Nabiza Girl en Outeiro de Rei

Redacción.-

O auditorio da Casa Museo Manuel María en Outeiro de Rei acollerá este sábado 24 ás 21 horas As aventuras de Nabiza Girl, un espectáculo cómico da actriz Isabel Risco.

A actuación é parte da programación cultural e lúdica coa que a Fundación Manuel María de Estudos Galegos desexa dinamizar a casa natal do escritor como un espazo en constante movemento de propostas coas que atraer a públicos o máis heteroxéneos posíbeis, ao tempo que ofrecer unha alternativa cultural de calidade durante todo o ano á veciñanza de Outeiro de Rei e da Terra Chá.

Este sábado Isabel Risco chegará a Outeiro de Rei mutada en Nabiza Girl para nos contar, a través dun espectáculo que ten o divertimento asegurado, a historia e andaina desta particular superheroína galega.

Isabel Risco, actriz de recoñecida traxectoria no teatro, a radio, o audiovisual ou a televisión, galardoada en 2013 co Premio Mestre Mateo á mellor Actriz de Reparto pola súa participación no espazo da TVG Era visto!, ofreceranos, como só ela sabe, o mellor da súa espontaneidade e naturalidade nun ambiente distendido e nun lugar de seu máxico para todo tipo de espectáculos que buscan a interacción entre público e escenario: a que foi antiga palleira da casa natal e familiar de Manuel María, que el mesmo retratou nas súas composicións.

As entradas para o espectáculo teñen un prezo de 4 € e pódense reservar por adiantado a través do teléfono 698 177 621 ou do correo-e fundacion@manuelmaria.com. Retiraranse na mesma Casa Museo entre 1 hora e 15 minutos antes do inicio do espectáculo.

22 xan, 2015

Lois Caeiro recibe o Diego Bernal

Manuel París.- Hoxe tivo lugar en Compostela o acto oficial de entrega do premio Diego Bernal, na súa XX edición, co que foi galardoado o xornalista Luis Rodríguez García (máis coñecido comoLois Caeiro). Recibiuno de mans do presidente da Xunta de Galicia, Alberto Nuñez Feijóo; e do presidente da Asociación de Periodistas de Galicia (APG), Arturo Maneiro. A semblanza do homenaxeado correu a cargo de Juan Ramón Díaz García, presidente de Editorial  La Capital.
Lois Caeiro (Sobrado dos Monxes, 1951) estudou na Universidade de Comillas e  na  Complutense, onde fixo os cursos de doutorado e da que foi profesor honorífico. Comezou en 1968 a colaborar en El Ideal Gallego. Cronista e comentarista político en Madrid nos anos da transición, posteriormente realizou os mesmos cometidos en Galicia coas primeiras eleccións parlamentarias e a constitución das institucións autonómicas; así, puxo en marcha os servizos informativos daTelevisión de Galicia -dos que foi o primeiro director- e director xeral da Compañía de Radio Televisión de Galicia. Foi tamén director de Atlántico Diario, na saída á rúa do xornal, e participou na posta en marcha de outras publicacións comoGalicia Confidencial ou Galicia, viajes y turismo. Colaborou  no suplemento cultural de YaLa Voz de GaliciaEl Correo GallegoLa Región, Man Común ou Encrucillada, entre outras. Foi correspondente en Galicia de ABC, Actualidad Agrariae da Axencia Logos. Desde o ano 2000 é director do diario El Progreso, de Lugo.
Foi tamén o primeiro responsable de prensa na Delegación do Goberno en Galicia, na Confederación de Empresarios de Galicia e na Xunta de Galicia. Asemade, encargouse de asesorar, en materia de comunicación, a numerosas empresas na nosa Comunidade, como Pescanova, Caixa Ourense ou Dragados. Publicou os libros Aquel mundo (1996) e O xantar da memoria (2003), galardoado co premio nacional de gastronomía Álvaro Cunqueiro. Foi co-tradutor da versión inglesa ao galego de A Biblia dos nenos (SEPT).  Membro do  Consello de Administración da editorial SEPT, do padroado da Fundación Araguaney e de diferentes comisións do Consello da Cultura Galega relacionadas cos medios de comunicación.
A Asociación de Periodistas de Galicia decidiu constituír en 1996 un premio xornalístico denominado Premio Anual APG, que tiña como finalidade premiar toda unha traxectoria profesional de xornalistas galegos que exerceron en Galicia ou fora da nosa Comunidade Autónoma. Tras o pasamento de Diego Bernal, vicepresidente da entidade, a Asociación acordou cambiar a denominación do premio, que pasou a chamarse Premio Diego Bernal, en homenaxe á súa memoria.
O Premio Diego Bernal non ten dotación económica e consta dunha figura tipicamente galega, deseñada segundo a artesanía tradicional de pratería de Compostela. Outórgase ao profesional que se considera máis merecedor do mesmo entre todos os candidatos propostos pola Xunta Directiva da APG, durante unha sesión ordinaria celebrada no último trimestre do ano; e faise público antes de que remate o ano, para ser entregado co gallo do 24 de xaneiro, festividade do Patrón dos Xornalistas.
A APG publicou en 2005 unha recopilación das semblanzas dos dez primeiros premiados e ao longo de 2015 está previsto que faga o mesmo coa relación dos galardoados nas vinte edicións, que integran unha lista de prestixiosos profesionais galegos, aos que agora se engade Lois Caeiro, En edicións anteriores recibiron o galardón: Augusto Assia (1996), Pedro de Llano (1997), Feliciano Barrera (1998), Camilo José Cela (1999), Manuel Fernández Areal (2000), Colectivo de Xornalistas Vascos (2001), Santiago Rey Fernández-Latorre (2002), José Manuel Rey Novoa (2003), Juan Ramón Díaz García (2004), Alfonso Sánchez Izquierdo (2005), Ángel Botana (2006), Blanca García Montenegro (2007), Gerardo González Martín (2008), Perfecto Conde Muruais (2009), Manuel Martín Ferrand (2010), Pepe Domingo Castaño (2011), Pilar Cernuda (2012), Germán Castro Tomé (2013) e José Luis Alvite (2014).

