saturna

A ENTRADA SERÁ DE BALDE, PERO HABERÁ QUE REALIZAR A CORRESPONDENTE RESERVA BEN NA PÁXINA WEB DO CONCELLO BEN DIRECTAMENTE NA CASA DA CULTURA DE VILALBA.

Presentación de 'Un corvo en Caldaloba'

Redacción. -

María Xosé Lamas presenta o vindeiro xoves ás 20:00 no Salón de actos da Deputación Provincial de Lugo o libro UN CORVO EN CALDALOBA, unha obra teatral. No acto participarán tamén Antón de Guizán (Prologuista), Sófia Naseiro (autora da capa e das ilustracións), Ana Mar Fraga (Presidenta da Asociación Cultural Caldaloba, organizadora do evento) e os poetas Xosé Otero Canto, Pilar Maseda (NPG), Luz Airado (NPG), José Carlos Ulloa e Toño Núñez.

Un Corvo en Caldaloba é unha peza teatral pensada polivalente que se adapta a contidos didácticos, para leitura teatralizada, para representar tanto por grupos de teatro amador como profesionais e que conta con unhas ilustracións inspiradas nas vestimentas da época para cada personaxe. Promovida dende a NPG Nova Poesía Guitirica, está editada por Medulia Editorial co apoio da plataforma para a restauración da Torre de Caldaloba, o Instituto de Estudos Chairegos IESCH e o Concello de Vilalba.

A traxectoria teatral de María Xosé Lamas é longa tanto como actriz como directora de diversos grupos de Lugo e Vilalba. Autora de numerosas obras, algunhas delas xa representadas, Ten sin embargo En UN CORVO EN CALDALOBA a sua primeira obra teatral publicada, ainda que son numerosos os seus libros de poesia e narrativa.

Un Corvo en Caldaloba de María Xosé Lamas (Medulia Editorial)

Presentación:

-Quinta-Feira, xoves 15 de setembro
-Salón de actos da Deputación Provincial de Lugo
-20:00 horas

-María Xosé Lamas, Antón de Guizán, Sofia Naseiro,  Ana Mar Fraga, Xosé Otero Canto, Pilar Maseda, Luz Airado, José Carlos Ulloa e Toño Núñez.

12 de set. de 2022

Presentación de 'A gruta da torre'

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos, o Concello de Vilalba e Edicións Xerais de Galicia organizan o vindeiro venres 16 de setembro de 2022, ás 20:00 horas, na Casa da Cultura de Vilalba, a presentación do libro “A GRUTA DA TORRE” de LOIS PÉREZ, editado por Edicións Xerais de Galicia, publicación gañadora do V Premio Agustín Fernández Paz de narrativa infantil e xuvenil pola Igualdade que convocaron no ano 2021 as tres entidades antes mencionadas. No acto intervirán: o propio autor do libro, Lois Pérez; a ilustradora do libro, Rosalía Díaz; un dos membros do Xurado, Manuel Bragado; a alcaldesa do Concello de Vilalba, Elba Veleiro, e a presidenta do Iescha, Marisa Barreiro.

A gruta da torre

Lois Pérez (Autor)
Rosalía Díaz (Ilustradora)

V PREMIO AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ DE NARRATIVA INFANTIL E XUVENIL POLA IGUALDADE

Rematado o curso, Lois viaxa coa súa familia a pasar outro verán en Ribadeo. Quique, Greta e o resto da cuadrilla agardan por el, e ese ano hai tamén unha nena nova. Non a coñece, mais morre por falar con ela... Na vella biblioteca da Torre dos Moreno, Quique encontra un libro e, no interior, un misterioso documento que fala dun pasadizo. Onde estará? Deciden que teñen que atopalo. A investigación vese sacudida pola aparición dunha foca, Cuquita, e tamén por uns estraños sucesos no faro da Illa Pancha. Quen os persegue? Por que un home lles amosou unha pistola? Quirina e Estrela tamén procuran a resposta. Namentres, Marquiños escoitou a voz de seu pai no mar... Unha aventura trepidante, atravesada pola forza da amizade, os primeiros amores e o valor dos libros, no Ribadeo de 1990. (https://xerais.gal)

Lois Pérez (Lugo, 1979) é mestre, contador de historias, poeta, escritor e guionista. No eido da dramaturxia, gañou en 2008 o Premio de Teatro Radiofónico da Radio Galega con «Saltimbanqui» (Xerais, 2008), dirixida e adaptada por Quico Cadaval. Como poeta, publicou «LP» (2013) e «Long Play» (Xerais, 2017), e gañou o Premio aRi[t]mar ao mellor poema editado en Galicia nese ano por «Blues do rei Bergman=B.B. King». Coordina a Sección de Literatura de Tradición Oral da AELG e, no eido do ensino público, traballou e promoveu diferentes proxectos de innovación na normalización lingüística do galego na escola, premiados todos eles por organismos oficiais e institucións diversas. Escribe de rock and roll e literatura no suplemento cultural «Táboa Redonda». «A gruta da torre» (Xerais, 2022) gañou o V Premio Agustín Fernández Paz de Narrativa Infantil e Xuvenil pola Igualdade.

Rosalía Díaz (Begonte, 1986) estudou Deseño Gráfico en Zaragoza, onde viviu dezasete anos e desenvolveu diferentes proxectos relacionados co deseño, a ilustración, a pintura e a música. Na súa obra artística expresa diferentes inquedanzas e ideas, como o feminismo, o amor pola terra e a xustiza social. Na actualidade reside en Galicia, onde traballa como deseñadora e ilustradora. Parte do seu traballo pode verse en www.rosaliadiazcreativa.com. «A gruta da torre» (2022) é a súa primeira obra ilustrada en Xerais.

Falecemento de Saleta Goy

Redacción. -

Este serán faleceu na cidade da Coruña, Saleta Goy, a viúva do escritor Manuel María e Presidenta da Fundación que acolle o legado do poeta na Casa-Museo Manuel María en Outeiro de Rei (Lugo). Os seus restos serán velados no tanatorio de Servisa da Coruña mañá, domingo, e o luns realizarase na Casa-Museo Manuel María, en Outeiro de Rei, unha despedida civil, ás 17 hrs, previo a recibiren sepultura, ás 18 hrs, no cemiterio de San Xoán de Outeiro de Rei, a 250 m da Casa-Museo. Os seus restos repousarán xunto aos do escritor Manuel María falecido no ano 2004, con quen compartiu 45 anos de vida e de intensa actividade cultural.

Saleta Goy García cumpriu 90 anos o 6 de xuño e vivía na cidade da Coruña desde que en 1998 se trasladou alí, xunto a Manuel María, cando chegou á idade de xubilación.