Ser ou non ser, galegos

Xosé Manuel Pacho.- Dicía Ortega no comezo do século XX, nun libro xa clásico, que España non sufría unha enfermidade, era unha enfermidade. Neste sentido, Galicia non chega a ese punto. Galicia todos os días confórmase con sobrevivirse a si mesma. Que, visto o visto, xa é moito. E non falo de política, que tamén, falo da nosa condición, da nosa identidade.

Dunha sinxela observación, podemos concluir que os galegos vivimos nunha negación, nunha contradición, que demasiadas veces non percibimos, ou que se converteu hai demasiados séculos nunha pulsión inconsciente. Non sabemos ser. O trazo máis caraterístico do ser galego é xustamente este, non ser. Porque non ser foi o noso xeito de supervivencia, porque disimular e a camuflaxe foron a nosa salvación. Hai uns anos, Revista de Occidente dedicaba un número, o de novembro de 2008, a esta idea, a esta construción cultural como metáfora contemporánea.

Durante moito tempo, para os galegos a arte de disimular, de pasar desapercibido, foi o noso único camiño. A mímese. Levado ao extremo, o inglés máis inglés de Chelsea seguro que é galego, como o mexicano máis mexicano do D.F. Nesta xeografía mundial apareceron, aparecen e aparecerán galegos vivindo nesa camuflaxe. Ese paisano, Alfonso Graña, rei do xíbaros; ese pintor nacido en Cangas do Morrazo, Angel Botello, considerado como o Gauguin do Caribe; ou un empresarios como José Oreiro "Pepe",  rei de Rio de Janeiro. O paroxismo da nosa identidade ten un momento sublime no século XX, cando comparamos a Casares Quiroga, o último Presidente da República, con Franco, o ditador que deu o golpe de estado, os dous galegos, e que teñen en común xustamente que poderían ser de calquera sitio menos da Galiza.

De xeito que así, tempo por tempo, fomos acomodando a nosa condición de galegos a esa idea de mímese, de disimulo. E chegou a democracia. Chegou un tempo onde os pobos podíamos avanzar. Pero para nós, esa mímese, converteuse na nosa némese, no noso inimigo. E arrastramos esa confusión derivada da nosa historia en todos os campos. Nos nosos políticos en xeral, e nos nacionalistas en particular. Esa é a única explicación do que está a acontecer con Beiras, con AGE, co BNG... Pero non é mellor na nosa cultura, que de tanto vivir de axudas, de tanto disimular, xa non sabe ser. Dicimos que somos alternativos, como Chévere, pero vivimos de subvencións. Dicimos que somos modernos, pero imitamos modelos que xa están pasados hai moito tempo, como se ve na película de A esmorga.


Doe máis todo isto cando pasa na cultura, porque a cultura é o mellor que somos como sociedade. A solución para ser modernos, para revindicar a nosa identidade é ben doada. Só temos que mirar cara adentro. Mirar cara a nós, para ver a Blanco Amor, a Celso Emilio, a Cunqueiro... Este é o único xeito de que Galicia sexa. Ser nós.

18 xan, 2015

Onde beben os cervos que amansou o calígrafo

Redacción.-

O proxecto titulado ONDE BEBEN OS CERVOS QUE AMANSOU O CALÍGRAFO é unha iniciativa de colaboración entre dous artistas ourensáns, Carlos González Villar e Baldo Ramos, que se bifurca en dúas achegas:
- Por un lado, a edición dun libro de artista de elaboración totalmente artesanal que ten como vértice de unión a reconstrución dun espazo e dun tempo simbólicos que sitúa o seu referente nas Terras de Celanova (concretamente nas aldeas de Sorga e Quintas).
A edición consta de 5 poemas de Baldo Ramos e cinco gravados de Carlos González Villar, nos que a presenza deses espazos do rural ourensán serven de punto de partida para esculcar nas posibilidades plásticas e literarias destas localizacións nas que os dous autores teñen parte das súas raiceiras familiares.
Esta obra foi dada a coñecer en decembro de 2013 no Centro de Arte Moderno de Madrid e, en marzo de 2014, no Centro Cultural Marcos Valcárcel da Deputación de Ourense, ao aveiro dunha exposición conxunta dos dous artistas
Parte destas obras poden verse agora na galería luguesa Clérigos, na que tamén se amosarán os gravados e os poemas que conforman a edición do libro de artista do mesmo nome.
Os traballos de Carlos González Villar e Baldo Ramos teñen como punto de encontro as raiceiras comúns ourensanas, a caligrafía como ponte entre a literatura e a pintura e o soporte papel como vínculo coa cultura popular e o mundo dos libros.

O mirante de xaneiro

Carlos Neira Cortizas.-

Con este nome dei a coñecer hai uns meses as miñas estimacións sobre as eleccións xerais en España. Trátase dunha síntese analítica de datos alleos que decidín ofrecer de forma gratuíta á AMEGA nun intento de promover a cooperación entre os medios privados en lingua galega.

O Mirante non é unha enquisa. A aclaración é importante, pois é un erro bastante común encadrala ao lado doutros datos que si proceden de traballos de campo específicos. Trátase dunha estimación que utiliza datos alleos, e baséase para o seu cálculo na eliminación dos nesgos ou desvíos sistemáticos nos que incorren os institutos demoscópicos -e cadanseus clientes.

Dun tempo a esta parte O Mirante analiza tamén outras fontes de datos diferentes das enquisas tradicionais. É o caso das estimacións realizadas por outros analistas con base en microdatos de enquisas devoltos ao dominio público. Un terceiro tipo de datos utilizados son os paneis de (máis ou menos) expertos en liña que con certa periodicidade elaboran tamén as súas propias estimacións. A inclusión deste último tipo abusa dos fundamentos estatísticos do método, pero teño comprobado que axuda a consolidar a miña estimación.

En primeira instancia O Mirante publica só estimacións de voto para as eleccións xerais, por ser aquelas para as que hai máis datos dispoñibles. Non descarto, porén, ampliar a estimación ao reparto de escanos, ou implementar o método para outras eleccións como as autonómicas galegas ou mesmo as municipais -aquí inevitablemente de xeito agregado. Obviamente para iso son precisos non só máis datos dos que existen na actualidade senón a aplicación de novas metodoloxías, o que resulta complexo e require dun tempo do que non dispoño.

O Mirante é o nome co que bapticei este traballo, tratando de apartarme das denominacións que tradicionalmente reciben as prospectivas electorais publicadas polos medios de comunicación. Mirante é unha palabra galegoportuguesa, non recollida polo Dicionario da RAG pero si polo Estraviz e por todos os dicionarios portugueses, que ten na forma miradoiro o sinónimo máis extendido entre nós. O seu signficado xoga coa miña posición como observador atento dos acontecementos desde unha posición distante e neutral.

Estimación de xaneiro


Os principais comentarios que me merecen os resultados son:

  • Podemos segue como primeira forza, mais detén o seu crecemento, vendo reducida a un punto a súa vantaxe sobre o Partido Popular.
  • O Partido Popular recupérase, e tralos escándalos de corrupción coñecidos no mes de outubro que afundiron os seus apoios, medra por vez primeira nos últimos catro meses. Perde, con todo, máis de 5 puntos desde o final do verán.
  • O maior cambio deste mes é o retroceso do PSOE, que cae un punto no último mes e dous desde outubro, o que converte nun bluff a rexeneración personificada en Pedro Sánchez. O PSOE afástase significativamente de Podemos e o PP, co que se desfai o triple empate que aínda tentan trasladar á opinión pública algúns medios.
  • Segue a existir unha maior variabilidade entre as forzas minoritarias, máis afectadas pola volatilidade xeral, dependentes dos cambios experimentados polas tres primeiras forzas, e tamén pola maior marxe relativa de erro estatístico inherente ás súas estimacións. IU mantén por pouco a cuarta posición, e a tendencia é que Ciudadanos cómelle terreo paulatinamente a UPyD fóra de Cataluña.
  • ERC comeza a acusar o xiro dos acontecementos en relación co proceso soberanista, ao tempo que CiU detén o seu retroceso. Cabe esperar un intercambio de posicións entrambos nos próximos tempos.
  • Entre o resto de formacións nacionalistas destaca a caída de EH Bildu. Como outras forzas nacionalistas situadas na esquerda están a sufrir, en maior medida que as instaladas na dereita, a auxe de Podemos.

O informe público do Mirante de xaneiro pode descargarse aquí.

José André Lôpez Gonçâlez

Antón de Guizán.-

Poucos Chairegos saberán que un paisano seu, concretamente dos Vilares, é o principal investigador e impulsor da figura do Apalpador, do que fixo investigación de campo no Courel e artigos e escritos para a recuperación desta figura que ano tras ano está a medrar no nadal cómo unha figura propia, autóctona que compite cos reis de Oriente e o Noël nórdico. http://www.pglingua.org/images/stories/pdfs/2008/20061231_o_apalpador_jose_andre_lopez.pdf

José André Lôpez Gonçâlez naceu nos Vilares, no lugar da Ponte en 1955 e mantén parentesco co señor Pedro, o Trapeiro dos Vilares pois o seu avó era irmao deste. Aos cinco anos marchou coa familia para a parroquia tamén chairega de San Xoán de Alba.

Estudou ciencias da imformación e traballou en Euskadi durante moitos anos. agora mesmo reside en Madrid. Ademáis de delegado de ventas dunha empresa, ten destacado pola súa militancia nacionalista e por ser un respetado tradutor, poeta ensallista. Hoxe, mantense activo nesa liña desde as terras da capital do estado.

Impulsor de publicacións e revistas de pensamento marxista e colaborador de iniciativas a prol do galego e da
norma reintegracionista, mantén grande amizade co vilarego Raúl Río e ten adicado un fermoso poema a Díaz Castro cando coñeceu o seu pasamento e que reproduzo:

NA MORTE DO GRANDE POETA GALEGO JOSE MARIA DIAZ CASTRO

(2 de outubro de 1990)

O escultor Raul Rio Diaz deu-me a triste nova da morte do grande poeta por telefone dizendo apenas: “morreu o Diaz Castro” e mais nada disse. Eu fiz este soneto essa mesma noite, transido de dor, em homenagem e honra ao grande poeta.

“E um cão que estava deitado, ergueu a testa e as orelhas,
era Argos, o cão do paciente Odisseu, que o herói criara
mas teve de o deixar quando partiu para a sagrada Ilião”

Homero, a Odisseia

Honor àquele que navegou os mares
para voltar à Pátria inesquecida
e envolto na saudade lentescida
nos trouxe a nau povoada de cantares.

Bogaste junto a nós para nos dares
Nimbos de luz, e agora, na partida,
fica um recendo a erva florescida,
Ulisses Diaz Castro dos Vilares.

Por Vilarinho a terra se outoniça
e bradam os bois longos letargos:
“Um passo adiante e outros atrás, Galiza”

Um dia hão voltar passos amargos
e bandeiras de Parga a Pastoriza
quando te reconheçamos, como Argos.

Pastora Veres ten contactado tamén con José André para o seu proxecto de Os Vilares, lareira de soños.

XXVI Festa dos Manol@s

Redacción.-

O pasado venres, 17 de xaneiro, xuntáronse, coma tódolos anos, os Manolos e Manolas da comarca da Terra Chá para cear. A XXVI xuntanza tivo lugar no restaurante Montero (Vilalba).

Regresa a revista dixital A Voz de Vilalba

https://drive.google.com/file/d/0B1jBgjzQBXUGS2FXa0NJMnlydE0/view?usp=sharing
Redacción.-

Regresa de novo a revista dixital A Voz de Vilalba coa nova periodicidade semestral, tal e como anunciamos o pasado verán. O presente número (que fai xa o 73) inclúe parte dos contidos publicados na web entre xullo e decembro de 2014.

Nesta ocasión publícanse textos de Helena Villar Janeiro, Xosé Manuel Pacho Blanco, Antón de Guizán, Germán Castro Tomé, Xulio Xiz, Moncho Paz, Agustín Fernández Paz, Xoan Xosé Fernández Abella, Paulo Naseiro, Miguel Martínez Panero, Fermín Bouza, Mario Paz González, Santiago Veloso, Miguel Barrera, David Otero, Martiño Maseda, Ramón Chao, Antón Baamonde, Xabier P. Igrexas, Modesto Renda Santiso e Fran Alvedro.