Saleta e Manuel María coñecéronse no ano 1957 e casaron dous anos máis tarde pasando a residir en Monforte de Lemos onde o escritor exercía como procurador dos tribunais. Foron eses momentos primeiros de dificultades económicas que obrigaron ao escritor a compatibilizar o seu traballo de procurador coas clases nunha academia de ensino e as colaboracións xornalísticas. A pesar diso, Manuel María vai renunciar ao traballo de director de “La Voz de Vigo” por esixírselle a afiliación á Falanxe.

Desde o ano 1970 Saleta vai rexentar en Monforte a libraría Xistral que o matrimonio decidira abrir como un xeito de dinamización cultural e de obter os medios económicos imprescindíbeis para que o escritor conservase a súa plena independencia creativa. Foi aquel un lugar habitual de encontro de escritores e intelectuais, tanto galegos como de fóra, e un importante foco de difusión da literatura galega. A esa altura Saleta e Manuel xa tiñan un claro compromiso nacionalista o que acentuou máis a represión exercida sobre eles polo réxime fascista. Non só se viu censurada a obra literaria do escritor e prohibidos os seus recitais e conferencias, senón que a represión cebouse sobre as súas propias persoas con multas cuantiosas, vixilancia domiciliaria permanente e detencións arbitrarias.

Mais a represión non logrou que Saleta e Manuel María renunciasen ás súas conviccións nin cesasen en ningún momento na súa loita contra a ditadura franquista e en favor dos dereitos políticos de Galiza e, sobre todo, no traballo pola recuperación de usos para a lingua galega e polo dereito a vivir dignamente na propia Terra en paz e harmonía cos demais pobos do mundo.

Despois do falecemento de Manuel María no ano 2004, Saleta Goy, acompañada dun grupo de amizades e de persoas que compartían o proxecto, creou a Fundación Manuel María de Estudos Galegos co fin de adquirir a casa natal do escritor, coñecida como Casa de Hortas, e convertela en Casa-Museo para dar así acollida ao conxunto do legado do poeta chairego. A Fundación presidida pola propia Saleta, creouse no ano 2007 e a Casa-Museo inaugurouse no ano 2013 despois de ser remodelada convenientemente para a nova función. Alí deposítase e móstrase ao público en xeral e a escolares todo o legado do escritor e promóvese a difusión da súa obra literaria mediante publicacións, certames de teatro para compañías profesionais, certames de composicións musicais arredor da obra do escritor, concursos de recitado poético e de videopoemas, ademais da actividade semanal que vai máis aló da figura do escritor. A Fundación, con Saleta ao fronte, non só concibiu a Casa-Museo Manuel María como unha homenaxe permanente ao escritor senón que a converteu nunha casa da memoria, dentro da batalla contra o esquecemento ou da loita por rescatar aquilo que lle sigue sendo útil e funcional á sociedade galega. O Padroado da Fundación acordou realizar na súa sede -a Casa-Museo Manuel María- un acto civil de homenaxe de despedida.

10 de set. de 2022

Homenaxe a Manuel María


Redacción. -

Coma todos os anos por estas datas, o Instituto de Estudos 
Chairegos, coa colaboración da Área de CulturaVicepresidencia
da Deputación de Lugo, organiza os 
ACTOS DA CULTURA CHAIREGA, en homenaxe
MANUEL MARÍA, coincidindo co seu XVIII CABODANO.
PROGRAMA
XOVES 8 DE SETEMBRO – ÁS 20:00 HORAS – NO 
ESPAZO MANUEL MARÍA
Terá lugar unha ofrenda floral ao pé da súa escultura, así 
como un recital poético popular, aberto a toda a xente que 
queira participar con poesías, cancións ou calquera outro 
texto relacionado co gran poeta chairego.
Entrada libre e gratuíta.
VENRES 9 DE SETEMBRO – ÁS 20:30 HORAS – NO 
AUDITORIO MUNICIPAL
Terá lugar en primeiro lugar:
O ACTO DE ENTREGA DA PLACA DE SOCIO DE HONRA DO IESCHA A DARÍO 
XOHÁN CABANA
Darío Xohán Cabana foi nomeado SOCIO DE HONRA DO IESCHA, 
por aclamación dos asistentes, na Asemblea Xeral do día 25 de marzo 
de 2022, resaltándose o seguinte:
Darío Xohán Cabana, escritor chairego, nacido en Roás no ano 1952, foi 
Académico da RAG, na que ingresou o 22 de abril de 2006. Recibiu máis de 
medio cento de premios literarios por artigos, contos ou poemas, sendo un dos 
gr andes referentes da cultura galega, brillante dinamizador e impulsor da 
mesma a través da súa poesía, da súa narrativa e das súas traducións.
Esta Asemblea do Instituto de Estudos Chairegos noméao SOCIO DE HONRA 
DO IESCHA: Pola súa grande e meritoria obra poética e narrativa, polo seu 
profundo coñecemento da nosa lingua, polo seu activismos político e cultural, 
polo seu compromiso co espallamento de todo o relacionado coa Terra Chá, 
entre outros moitos méritos.

A continuación levarase a cabo:
O CONCERTO DA CANTANTE GALEGA CRIS ROMÁN
CRIS ROMÁN
“A compositora e cantante Cris Román, comezou a súa andaina musical co grupo de Rock 
Areavasta. En 2014 decide comezar a súa aventura en solitario e en abril de 2016 siu á luz o disco 
autoproducido A Cuentagotas.
Profesora da USC, Cris Román, reparte o seu tempo entre a investigación e a docencia e a súa 
paixón pola música. Unha autora comprometida, con alma de roqueira baixo un antifaz de pop 
aterciopelado. Acompañada dunha banda de grandes músicos como Alexandre Fontán aos 
teclados; Fran Alonso ao contrabaixo; Alexis Iglesias na guitarra; e Javier Romo na percusión. 
Entre as súas cancións pódese atopar un amplo abano de estilos dende blues, swing, country, e 
música de autor, con cancións en inglés, castelán e galego".
A entrada para este acto será tamén de balde, pero por motivos organizativos e de 
loxística, haberá que realizar a correspondente reserva ben na páxina web do 
Concello, ben na Casa da Cultura, ou ben directamente no Auditorio o mesmo día 9.