Como sempre, pode descargarse na nosa Hemeroteca ou picando na imaxe que acompaña a este texto.

10 xan, 2015

XXIX Festival de Polifonía e Panxoliñas

Redacción.-

Como ven sendo habitual por estas datas, a Coral Polifónica Vilalbesa organiza para o vindeiro martes, día 6 de xaneiro de 2015, ás 20:30 do serán, o XXIX Festival de Polifonía e Panxoliñas que terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba e coa participación da Coral Polifónica Municipal "Virxe do Monte" de Cospeito; A Coral Polifónica "Luar", do Centro Sociocomunitario de Vilalba, e a Coral Polifónica Vilalbesa.

5 xan, 2015

O Vispalia, derradeiro capador da Chaira

Antón de Guizán.-

Serafín Vispalia (1902-1882) foi o derradeiro capador da Chaira, un oficio itinerante hoxe desaparecido pero moi importante naqueles tempos de posguerra nos que nas casas o gando e os cultivos servían para asubsistencia das familias e pouco máis.

Os capadores non só atendían cochos, senón carneiros e outras especies no período da primavera verán ademáis de facer outras labores veterinarias como operar as lurpias das vacas ou axudar con cesareas, eran tamén menciñeiros da cabaña animal de cada casa.

O Vispalia foi máis que un capador ou un menciñeiro, percorreu coa súa mula a Chaira desde Guitiriz a Outeiro de Rei, desde Friol a terras de Meira e era coñecido e recoñecido en tódalas casas pola súa bondade e bó talante, cobraba no que que podían pagar, que naqueles tempos era pouco.

nado en Cospeito nunha parada de bestas e burras, resideu casi sempre en Goiriz, onde viven varios dos seus fillos. Gustaba do seu traballo e deixou amigos por onde pasaba.

Lembroo de cativo cando chegaba á casa de Ferreira en Lanzós naquela mula que para min resultaba imponente e escondíame porque tanto él como o pranto dos cochos me producían medo.

Xa maior, lembroo paseando co seu fillo Moisés e a súa nora Alicia e sempre levaba no peto da chaqueta aquela navalla de capador que sempre foi parte del, o símbolo do que el representa para a historia chairega.

Aínda hoxe, os seus fillos Manuel e Moisés lembran fachendosos a súa memoria e contan anécdotas divertidas deste cabaleiro chairego.

O poeta da Terra Chá, Manuel María, ten falado do Vispalia nos seus artigos co pseudónimo Manuel Hortas Vilanova no semanario A Nosa Terra, porque non se.pode escribir unha historia da Terra Chá sin lembras ao Vispalia.

Contan que na súa cabeza, foi capador até o día da súa morte, orgulloso dun oficio hoxe desaparecido, que exerceu con
grande profesionalidade e bondade e que tanto ben fixo en centos de casas.

Na foto, o Vispalia coa súa mula e un neto.

1 xan, 2015

2015, ano de Ramón Chao

Redacción.- O xornal A Voz de Vilalba e o Instituto de Estudos Chairegos acordaron dedicar o vindeiro ano ao escritor Ramón Chao. Nado en Vilalba en 1935, criouse tocando o piano na fonda dos seus pais  na capital da Terra Chá. Bolseiro polo Concello de Vilalba e pola Deputación de Lugo, trasladouse a Madrid para estudar piano, harmonía e bacharelato. 

De Madrid foise posteriormente a París, cunha bolsa do Goberno español. Na capital francesa fíxose xornalista, entrando a traballar en Radio France, onde dirixiu emisións en galego que serían prohibidas por Franco. Foi nomeado Cabaleiro das Artes e das Letras polo Goberno de Francia en 1991. Destacou como correspondente da revista Triunfo, crítico Literario en Le Monde e polas súas colaboracións en Le Monde Diplomatique. Publicou máis de vinte libros, entre novelas e biografías. 

Ramón Chao recibiu con moita ledicia no seu domicilio de Sévres, preto de París, a noticia desta iniciativa, e comprometeuse a viaxar a Vilalba para participar nalgún dos actos que se celebren, cuxo calendario está nestes intres en vías de programación.

29 dec, 2014

Losada presenta "Código Mariano" en Vilalba

Redacción.-

Na tarde do pasado venres tivo lugar a presentación en Vilalba de Código Mariano (Barcelona, Roca Editorial, 2014), o último libro do profesor e politólogo Antón Losada Trabada. O autor estivo arroupado por Manuel Castro Santamariña, presidente do Instituto de Estudos Chairegos; e polo xornalista Moncho Paz, editor de A Voz de Vilalba, que foron as dúas entidades encargadas de organizar o evento, no que se deron cita preto de cen persoas. Baixo este suxerente título, e nun ton de humor e ironía, Losada pretende descifrar a complexa personalidade de Rajoy, un dos políticos de comportamento máis enigmático. O libro divídese en cinco grandes bloques: a vida de Mariano, o partido segundo Mariano, a política segundo Mariano, o Goberno segundo Mariano e o Marianismo segundo Mariano.

Antón Losada (Xove, 1966) é doutor en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, cunha tese sobre o impacto da política de pesca na consolidación institucional da autonomía, é profesor titular de Ciencia Política no departamento de Socioloxía e Ciencia Política desa universidade dende 1998. Ten un máster en xestión pública pola Universidade Autónoma de Barcelona.

A súa posición de relevancia gañouna sobre todo grazas ao seu labor como xornalista, participando en diversos parladoiros radiofónicos da Cadena SER e escribindo artigos no xornal electrónico Xornal.com, en La Opinión e El Periódico de Catalunya. O seu maior cargo de responsabilidade tívoo a mediados dos anos noventa, cando ocupou a dirección de Radiovoz en Madrid. Tamén ten colaborado en diversos programas de radio e televisión, entre os que destacan os programas humorísticos Unha de romanos e A familia Mudanza na TVG, a serie Composteláns dirixida por Xosé Manuel Pereiro, e foi o presentador do programa Bule Bule, dirixido por Antón Reixa. Tamén compuxo letras para temas de Siniestro Total e Os Resentidos, así como unha peza de teatro, Qué é das dependentas dos grandes almacéns ó faceren os cincuenta?, para a compañía Pífano.