3 de set. de 2022

50 anos da Casa de Rosalía


Redacción.-






Chega a Vilalba a exposición
sobre os 50 anos da Casa de
Rosalía
Estará na Praza da Constitución desde o
vindeiro martes, día 6, ata o 18 de setembro,
cando continuará a súa itinerancia por
Chantada e Becerreá
Esta mostra repasa a historia da CasaMuseo
de Rosalía e lembra o fito que
supuxo conseguir mercar, restaurar e
musealizar esta Casa en pleno franquismo
grazas á colaboración de milleiros de
persoas.
6 de setembro de 2022, 17:00 horas, Praza
da Constitución de Vilalba, inaugiración da
exposición ‘A Casa de Galicia. 50 anos da
Casa de Rosalía’ na que se repasa a historia
deste museo e se lembra o fito que supuxo en
pleno franquismo conseguir mercar, restaurar e
musealizar esta Casa grazas á colaboración de
milleiros de persoas.
A mostra, que se pode visitar na Praza da Constitución (A Chouzana) ata o 18 de
setembro, está comisariada por Pepe Barro, tamén autor da museoloxía da Casa-Museo.
Contará coa presenza de Anxo Angueira, presidente da Fundación Rosalía; Marisa
Barreiro, presidenta do IESCHA; Elba Veleiro, alcaldesa do Concello de Vilalba; Vanesa
Siso, concelleira de Cultura, e Tareixa Ferreiro, vicepresidenta da Deputación de Lugo,
que financia esta itinerancia, que logo a levará por outras vilas da provincia como Chantada
e Becerreá.
Esta exposición fai un repaso pola historia desta Casa-Museo que se abriu ao público o 15
de xullo de 1971, en pleno franquismo grazas á implicación de milleiros de persoas e
entidades de todo o país e da emigración. O Patronato Rosalía, creado en 1947,
converteuse en refuxio do galeguismo, con actos, como a Misa de Rosalía en Bonaval, que
eran auténticos encontros de afirmación galeguista. Nin sequera o franquismo puido
facerlle fronte á vontade popular de recuperar esta Casa.

Daquela participaron centos de persoas anónimas de Galicia a partir da proposta de José
Manuel Rey de Viana, organizáronse colectas en moitas vilas e en case todos os centros
galegos na emigración, uníronse máis de 70 concellos, varios bancos, equipos de fútbol e
innumerables asociacións de todo o país.
50 anos de historia, un ano de celebracións
A Casa da Matanza abriu ao público o 15 de xullo de 1971, pero non foi ata o ano seguinte
cando sería musealizada a partir do proxecto realizado por Xosé Filgueira Valverde. É por
iso que as celebracións e actividades deste 50 aniversario durarán un ano, de xullo de
2021 a xullo de 2022.
A historia da Casa de Rosalía é a historia dun logro colectivo. Pouco despois da morte de
Rosalía a casa da Matanza fica baldeira. Despois de varios intentos, é mercada en 1946
por Xosé Villar Granjel e Xosé Mosquera. O Patronato Rosalía, creado en 1947, acabou
sendo refuxio do galeguismo, con actos, como a Misa de Rosalía en Bonaval, que eran
auténticos encontros de afirmación galeguista. Ata 1951 non se realizou a primeira
restauración, segundo planos de Gómez Román. Pero foi a partir da presidencia de Sixto
Seco cando en 1971, baixo a dirección de Fernández-Albalat, cando se puido inaugurar
como Casa-Museo o 15 de xullo dese ano. Da montaxe e dirección do Museo encárgase
Xosé Filgueira Valverde.
A Casa da Matanza converteuse en Casa-Museo en pleno franquismo grazas á implicación
de milleiros de persoas e entidades de todo o país e da emigración. A partir da proposta de
José Manuel Rey de Viana, realizada no Pedrón de Ouro de 1970, iniciouse unha campaña
na que participaron centos de persoas, de xeito particular e ás veces anónimo,
organizáronse colectas en moitas vilas e en case todos os centros galegos na emigración,
uníronse máis de 60 concellos, varios bancos, a Federación de Caixas de Aforros, o Celta
de Vigo, a Federación Galega de Ciclismo e innumerables asociacións de todo o país. Ao
final, colleitouse un total de 994.043 pesetas en 1971.

Cine na rúa

Redacción. -

Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración co Concello de Vilalba, participa no CICLO DE CINE NA RÚA convocado pola Área de Cultura-Vicepresidencia da Deputación de Lugo, coa proxección ao aire libre da película O NOSO ÚLTIMO VERÁN EN ESCOCIA de Andy Hamilton e Guy Jenkin, que terá lugar no PARQUE ROSALÍA DE CASTRO DE VILALBA o vindeiro mércores 24 de agosto, ás 21:30 horas.

O NOSO ÚLTIMO VERÁN EN ESCOCIA
Sinopse:

Un matrimonio en crise viaxa a Escocia con motivo do 75 aniversario do avó. Como está gravemente enfermo tratan de ocultar a súa difícil situación para que non lle afecte á saúde, pero non lles vai ser nada doado manter o segredo por mor dos seus tres falangueiros fillos.

ACTORES

Rosamund Pike, David Tennant, Billy Connolly, Celia Imrie, Emilia Jones, Ben Miller…

EQUIPO TÉCNICO

Dirección e guión: Andy Hamilton e Guy Jenkin
Fotografía: Martin Hawkins
Música: Alex Heffes
Ano: 2014
País: Reino Unido

“(…) O Último Verán en Escocia é unha comedia moi entretida cunha forte dose de moralina que case logra emocionar pero, iso si, acada sacar un amplo sorriso e algunha que outra gargallada provocada pola espontaneidade e saídas dos tres pillabáns que, aínda que pareza mentira, acaban converténdose nos máis sensatos do conto. Atención tamén ao tratamento da paisaxe e da música tradicional celta que terá o seu punto álxido na catarse colectiva do fina.” (extracto da crítica de Andrés Castro publicada en NÓS DIARIO)

ENTRADA LIBRE E GRATUÍTA ATA COMPLETAR AFORO

21 de ago. de 2022

XI Exposición "Tal como eramos"

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos “Pena do Encanto” (Iescha), inaugura o venres, día 26 de agosto de 2022, ás 20:30 horas, na Sala de Exposicións do Auditorio Municipal de Vilalba, a mostra fotográfica baixo a denominación xenérica “Tal como eramos. Fotos para o recordo”, que chega á súa XI edición.

Esta mostra está integrada pola reprodución de 208 fotografías procedentes da fototeca do IESCHA, e é posible grazas ás aportacións de moitos veciños e veciñas de Vilalba e comarca.

As fotos que compoñen a Exposición, repartidas en 26 paneis (cunha nova presentación tanto no deseño como no soporte), son de temática variada (Deportes, Celebracións, Feiras e Festas, Música, Nenas e Nenos, Grupos, Oficios e Actividades, Paisaxes e Recantos, Paseos, etc.) e a maioría delas corresponden á 1ª metade do pasado século XX.

A undécima edición de Tal como eramos-Vilalba poderá ser contemplada dende o venres 26 de agosto (inauguración) ata o 14 de outubro de 2022 na Sala de Exposicións do Auditorio Municipal de Vilalba, no horario estipulado de apertura.

Todas estas fotos, xunto coas da exposición de “Tal como eramos” de Guitiriz, incluiranse no apartado correspondente do Caderno de Estudos Chairegos nº 11, que se editará a finais do presente ano.

Festas de S. Ramón e Sta. María


Redacción. -

O Concello de Vilalba anuncia o programa completo das Festas de San Ramón e Santa María, que se celebrarán desde o 19 agosto ata o 4 de setembro. O goberno local xa anunciou algúns eventos, como os concertos de Manu Chao e as Tanxugueiras, aos que se suman agora outros reclamos como as orquestras Combo Dominicano e Olympus, o concerto de Treixadura e algunhas actuacións de música de grupos do municipio.

O programa inclúe actividades para todas as idades e gustos, con variedade nas propostas musicais, así como no tipo de eventos, incluíndo obradoiros, presentacións de libros ou espectáculos de maxia para público familiar. Recuperanse ademais tanto a Xira dos Maiores, que será nesta ocasión unha homenaxe ás persoas maiores cun xantar gratuíto para persoas empadronadas de máis de 65 anos, como a Xira Campestre, ambas limitadas pola pandemia nos últimos anos.

Venres 19 e sábado 20 de agosto
Na primeira fin semana realizarase a final do I Concurso de Música Local, con nove propostas dos grupos Corredores de Sombra, Dúo Estrellas, Tapioca Pudding, Banda de Gaitas Mato Vizoso, Roberto G., Oxygeno, Irmandades do Falo, CRZY e Lambe Lambe. Actuarán o venres 19 de agosto ás 20:30 horas na Praza da Constitución, lugar onde se decidirá o primeiro e segundo premio, con 1.000 e 500 euros respectivamente.

O sábado 20 de agosto ás 12 horas inaugurarase unha escultura creada por José Gómez de Bernardo en memoria de “Concha da Reina”, primeira comadroa titulada da bisbarra, no parque enfronte á Escola Infantil, tal e como acordou a corporación municipal en sesión plenaria.

Ese mesmo sábado celebrarase a primeira Festa interxeracional Irmandade no Campo da Feira, coas actuacións a partir das 13 horas de Los Rastreadores (Ortiga + Grande Amore) e Mekanika Rolling Band. A continuación haberá un xantar e pola noite será a quenda do Dj Litainer e Dj Maler. Esta iniciativa nace da vontade de ofrecer un espazo de encontro entre os veciños e veciñas de Vilalba, unha xuntanza na que todas as persoas se podan reecontrar con antigas amizades, veciños, coñecidos e compañeiros de distintas etapas vitais na localidade. Servirase un menú de polbo, churrasco, postre e café por 29 euros, debendo retirar os tickets previamente para acceder ao recinto no Café Bar Pafe, Café Bar Estudiante, Café Bar O ´Porrás ou Café Bar Centro.

Entre o 22 e o 28 de agosto
A seguinte semana contará co espectáculo de maxia de Patri Zenner dentro do Festival Mundial de Ilusionismo de Galicia o luns 22 de agosto. Na xornada do martes celebrarase a andaina San Ramón e Santa María.

O mércores 24 de agosto organizarase a Xira en homenaxe aos nosos maiores, tras dous anos de parón pola pandemia, que inclúe misa, sesión vermú, a actuación da Charanga de Vilalba, xantar e baile coa Orquestra Supremos.

Tamén haberá oco para a literatura, coa presentación o venres 26 ás 19:30 do libro “Lois Peña Novo. 55 anos despois”, editado polo Colectivo Egeria.

A segunda fin de semana de celebracións comezará o venres 26 coa prexira, na que estarán catro DJ pinchando desde as 22:30h, David García, Cris Vázquez, Alejandro Varela (Doctor Chaff) e Diego Amido (Oxygeno). O sábado 27 e o domingo 28 serán as dúas xornadas da tradicional Xira Campestre, unha cita que se retoma tras a pandemia e que transcorrerá con normalidade, debendo respectar a contorna tanto nos espazos públicos como privados. O sábado haberá sesión vermú e verbena, e pola tarde amenizarán a xira os Festicultores. O domingo, despois da vermú comezará unha sesión musical a cargo de Puzzle animación.

A partir do 29 de agosto
As festas continuarán o 29 de agosto coa XXVII Festa da Bicicleta do Espazo Xove – Casa da Xuventude de Vilalba, con saída ás 19:30h da Praza da Constitución. Poderanse inscribir neste lugar sito na rúa Novo Cazón S/N, dende o día 22 ata o 29 de agosto inclusive.

O martes 30 de agosto, véspera do patrón, realizarase o pregón a cargo de Benita Martínez, matroa do centro de saúde, xusto antes da celebración do XLVIII Certame Literario, ás 19 horas no Auditorio Municipal. Esa mesma xornada, Tanxugueiras actuará en Vilalba, cunha sesión posterior dos Dj Friso & Marcos Peón.

O mércores 31 de agosto, Día de San Ramón, os grupos Buxos Verdes e Banda de Gaitas Mato Vizoso farán o pasarrúas e a procesión que sucederá á misa das 12h, coa actuación da Coral Luar. Antes da sesión vermú, amenizada pola orquestra Pontevedra, haberá un espectáculo de circo itinerante musical. Pola tarde realizarase o concerto da Banda de música de Vilalba, e a verbena correrá a cargo do Combo Dominicano e Solara no Campo da Feira, cunha sesión de fogos artificiais a media noite.

O xoves 1 de setembro de Santa María, A.C Andrade e Entre Lusco e Fusco porán música ao pasarrúas e á procesión, e será a Coral Polifónica de Vilalba quen actúe na misa das 12h. Ritmo Joven fará a sesión vermú e xunto con la Fórmula a verbena desa noite. Ás 22h CRZY realizará un concerto de música urbana.

Na fin de semana, o venres 2 de setembro será o Día infantil, con inchables, tobogáns e festa da espuma. Organizarase tamén ese día a XXVIII Simultánea de Xadrez. Para o público familiar, tamén haberá espectáculos de maxia o sábado 3 co Mago Antón, obradoiros de pompas e títeres o domingo 4.

Na noite do venres 2 de setembro será o concerto de Manu Chao, cuxas entradas gratuítas poden retirarse na Casa da Cultura o xoves 4 de agosto de 15:00 a 21:30 horas, e o venres 5 de agosto de 09:00 a 21:00 horas. Cada persoa poderá retirar un máximo de tres entradas, debendo acudir presencialmente co seu DNI.

O sábado 3 de setembro Cerna de Árbol e Mestura de Nete farán o pasarrúas antes da vermú co Dúo Estrellas. A xornada complétase co XVI Festival de Bandas Pepe Guntín e cunha verbena pola noite a cargo de Olympus e Dúo Estrellas.

O domingo 4 de setembro é o día das parroquias, dedicado este ano a San Cosme de Nete despois de dous anos adiado. Nesa xornada haberá tamén pasarrúas con Asubíos da Chaira e a Charanga de Vilalba, misa coa Coral Polifónica e ofrenda da parroquia, que ademais fará o acompañamento de autoridades desde o concello ata a igrexa cos seus propios músicos. A orquestra Fuego estará na vermú e Treixadura porá o colofón final das festas patronais a noite do 4 de setembro.