O seu contacto coa política iniciouse na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi membro dos CAF. A comezo dos noventa foi asesor puntual do conselleiro de Pesca, o popular Henrique López Veiga. Na primeira década do século XXI retomou o nacionalismo e a partir do ascenso de Anxo Quintana como voceiro nacional do BNG, fíxose militante e comezou a traballar ao seu lado en labores de asesoría e comunicación política. En 2005 foi nomeado secretario xeral de Vicepresidencia e de Relacións Institucionais, colocándose como a man dereita de Anxo Quintana dentro do organigrama da Xunta de Galicia.

Poden verse as imaxes do evento aquí.

27 dec, 2014

Os sabores de Galicia

Helena Villar Janeiro.- Nunha entrevista gastronómica pregúntanme a que sabe Galicia, e eu respondo coa sensación que aínda levaba na boca: “A peixe”. Os do mar son sabores moi presentes porque vivo cabo del e me gustan os seus froitos. Pero a resposta podía valerse da memoria, ser outra e tamén sería certa. O país ten moitísimos gustos. Galicia é unha festa culinaria e sería unha mágoa que a sabedoría gastronómica popular fose substituída por pratos invasores. Pizzas, churrascos e paellas non superan a exquisitez das nosas comidas tradicionais.  

Temos unha cociña estacional de calidade, nas montañas e nas chairas. Aí, Galicia sabe a carne fresca ou á salgada dos cortes do porco e os seus procesos. E tamén a cimos amargos, ou grelos, que dicían mouriscos e non sei se cultivan, porque o abandono do autóctono fai xa que as leitugas, as peras, as mazás e ata as patacas sexan todas idénticas, mercadas en calquera establecemento. E sabe a pan de verdade, onde coidan este vello pracer. Tamén é estacional nas ribeiras, con troitas, lampreas e anguías, xoubas ou sardiñas, fóra ou dentro dunha empanada, e os mariscos cando engordan, por citar unha mostra mariñeira. A terra produce o que mellor lle fai ao noso corpo en cada lugar e en cada tempo. Son os principios do ying e o yang, que tamén aquí teñen sentido aínda sen os coñecer. Temporalidade e territorialidade conforman a dieta máis concorde co equilibrio dos habitantes, aínda que hoxe os mercados nos invadan con produtos importados e fóra de tempada.

Porque Galicia ten sabores de memoria. A cociña familiar está no pouso da xeografía sentimental e os sabores transportan ás paisaxes. Para quen vive lonxe do país, Galicia sabe a gloria. E a gloria, en non poucas ocasións, está representada polo lacón, as empanadas e o polbo á feira, ese cefalópodo que nos xungue co territorio, e entre nós, como os vencellos aos feixes.


25 dec, 2014

Entrevista a Darío Villanueva

Moncho Paz.- Recentemente elixido director da Real Academia Española, Darío Villanueva Prieto (Vilalba, 1950) recíbenos no seu despacho da institución para falar da súa traxectoria vital e profesional, desde os anos da infancia en Vilalba ata a súa etapa como reitor da Universidade de Santiago de Compostela (USC). A combinación de experiencia en postos de xestión de alta responsabilidade coa súa faceta de investigador, permitiulle optimizar a súa achega á RAE: primeiro como académico, logo como secretario e, desde o pasado 11 de decembro, como o director número XXX da corporación.

Pregunta.- É académico da RAE desde 2008, ocupando o sillón D, que coincide coa letra inicial do seu nome de pía.
Resposta.- En efecto, tomei como bo agoiro o feito de que me tocase o sillón da letra D, que pertenceu anteriormente a destacadas personalidades, como dous presidentes republicanos (Emilio Castelar, da I República; e Niceto Alcalá-Zamora, da II). Fun elixido en 2007, en 2008 ingresei, en 2009 nomeáronme secretario e hai uns días, director da Real Academia. Nesta traxectoria resultoume de gran utilidade a miña anterior experiencia en postos de responsabilidade, fundamentalmente no eido universitario, pero tamén noutras entidades, xeralmente fundacións vencelladas a escritores (Camilo José Cela, Torrente Ballester e Carlos Casares).

P.- O seu discurso de ingreso titulábase O Quixote antes do cinema. Que queda da obra cumio de Cervantes na sociedade actual?
R.- O Quixote converteuse nun auténtico mito da literatura universal, e Cervantes é un deses poucos escritores -equiparado a Shakespeare e por riba doutros grandes autores clásicos, modernos e contemporáneos- que todos temos en mente. A creación dos personaxes de Don Quixote e Sancho tivo unha enorme influencia no mundo de literatura e das imaxes; a iconografía que rodea a estas dúas figuras xurdiu moi cedo, en forma de ilustracións, pero tamén de pantomimas, debuxos, caricaturas, pinturas… E iso continúa ata hoxe, de tal xeito que a imaxe do cabaleiro andante e o seu escudeiro está incluso no imaxinario colectivo das persoas non afeccionadas á literatura e que tampouco leron a novela de Cervantes. E xa en América, temos que falar de México, país ao que adoito referirme como a terra de promisión do Quixote, pois a súa presenza é fonda en todas partes, aínda que de maneira moi especial nunha vila colonial moi fermosa, chamada Guanajuato, onde abriron o Museo Iconográfico do Quixote -único no seu xénero- e celebran unhas Xornadas Cervantinas internacionais; nas prazas da cidade represéntanse continuamente pezas de Cervantes e os actores e as actrices que interveñen son xente do pobo, de todas as idades. 