11 de ago. de 2022

Korczak terá o seu espazo en Compostela

Moncho Paz

Hoxe cúmprense 80 anos do pasamento de Janusz Korczak, médico pediatra nado en 1878 no seo dunha familia xudea polaca. Dende 1912 dedicouse a coidar meniños orfos, sen familia ou desamparados. En 1940 foi obrigado polos nazis a trasladarse co persoal do orfanato e douscentos raparigos ao gueto de Varsovia. A resistencia xudea quixo axudalo clandestinamente para salvalo dunha morte segura. El só puxo unha condición: sacar primeiro aos rapaces. Mais non foi posible.

0 6 de agosto de 1942 os nazis deixaron baleiro o hospicio e levaron aos nenos ao campo de exterminio de Treblinka. Korczak acompañounos naquela derradeira viaxe e estivo con eles ata o final. O Concello de Santiago aprobou hai uns días o nomeamento dun espazo público na súa memoria, convertendo a Compostela na primeira cidade en recoñecer a súa figura en España, que pasará así a formar parte do conxunto de países que homenaxearon a este home senlleiro. Parabéns pola iniciativa.

 


6 de ago. de 2022

Un nome para o Museo do Humor de Fene

Redacción. -

A Corporación Municipal de Fene aprobou por unanimidade o cambio de denominación do Museo Do Humor Fene, que pasa a chamarse dende hoxe "Museo do Humor Xaquín Marín". A proposta, presentada polo goberno municipal, saiu adiante co respaldo de todos os grupos da oposición. #fene #concellodefene

Poucas persoas hai en Fene, de nacemento ou adopción, que conciten tanto afecto xeral como Xaquín Marín Formoso. E motivos sobran. Creador polifacético, dinamizador cultural, reivindicador e un dos máximos expoñentes do humorismo retranqueiro galego posto ao servizo da crítica social. Son moitos os méritos que, sen el pretendelo, se xuntan nun home xa de por si afable e sempre conciliador. Un bo e xeneroso, vaia, que hai case 40 anos teimou en crear o primeiro museo do mundo dedicado ao humor. Fene recoñeceulle durante maio e xuño todo o seu labor a prol do municipio e da Cultura por medio do programa "Volta á orixe", que contou con centos de asistentes á exposición monográfica e ás actividades paralelas. Agora, como culminación deste merecido tributo, o pleno municipal aprobou na mañá deste xoves o cambio de denominación do Museo do Humor para que pase chamarse "Museo do Humor de Fene: Xaquín Marín".

Tal e como se recolle na proposta de acordo da alcaldía, precisamente a raíz da exposición antolóxica sobre o creador "foron moitas as persoas que nos transmitiron a proposta de cambiar o nome do museo". Un sentimento refrendado por Siro López -outro dos grandes do humor gráfico galego, ademais de amigo e compañeiro de andanzas creativas de Marín- que mesmo reivindicou a mudanda da denominación nun artigo publicado en La Voz de Galicia.

O texto que se someteu á valoración plenaria abonda na figura e na obra dun "artista plástico total e polifacético" coñecido e recoñecido por levar case 35 anos publicando unha viñeta diaria nese mesmo xornal e por ser o principal promotor do museo do humor fenés, inaugurado en 1984 e que el dirixiría durante os seus primeiros 25 anos de vida reunindo a que posiblemente sexa a maior colección de humor gráfico do mundo.

Desde a dirección do Museo, Xaquín Marín levou a cabo, ademais, "un inxente labor de difusión do humor galego en todas as súas vertentes ben sexa a través de exposicións permanentes ou itinerantes (Os humoristas e a reconversión, Humor gráfico actual en Galicia, Cómic galego, Humor cru...), de mostras en colaboración con outras institucións, museos ou particulares (Casa do Humor e da Sátira de Gabrovo en Bulgaria, Museo Internacional de Humor de San Antonio de Baños en Cuba, herdeiros de Mort Walker...), da creación das Xornadas de Humor, os premios Curuxa e a revista Sapoconcho ou do apoio ao nacemento da Asociación de Amigos do Museo do Humor".

Porén, a súa figura vai máis aló e, segundo a proposta, o autor acumula "unha vasta traxectoria que abarca outras disciplinas visuais como a banda deseñada, a pintura, o deseño gráfico, o cartelismo, o muralismo ou a ilustración", ademais de ser o humorista gráfico galego "con maior relevancia, recoñecemento e constancia das últimas cinco décadas".

A iniciativa do Goberno municipal cualifica a Marín como "creador dun estilo cunha linguaxe, recursos expresivos e símbolos propios, totalmente innovador ao tempo que inequivocamente enraixado na tradición plástica galega, dunha coherencia estética e ideolóxica incontestables, tan persoal como universal e, por riba de todo, galego".

Estes e outros argumentos sosteñen a petición que se lle presentou ao pleno do pasado xoves ás 10:00h, no sentido de que o Museo do Humor de Fene pase denominarse "Museo do Humor de Fene: Xaquín Marín". A iniciativa superou a comisión informativa cos votos favorables do Grupo de Goberno e a abstención do resto de formacións. 

4 de ago. de 2022

Premios Rebulir da Cultura Galega

Redacción. -

O Xurado dos IX Premios Rebulir da Cultura Galega 2022 decidiu que as premiadas e premiados nesta edición fosen:

1. CATEGORIA MÚSICA GALEGA:  Ao grupo FUXAN OS VENTOS no seu 50 aniversario pola súa dilatada traxectoria no eido da música tradicional e popular galega, poñendo en valor a poesía e cultura endóxena.  

2.CATEGORÍA ARTES ESCÉNICAS:  A CELSO FERNÁNDEZ SANMARTÍN por preservar e difundir a tradición oral galega desde o respeto, e levar os contos do noso rural a diferentes escenarios poñendo en valor a creatividade propia. 

3. CATEGORIA HOMENAXE: a XOSE LUIS MENDEZ FERRÍN por ser un dos máximos expoñentes da literatura galega contemporánea e difusor da cultura propia a través da súa obra chegando a diferentes públicos. 

Parabéns a todos/as os/as candidatos/as e noraboa aos premiados/as.


29 de xul. de 2022

'SonDaRúa' no templete da música

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración co Concello de Vilalba, organiza para o venres 12 de agosto de 2022, ás 22:30 h., no templete da música da praza da Constitución, o concerto de verán a cargo do grupo musical SONDARÚA, de Ponteareas. A entrada será de balde.

SonDaRúa

SonDaRúa, unha das bandas con maior proxección do panorama galego dos últimos anos, volve á carga con Eterno Combate (PlayPlan 2020), o seu primeiro disco de longa duración tras o lanzamento do EP Liberando mentes (2018).

O grupo, formado por Hugo Guezeta e Álex Arnoso ás voces e That Bass como DJ, plasma neste novo traballo o seu estilo, que sempre bebe da ironía, da musicalidade e a tradición oral popular galega, pero combinándoo co hip hop máis reivindicativo, de crítica social e política.

“Eterno combate”, o disco

Trátase dun LP de 12 cortes no que poderemos gozar das colaboracións de Skandalo GZ, Navia Rivas e Ezetaerre. Ademais, e mantendo a liña habitual de SonDaRúa, Eterno Combate é un disco do máis ecléctico no que teñen cabida unha morea de estilos musicais; dende o rap clásico ao máis puro estilo 90’s, pasando polo ska, o rock e chegando aos sons máis característicos do reggae.

No referente á parte instrumental de Eterno Combate, o maior peso da produción recaeu en Álex Arnoso, membro do grupo. Sen embargo, Eterno Combate conta coa participación de distintos artistas do nivel de Peter Petrowski (Ezetaerre), un habitual nos traballos de SonDaRúa, That Bass, actual DJ da banda, quen tamén aportou o seu gran de area musical neste LP, ou Javier Vicalo, produtor da canción que dá nome ao disco nos estudos The Dub Yard. Destaca tamén o gran traballo realizado por Félix Cebreiro en Quela Records, tanto na mestura e masterización dos temas como nos arranxos musicais do disco.

Aínda que a banda non perde en ningún momento a súa esencia subversiva e reivindicativa, en Eterno Combate poderemos atopar temáticas moi diversas entre as distintas cancións que conforman o disco, así como rítmicas e instrumentais cheas de calidade e frescura.

O disco edítase baixo a discográfica de PlayPlan.

28 de xul. de 2022

Vídeo da presentación do Proxecto Xorima

Redacción. -

'Proxecto Xorima' acaba de publicar o vídeo da presentación do libro Conversas arredor de Xorima, de Paulo Naseiro, que tivo lugar o pasado 19 de marzo no Auditorio de Vilalba, e que incluiu a actuación do mítico grupo, reunido por primeira vez desde 1989. 

A produción audiovisual do evento, dirixida por Sofía Naseiro e coa produción da propia Sofía e de Laura Rodríguez, dirección de fotografía de Laura León, contou ademáis coa colaboración dos cámaras Pablo Baamonde, Irene Chao e Diego Freijomil. O son estivo a cargo de Ramón Campos, quen tamén fixo as mesturas xunto con Xosé Ramón Vázquez.

A actuación de Xorima, que lembrou pezas como "Feira de Santos", "O gaiteiro avergoñado", "Muiñeira/Jig of Slurs", "Compañeiros" ou "A Cova da Serpe", rematou cunha versión moi especial do Pasacorredoiras de Vilalba, executado conxuntamente co grupo tradicional Buxos Verdes.

'Proxecto Xorima' está a levar adiante un traballo de recuperación e reivindicación da banda que, desde Vilalba, contribuiu ao espertar da música de raíz galega nos anos oitenta. Un libro coa historia do grupo, a páxina web proxectoxorima.com ou o vídeo que se ven de presentar son algunhas das actividades máis destacadas, que culminarán o vindeiro mes de setembro coa preestrea dun documental realizado por Sofía Naseiro.

Pódese ver o vídeo na seguinte ligazón:

25 de xul. de 2022

Fredy

Miguel Barrera.-

Olla!

Óllame Fredy, 

non deixes de ollarme, 

non deixes de ollarme, 

son os teus ollos os que me dan a paz, 

os que ma deron sempre 

co teu esculcar sensible, sereno, confiado.

Óllame Fredy, 

axúdame a combater toda resistencia 

co teu sorriso, 

a conquistar (vencer) coa túa faciana vermella 

o estigma da desolación.


Óllame Fredy, 

aluma os atardeceres 

mentres te lembro tocando a batería 

no teu faiado de ensoño. 

Talvez, unha vez máis, 

xunto ao baixo de Mon e a guitarra de Currás

acompañarte 

mentres Txus rompía nas gorxas.


Golpea, golpea, golpea unha vez máis coas baquetas, e fende nos meus recordos as caralladas do teu imaxinario, as reflexións certeiras cando a inxustiza nos podía.


E gritabamos, e blasfemabamos e

queimabámosvos bandeiras 

e, por suposto bebíamos cervexas, 

cervexas, cervexas, cervexas.


Óllame Fredy,

axúdame a contar as batallas entre tacos e bolas de billar, entre cervexas, cervexas, cervexas. Axúdame a preparar o revolver, a marcar a bala da mala conciencia mergullada no Fabilos.


Óllame Fredy, 

deféndeme daquel que cortou a soga, 

do primeiro aforcado 

que xurde cada mañá 

entre os covardes,

que negan o seu pacto 

con 

Dorian Gray.


José Ramón Guizán Durán, Fredy (1964-2022)

23 de xul. de 2022

Pregón da II Festa da Poesía Guitirica

Marica Campo.-

Guitiriz, 2 de xullo de 2022. Casa Habanera. 11,30

En canto o mundo progresa na súa auto destrución, mentres as nais dos soldados dun e doutro bando soñan con regresar aos  tempos en que aínda non amaran nin tiveran fillos, en Guitiriz, convocada polo grupo que se formou arredor da Lareira de Soños e co apoio do Concello, celébrase a Festa da Poesía. Nada máis revolucionario e positivo. Manuel María propugnaba que os homes e mulleres da política estivesen obrigados a ler poesía e, sen dúbida non lle faltaba razón.

Parabéns, xa que logo, por esta iniciativa que, traballando pola palabra, e ben seguro que promove a paz.

 Din que calquera cousa pode ser poesía, mais que a poesía non pode ser calquera cousa.

Asegúrase que é posíbel facer poesía de todo, mais que non todo é poesía.

A poesía é inútil, expresa Luís García Montero: só serve, segundo el, para lle cortar a cabeza a un rei ou para seducir unha rapaza. Aínda así, segue a ocupar o centro da súa escrita porque, en realidade, celebra e reivindica ironicamente que non sexa algo mercantil nin instrumento de apoio para causas espurias. El ve na poeta, no poeta, alguén que quere ser dono das súas opinións. Iso non impide que o oficio requira artesanía, relato humano, saber dunha herdanza que nos vén dos devanceiros, dos antepasados.

O desprezo a esa tradición, sobre todo por descoñecela, nada ten de positivo.

A innovación é importante, mais non o é menos ser elos dunha cadea que non rompe porque cada un deles engancha no anterior e dá paso ao seguinte.

A cadea fúndese (de fundición, non de afondamento) con palabras. As palabras deben ser escollidas polo seu peso, pola súa densidade. O que lles dá densidade son os significados que se lles apegan polo uso e as experiencias de todo tipo, é dicir, da vida e a arte. Isto é o que se chama connotación. Fóra dela, na pura denotación, a poesía non sucede, non é.