P.- O terceiro centenario da RAE contribuíu a dinamizar a institución, que moitos consideran estática. Limpa, fixa e dá esplendor ao idioma?
R.- Ese foi o lema que os académicos, logo de considerar unha serie de propostas, acordaron nunha votación secreta en 1715. A Academia da Publicidade, para renderlle homenaxe ao tricentenario da RAE, fixo un spot utilizando precisamente ese lema coma se fose un eslogan, e a verdade é que algo había diso. Probablemente os académicos fundadores, sen decatarse, estaban a sentar as bases da que sería a primeira proposta dun lema autenticamente publicitario. Discutíronse outros, concretamente houbo un que tivo os seus defensores e que foi unha sorte que finalmente non se elixise: “Aproba e reproba”, un lema que significaría desde o principio que a Academia adoitaba un papel de policía da linguaxe, algo que non resulta convinte e que nós nunca promovemos nin aceptamos. En canto a “limpar”, a Academia procura emitir o seu informe cando no idioma prodúcense entradas de termos que non son os óptimos, que están moi contaminados por outras linguas; aínda que o fenómeno do préstamo entre linguas é absolutamente normal e non se debe tomar nunca como algo radicalmente pernicioso. Por outra banda, Ferdinand de Saussure -no Curso de Lingüística Xeral- fala precisamente do papel de “fixar” que ten a gramática, pero tamén o dicionario e a ortografía. E no que se refire a “dar esplendor”, hai que lembrar que na Academia hai un número considerable de sillóns ocupados polos escritores máis notables do momento, e foi así desde o século XIX, pois no XVIII non había apenas escritores de renome, senón máis ben persoas dedicadas ao traballo lexicográfico e gramatical. 

P.- Algo está cambiando na Real Academia.
R.- Coido que si; é certo que existe un estereotipo referido a ela, que a identifica cunha organización vetusta, arcaizante, pouco dinámica, etc. Iso callou nunha especie de tópico que ten algúns visos de realidade en relación ao pasado, pero que agora nos acompaña como unha especie de lousa da cal é moi difícil librarse. A única solución é seguir o noso criterio e agardar a que a percepción externa vaia cambiando. A Academia é unha institución que, desde os anos 80 do século pasado, acomodouse con rapidez ás novas tecnoloxías porque lle ía moito niso; agora o noso dicionario ofrécese na Rede a través da páxina web e ten millóns de consultas. Contamos con máis de medio millón de seguidores en Twitter e, por todo iso, debemos respostar ás expectativas depositadas nesta institución, que leva funcionando 300 anos e que ten un cometido sustantivo que imos seguir mantendo: elaborar os códigos da lingua, a gramática, o dicionario e a ortografía. E tamén estamos a revitalizar moito un aspecto contemplado nos estatutos fundacionais da Academia, pero que quizais non acadou o desenvolvemento que debería: a atención á creación literaria, sobre todo da tradición da nosa literatura. Por exemplo, nestes intres temos un proxecto moi ambicioso, que é a Biblioteca Clásica da RAE, consistente en 111 títulos seleccionados, comezando con El Cantar del Mío Cid e rematando con Los Pazos de Ulloa, de Emilia Pardo Bazán.

P.- Non lle parece que hai poucas mulleres na RAE?
R.- Por suposto, pero a historia non se pode reescribir. A mediados do século XVIII a Academia nomeou a unha primeira socia “honoraria”, a aristócrata María Isidra de Guzmán y de la Cerda, que finou moi nova, aos 35 anos de idade. Ás veces penso que se empezou moi ben con aquela designación e que logo se torceron as cousas; así, no século XIX, cando Gertrudis Gómez de Avellaneda, unha escritora do romanticismo hispanoamericano, aspirou a ingresar, recibiu unha mala resposta por parte dos académicos de entón. Case medio século despois, sucede algo parecido con Emilia Pardo Bazán, que tamén é rexeitada pola institución coa mesma resposta: “Non hai lugar para señoras”. De feito, a primeira muller que formou parte da Academia foi Carmen Conde, que pronunciou o seu discurso de ingreso en 1979. Seguírona Elena Quiroga, Ana María Matute, Carmen Iglesias, Margarita Salas, Soledad Puértolas, Inés Fernández Ordoñez, Carme Riera e Aurora Egido. De todos xeitos, hai que dicir que en L'Académie Française, a primeira muller que ingresou foi Marguerite Yourcenar, en 1981, co que no país veciño a incorporación da muller foi posterior. 

P.- Investigador ou xestor cultural?
R.- As dúas facetas, pois supoño que obedece á dualidade que temos os Xéminis (nacín un 5 de xuño) e, no meu caso, dáse entre o traballo intelectual, como profesor e estudoso, e a xestión -non só cultural, senón tamén educativa- dunha gran universidade como a USC, que na miña época de reitor chegou a ter máis de corenta e cinco mil estudantes.

P.- Con que se queda da súa etapa á fronte da USC?
R.- Con todo. Foi a etapa máis plena, feliz e intensa da miña vida. Aínda que non era un posto fácil; en primeiro lugar, tiven que gañar as eleccións, competindo co reitor de entón, Ramón Villares, e catro anos despois, fun candidato único, non houbo ninguén que me disputase o reitorado, o cal facilitoume enormemente as cousas. Iso non quere dicir que fosen oito anos sen dificultades ou situacións complexas. Visto na distancia, deixoume unha pegada moi positiva; creo que de todo podemos obter experiencias que se aplican despois á vida. Actualmente, na miña etapa da Academia, decátome de que todo aquilo serviume para entender tamén os problemas que conleva a xestión cotiá dunha institución.

P.- Ten unha ampla bagaxe internacional. Cóntenos algunha anécdota.
R.- Tiven a sorte de percorrer os cinco continentes por razóns profesionais, como profesor visitante ou como conferenciante. E en todas partes atopei algún paisano galego, dedicado ás máis diversas actividades, pero sempre aclimatado ao seu lugar de residencia ou de traballo, enormemente solidario e receptivo co forasteiro. É unha vivencia común a case todas as miñas viaxes.

P.- Que pensa sobre as sucesivas reformas educativas?
R.- É unha auténtica calamidade, un dos prexuízos máis grandes causado á nosa sociedade, ao seu equilibrio, crecemento e progreso. A educación ten que ser estable, froito de pactos e cun alto nivel de consenso entre as distintas opcións políticas que nos gobernan lexitimamente. É imprescindible separar educación de ideoloxía; o feito de que o cambio de maioría no Congreso supoña a promulgación dunha nova Lei de Educación, dá a entender precisamente o contrario. Desta forma, lonxe de ser un tronco fundamental e estabilizador da sociedade, o sistema educativo fica sometido a distintas perspectivas ideolóxicas. E iso non é bo.