 

Hai centos, miles, de definicións deste xénero tan vello coma o mundo. Porén, calquera definición limita, pon fronteiras ao feito poético e, sobre todo, non revela o seu verdadeiro ser.

É por acumulación de experiencias, de encontros nese espazo tan máxico como humano, onde nos podemos facer unha idea do seu ser pesado e leve, gozoso e ferinte, diáfano e escuro, carnal e espiritual.

Mais, que é poesía? Cadran moi ben para unha declaración de amor as palabras de Bécquer: “Poesía eres tú”. Porén, a resposta non abonda para entender o misterio.

Aínda así, hai que entendela? J.R. Jiménez aseguraba que non, que o mesmo que non comprendemos o que cantan a auga ou os paxaros, tampouco temos que saber o que di o poeta para que gustemos da poesía.

 

Como xa se dixo, definicións non faltan, malia termos estudado no vello bacharelato que a poesía non se pode definir, que, simplemente, chamamos poético a algo que nos impresiona e nos causa emoción pola súa beleza.

 Antonio Machado deixou escrito:

            “Ni mármol duro y eterno,

            ni música y pintura,

            sino palabra en el tiempo.

 

            II

            Canto y cuento es la poesía.

            Se canta una viva historia,

            contando su melodía”.

 

Benedetti considerouna  “A verdadeira alma do mundo”.

Para Octavio Paz: “A poesía é a memoria dos pobos, e a parte secreta da alma de cadaquén”.

Lorca viu nela “O misterio que teñen todas as cousas”.

Fernando Pessoa considerábaa un finximento, unha impostura coa que o poeta expresa a súa verdade:

 

 O poeta é um fingidor.
Finge tão completamente
que chega a fingir que é dor
a dor que deveras sente.

 

 

O poema, segundo Manuel María,

 

 é un ser vivo que anda,

respira, soña, chora, salouca,

ama, berra, cintila e escurece,

cala, aborrece a mentira,

sente odio e ternura, desángase,

fala de intimidade a intimidade

coas cousas e coa xente, suxere

mundos posibeis e imposibeis,

suda, cansa, sente sede e fame,

adoece, agoniza.

                        E nunca morre.

              De A Luz Ressuscitada, 1984

 

Díaz Castro, o noso grande escritor dos Vilares de Guitiriz, de Galiza e da pléiade mundial dos letraferidos, explica que  o poema é só un nimbo de luz que os ollos cegos lles  poñen ás cousas soñadas ou amadas nas tebras. Ben se sabe que non se refire ás nubes dese nome, senón ao circo luminoso que rodea a cabeza dos santos ou certos corpos celestes en determinadas circunstancias.

Coincide co poeta norteamericano Robert Penn Warren, que o expresa así:

“No fondo, un poema non é algo que se ve,  

senón a luz que nos permite ver.

E, o que vemos, é a vida”

 

Esta que lles fala, engade: A vida viva, a vida que se sente a si mesma. E que podería completalo con palabras de Dylan Thomas:

 

 “A poesía é o que nun poema che fai rir, chorar, falar, calar, conseguir que as túas uñas dos pés brillen, que che fai querer  isto ou  aquilo ou nada, que che fai saber que estás só nun mundo descoñecido, que a túa benaventuranza e sufrimento se comparten para sempre e sempre serán teus.”

 

 

 


Se cadra a poesía non é, senón que sucede. E, se sucede, é un fenómeno. A poesía flúe, acontece. Ningún destes verbos é estático. Son dinámicos, verbos que falan de procesos. Porén, un é o proceso de creación que dá como resultado o poema e outro é o proceso de lectura.

Quen le, recrea o poema porque precisamente esa é unha das súas características, a polisemia, a multiplicidade de significados. E iso é así porque, á marxe dunha serie de connotacións comúns a moita xente, hai outras que pertencen a cada persoa e non teñen que ser as mesmas para quen escribe que para cada unha ou un das diversas e diversos lectores.

Quen escribe non sempre busca un sentido para o poema. Derrida, o filósofo da deconstrución, ese xeito de estudar os textos para ver as contradicións que hai na nosa cultura, afirmou que todo verdadeiro poema corre o risco de carecer de sentido e non sería nada sen ese risco. Mais non compete a un pregón entrar nestes labirintos do posmodernismo, senón convidar á poesía.

              

En todas as persoas hai Outra que non coñecemos. A través da linguaxe podemos procurala, desvendala, dar con ela. Rosalía de Castro, sobre todo en Follas Novas, é paradigma desta procura.

 

Daquelas que cantan as pombas i as frores
todos din que teñen alma de muller,
pois eu que n’as canto, Virxe da Paloma,

¡Ai!, ¿de qué a teréi?

III

Tal coma as nubes
que impele o vento,
i agora asombran, i agora alegran
os espazos inmensos do ceo,

Así as ideas
loucas que eu teño,
as imaxes de múltiples formas,
de estranas feituras, de cores incertos,
agora asombran,
agora acraran,
o fondo sin fondo do meu pensamento.

Quen, que escriba ou se lea a si mesma non percibe por veces esa sensación de estrañeza ao se descubrir outra?

Rimbaud tíñao claro: “Je suis autre” (eu son outro)

É no proceso creador onde coñecemos o material da experiencia, por iso non operamos sobre un coñecemento previo, explicaba o ourensán José Ángel Valente. Nese proceso ordenamos o noso mundo e rescatámolo para a consciencia, para vivirmos e non sermos vividos pola ignorancia de nós, polo engano sobre a nosa identidade.

Porque, como nos comunica o gran romántico inglés John Keats, no máis célebre, quizais, dos seus poemas, “Oda a una urna griega”,  só a verdade é beleza e só a beleza é verdade. Todo iso e nada máis habedes saber na terra.

Xosé María Díaz Castro sabíao ben cando escribiu: “a beleza feriume para sempre”. A beleza era a súa poesía da que a verdade era a  beleza.

 

De calquera maneira, beleza e verdade, verdade e beleza poden pousar en formas e xeitos de facer ben diversos. Digamos que o rostro do poema cambiou como os sucesivos rostros daquela muller a quen cantaba Yeats nos versos de “Cando sexas vella”

CANDO xa sexas vella e canosa, e con sono
toquenees  xunto ao lume, colle este libro
 e le soñando coa mirada doce
que tiveron os teus ollos, e coas súa fondas sombras;

e cantos os teus momentos de alegre gracia amaron,
e a túa beleza, con falso o con sincero amor,
mais só un amou en ti a alma peregrina,
e amou las aflicións do teu cambiante rostro;

e inclinándote logo xunto a acesas brasas,
murmura, algo doída, como marchou o Amor
ao paso por riba das altas montañas
e o seu rostro ocultou un sen fin de estrelas.

 

Secasí, a poesía, se ten verdade e beleza, non envellece para quen de verdade a ame.

 

Bécquer asegurou nun seu poema:

 


Mientras las ondas de la luz al beso
palpiten encendidas,
mientras el sol las desgarradas nubes
de fuego y oro vista,
mientras el aire en su regazo lleve
perfumes y armonías,
mientras haya en el mundo primavera,
¡habrá poesía!

Mientras la ciencia a descubrir no alcance
las fuentes de la vida,
y en el mar o en el cielo haya un abismo
que al cálculo resista,
mientras la humanidad siempre avanzando
no sepa a dó camina,
mientras haya un misterio para el hombre,
¡habrá poesía!

 

Coido que se equivocou e que lle hai que dar a volta ao poema. Porque, mentres haxa poesía, haberá primavera e misterio.

Silvio Rodríguez, o cantautor cubano, enténdeo ben cando canta que son culpábeis os versos de que haxa noite e estrelas.

Mentres Rosalía de Castro e  tantos e tantas autores nosos, entre eles os da Poesía Guitirica sigan alimentándoa coa súa palabra, non só na poesía, senón en todos os ámbitos da vida, existirá Galiza e existiremos nós.

Moitas grazas por estardes na casa común da nosa lingua. Viva a poesía!

7 de xul. de 2022

Uxía no Convivio da Cultura Galega

Redacción. -

O Convívio da Cultura Galega, xornada lúdica e festiva organizada pola Casa-Museo Manuel María en colaboración coa Federación Galiza Cultura chega á súa IX edición. Será este próximo sábado, 9 de xullo, e o seu marco excepcional será de novo a carballeira de Santa Isabel de Outeiro de Rei, tras verse alterado nestes dous anos pola Covid-19. Faino da man dunhas das nosas cantoras máis salientábeis, Uxía.

Uxía e o instrumentista e compositor brasileiro Sérgio Tannus, que leva residindo na Galiza nestes últimos anos, actuarán ás 12.30 h na carballeira coa Banda de Música SONS E SOÑOS de Rábade, Begonte, Outeiro e Friol nun concerto especial preparado para a ocasión e dirixido por Armando Morales.

A Casa-Museo Manuel María anima e convida a todas as persoas a achegarse a Outeiro de Rei para presenciar este concerto tan especial á beira do Miño e partillar unha celebración festiva ao redor da figura de Manuel María. Esta xornada terá a súa continuidade nun xantar popular no que cada quen terá que levar a súa comida, mais que a organización dispón de mesas sempre que se reserve no whatsapp 698177621 ou por e-mail en contacto@casamuseomanuelmaria.gal.

Xa pola tarde será o momento dunha animada foliada conducida por Xurxo Souto e protanonizada por seis grupos de música diversa. Os primeiros en actuar serán Foliadeir@s do Castro de Begonte que estarán acompañados por Branca Villares, mestra de canto tradicional e pandeira, pandeiro e pandeireta e divulgadora do patrimonio musical galego. Airinhos do Fiouco, Parabéns, Birloque Gaiteiros e Tradivivas Agra serán os seguintes grupos en subir ao cenario, cerrando a foliada Xurxo Souto e o saxofonista, e director do Pardiñazo, Richi Casás.

Ás 11.30, no cemiterio parroquial de Outeiro de Rei, e antes do concerto de Uxía, Sérgio Tannus e a Banda de Música Sons e Soños, levarase a cabo unha ofrenda na campa de Manuel María, na que intervirá o presidente da Federación Galiza Cultura, Xosé Manuel Carril Vázquez. As entidades que conforman esta Federación manterán durante toda a mañá do sábado, no auditorio da Casa-Museo Manuel María, un encontro para programar novas iniciativas e levar a cabo accións en común para o ano próximo.

Máis información:
Alberte Ansede, secretario da Fundación Manuel María (616190349)
Xosé Manuel Carril, presidente da Federación Galiza Cultura (635457362)

IX Convivio da Cultura Galega

Redacción. -

A Casa-Museo Manuel María, en colaboración coa Federación Galiza Cultura, vén de presentar a IX edición do Convivio da Cultura Galega que se celebrará na carballeira de Santa Isabel en Outeiro de Rei o próximo 9 de xullo, retomando esta xornada lúdica e festiva que se veu alterada nestes dous últimos anos, tanto na data como no seu deseño, pola Covid-19.

A Casa-Museo Manuel María e a Federación Galiza Cultura convidan todas as galegas e galegos e entidades culturais a participaren nesta romaría-foliada ao redor da figura de Manuel María, para celebrar a cultura de Galiza e o traballo de base que levan a cabo as distintas asociacións culturais.

O encontro dará comezo ás 11.30 coa acollida diante da Casa-Museo Manuel María de todas as persoas asistentes, para saíren cara ao cemiterio parroquial de Outeiro, onde se fará unha ofrenda ao poeta chairego. De alí baixarase cara a paraxe natural de Santa Isabel onde se desenvolverá o resto do día que comezará cun concerto único, ás 12.30 hrs, preparado para a ocasión, da Banda de Música SONS E SOÑOS de Rábade, Begonte, Outeiro e Friol e UXÍA, a grande cantora galega. Pola tarde, e tras o xantar, levarase a cabo, desde as 16.45 hrs, unha foliada animada por Xurxo Souto e na que participarán grupos de música tradicional como PARABÉNS, TRADIVIVAS AGRA, BIRLOQUE GAITEIROS, AIRINHOS DO FIOUCO E FOLIADEIR@S DO CASTRO, alén do propio Xurxo, que xunto con Richi Casás, interpretará algunhas das súas pezas.

Durante a mañá do propio sábado, na Casa-Museo Manuel María, as xuntas directivas das entidades culturais que conforman a Federación Galiza Cultura, entidade que promove o Convivio xunto á Casa-Museo Manuel María, manterán un encontro para articular a súa actuación en común nos próximos meses.

O programa para este día será o seguinte:
11.30 Acollida de participantes diante da Casa-Museo Manuel María ao son da música de Birloque Gaiteiros.
11.45 Saída a pé para a carballeira de Santa Isabel con parada no cemiterio de Outeiro para realizarmos unha ofrenda a Manuel María.
12.30 Actuación, en Santa Isabel, da Banda de Música SONS E SOÑOS de Rábade, Begonte, Outeiro e Friol, dirixida por Armando Morales, e acompañada pola voz de UXÍA.
13.45 Xantar de convivio (cada quen ten que traer a súa comida e bebida)
16.45 Foliada na carballeira coa actuación de PARABÉNS, XURXO SOUTO e RICHI CASÁS, TRADIVIVAS AGRA, BIRLOQUE GAITEIROS, AIRINHOS DO FIOUCO E FOLIADEIR@S DO CASTRO. Guía a festa: Xurxo Souto

29 de xuño de 2022