P.- Parece que os políticos esquecéronse da cultura.
R.- É unha consecuencia da consideración puramente economicista das cousas. Na miña etapa de reitor, cando tiña que pronunciar discursos en actos institucionais e ante a presenza de altos representantes do poder executivo, sempre mencionaba os estudos dos economistas que interpretan que o gasto en educación é, en realidade, un investimento; o que se gasta no sistema educativo redunda na formación das persoas que, deste xeito, conseguen unha posición profesional destacada, cuns ingresos superiores á media e, en consecuencia, uns retornos fiscais que permiten recuperar ao Estado o investimento inicial na formación deses individuos. É absurdo aplicar o mesmo criterio de rendabilidade, de obrigado cumprimento no caso dunha empresa comercial, a sectores como a cultura ou a educación. Desde os estudos da Escola de Frankfurt (Max Horkheimer, Theodor Adorno, Walter Benjamin…) xa se manexa o concepto “industria cultural”, entendida como capacidade para producir bens culturais en forma masiva; a cultura é, efectivamente, unha industria e acada unha porcentaxe moi significativa en relación ao PIB.

P.- Rematará algo ou alguén cos libros?
R.- Esa é unha vella canción que comezou a soar en 1962, cando Marshall McLuhan publicou A Galaxia Gutenberg, onde anunciaba que a era iniciada pola invención da imprenta, a mediados do século XV, chegaba ao seu fin pola irrupción da Galaxia Marconi ou Aldea Cósmica, caracterizada polo medio televisivo e as innovacións tecnolóxicas que comezaron no XIX co telégrafo, e seguiron máis tarde coa chegada do teléfono, a radio e a televisión. E el foi o primeiro en anunciar a morte do libro, pero esa defunción non se produciu aínda, senón ao contrario: hoxe escríbense, edítanse, véndense, mércanse, róubanse, pirateanse, plaxianse, critícanse, estúdanse e ensínanse máis libros que nunca na historia da humanidade. O concepto de libro non é unitario; o libro impreso continuou a tradición dos manuscritos, que tiñan soportes distintos (papiro, pergamino, tabliñas de cera ou barro, etc.). E agora o libro electrónico, sen dúbida, vai convivir co libro de papel e é presumible que no noso século coexistan ambos os dous soportes. Non son apocalíptico neste senso e coido que o libro vai ter, loxicamente, unha longa vida.

P.- Lese moito ou pouco en España?
R.- Temos unha tendencia ao pesimismo nesta cuestión e os índices de lectura que hoxe se poden establecer non resisten a comparación cos mesmos índices dos países do centro e norte de Europa, de gran desenvolvemento económico, social e cultural. Pero tampouco a situación española é absolutamente desesperada, hai unhas estatísticas que falan dunha porcentaxe de lectores que supera o cincuenta por cento. Se imos a cortes de idade, atopámonos cun dato moi interesante: os nenos e os mozos len máis, quizáis niso inflúa que están no ámbito educativo e a educación promove a lectura. Sería moi interesante que se puidese manter ese mesmo nivel de lectura cando son adultos. En definitiva, España pode e debe crecer aínda máis en índices de lectura, pero está nunha zona media razoable. Deberiamos ter ambición e dar o salto para situarnos ao nivel deses países que antes mencionaba.

P.- Que opinión lle merece a tendencia de non incluír a escritores con obra en español dentro da literatura galega?
R.- O asunto temos que enfocalo dunha maneira moi obxectiva e que non é, de ningún xeito, polémica. O concepto de literatura galega está vencellado á lingua na que se produce esa literatura; e a literatura é, fundamentalmente, lingua. De modo que literatura galega é a escrita en galego. O cal non quere dicir que Torrente Ballester, por exemplo, non sexa un escritor galego, porque nese intre xa pasamos a outro nivel de designación; é un escritor galego, non só porque naceu e viviu en Galicia, senón porque unha parte considerable da súa obra está ambientada en Galicia. E non só por cuestión de localización ou dos personaxes, senón pola percepción do mundo que o escritor reflicte; no caso de Torrente, manifesta tamén esa condición súa de galego. Como filólogo, non vexo ningunha polémica nesta cuestión; de feito, dirixín -e dígoo sen presunción- a historia da literatura galega máis completa que se editou ata o momento, dentro do Proxecto Galicia, que publica Francisco Iglesias en A Coruña, na Editorial Hércules; son cinco volumes nos que colaboran moitos novos investigadores da literatura, cada un co seu capítulo. Neses tomos non hai un capítulo para Cela por razón obvia: a literatura galega é a que se escribe en galego; pero sí temos outro tomo dedicado exclusivamente aos escritores galegos que escriben en castelán. O problema non é dicir que calquera destes escritores non pertence á literatura galega; son escritores galegos, é un matiz absolutamente distinto. Se Joseph Conrad non pertence á literatura polaca, senón que forma parte da literatura inglesa, é porque -aínda sendo polaco- escribiu en inglés, e a lingua condiciona a adscrición dun autor a unha determinada literatura. Ás veces atopámonos cunha especie de imputación culposa contra estes escritores galegos, polo feito de escribir en castelán, e paréceme unha aberración total e absoluta, non ten o máis mínimo sentido, mírese por onde se mire. Igual que penso que os rusos non deberían considerar a Vladimir Nabokov un traidor polo feito de escribir Lolita en inglés, e que sexa un dos escritores máis importantes da literatura inglesa do século XX. Ou o caso de James Joyce, que é un escritor irlandés por todos os poros da súa pel, que escribe a gran novela de Dublín que é o Ulysses, e faino en inglés, non na lingua irlandesa.

P.- Que acordanzas garda da súa adolescencia en Vilalba? 
R.- O meu pai é asturiano e, cando nacín, exercía de xuíz en Luarca; eu fun nacer a Vilalba porque a miña nai era chairega, pero crieime en Asturias. Logo o meu pai trasladouse como xuíz a Lugo e, no ano 70 destinárono a Coruña, onde se xubilou como maxistrado. Naquela época eu xa estaba na universidade, así que podemos dicir que son, nese senso, un coruñés bastante intermitente e escaso. Pero en Vilalba pasei longas tempadas e tamén os momentos máis felices da miña infancia e adolescencia. Estoume a referir a unha parte considerable do verán, e logo tamén ao Nadal e a outras vacacións. Alí tiña o meu círculo de amigos, e algúns tampouco residían en Vilalba todo o ano, senón que nos xuntabamos alí de cando en vez. A vinculación coa miña familia materna foi intensísima. O meu avó Darío, do que herdo o nome, era unha persoa extraordinariamente interesante: estivo en Cuba, marchouse sendo un raparigo, permaneceu na illa uns vinte anos, e cando fixo un pequeno peto, voltou para instalarse e casar coa miña avóa. É dicir, foi dos emigrantes que retornaron coa maleta suficientemente chea e, por suposto, moito antes desoutro momento -tan doloroso para moitos dos nosos paisanos- derivado da Revolución castrista, que lles fixo, nalgúns casos, perder as propiedades. O meu avó regresou nos anos vinte, cunha visión do mundo moi marcada por esa enorme experiencia; un mozo de San Xoán de Alba que, de súpeto, sendo un neno, déixano caer na Habana, descobre alí a gran cidade, a modernidade, a circulación do diñeiro, as prácticas económicas que van máis aló dunha economía agraria, etc. Unha magnífica universidade da vida. E traía esa impronta consigo a Vilalba, onde desenvolveu a súa actividade. Eu mantiven sempre o meu vencello coa vila, pois alí teño practicamente case todo o meu arquivo persoal e tamén unha parte moi importante da miña biblioteca, en dúas casas da familia; e, por suposto, alí vive a miña tía Pilar, coa que manteño unha fonda relación de agarimo, afecto e gratitude.

24 dec, 2014

A Deputación apoia ao Pentatlón e Triatlón

Redacción.- O vicepresidente e responsable de Benestar e Deporte da Deputación de Lugo, Antonio Veiga, vén de asinar un convenio de colaboración coa Federación Galega de Pentatlón Moderno e Triatlón por valor de 24.000 euros. Esta axuda, de carácter excepcional, servirá para sufragar un ano máis parte dos gastos derivados da promoción polos centros escolares da provincia de Lugo que fai esta federación das dúas modalidades deportivas que abrangue. No acto de sinatura participou o novo máximo mandatario desta federación, Óscar José Surís Regueiro, que veu acompañado de varios membros da xunta directiva que preside.
O responsable de Deportes, Antonio Veiga, valorou a importancia da continuidade deste convenio de colaboración cunha das federacións cuxos deportistas mellor representan ao país. “Galiza é unha potencia mundial no mundo do triatlón e en Lugo, tanto o triatlón como o pentatlón moderno, gozan dunha ampla implantación e ano tras anos véñennos dando alegrías a todos os lucenses, ademais de conseguir que moitos rapaces e rapazas se acheguen a facer deporte, un dos obxectivos primordiais que sempre nos marcamos dende a Área de Benestar Social e Deporte”, indicou.
Esta colaboración é unha das máis que mantén nos últimos anos á Área de Deporte do organismo provincial con federacións deportivas galegas, “co fin de apoiar economicamente iniciativas de promoción do deporte dende a base, facendo especial fincapé naquelas modalidades que se cadra se consideran minoritarias pola súa repercusión mediática, pero que, non obstante, en Lugo ou Galiza contan con número notable de practicantes”, explicou o vicepresidente provincial.
Durante os últimos meses, a Federación Galega de Pentatlón Moderno e Triatlón centrou o seu traballo nos colexios dos concellos de Lugo, Meira, Abadín, Mondoñedo, Lourenzá, A Pastoriza, Viveiro e O Vicedo. Alí desprazaron ao seu persoal e o material deportivo necesario para que os estudantes, de distintas idades, puidesen coñecer máis de preto os dous deportes, así como as súas diferentes modalidades (biatlón, acuatlón, etc.). Esta federación, aproveitando a experiencia dos anos previos, deu un salto de calidade importante para achegar mellores seus deportes a todos os rapaces e rapazas da provincia.
Este traballo de campo levado a cabo por técnicos desta federación busca tres obxectivos principais. Por unha banda promocionar estes dous deportes olímpicos (triatlón e pentatlón moderno), aumentar o número de licencias federativas nas escolas de triatlón e pentatlón moderno da provincia que participen nas probas que se disputen a nivel autonómico e en todo o Estado e continuar inculcando aos rapaces o deporte como sinónimo de benestar, solidariedade e saúde.

23 dec, 2014

A Voz de Vilalba en papel


Redacción.-

Vén de saír do prelo o novo número especial (e xa van seis) de A Voz de Vilalba editado en papel, o mesmo que nas ocasións precedentes. Esta vez contamos cunha entrevista de Moncho Paz a Darío Villanueva, nomeado recentemente director da RAE, e artigos de Antón Baamonde, Helena Villar Janeiro, Xosé Manuel Pacho e Mario Paz González.

Como en ocasión anteriores, pode descargarse picando na imaxe que acompaña a este texto, nesta ligazón ou na nosa Hemeroteca, no apartado adicado aos números especiais da publicación.

    22 dec, 2014

    O galego, un arma cargada de futuro

    Xosé Manuel Pacho.-

    Veño de ver estas semanas a polémica xurdida polas diferentes enquisas que falan sobre o emprego da nosa lingua, e veño de ver tamén a preocupación e o derrotismo entre moitos dos que sentimos sinceramente o galego. Con todo, eu non podo estar máis en desacordo.

    Non é un problema de sentimentalismo, é unha cuestión de conquista de espazos para a nosa lingua e de superación de barreiras. Nunca houbo máis xente preparada comprometida coa lingua galega. Nunca houbo tantas investigacións como agora feitas en galego, tantas aulas na universidade que se desen en galego, tantas publicacións… Nós estamos vivindo no soño imposible, na utopía das xeracións anteriores no que atinxe á nosa lingua. Por suposto que debemos ser autocríticos e dende logo a situación non é doada, pero sen dúbida é moito mellor.

    Anímovos a que vexades onde comeza a historia literaria da nosa lingua, a historia moderna, claro. Anímovos a que comprobedes cal era a lingua de comunicación dos escritores do Rexurdimento, a lingua que empregaban os escritores da Xeración Nós. Hai pouco, no Arquivo Sonoro de Galicia que nos proporciona o Consello da Cultura Galega -algo tiña que facer co presuposto que ten- escoitaba unhas cantas conferencias de intelectuais “senlleiros”, como dirían Os da ría, e reafirmeime nesta convicción. Nunca estivemos mellor que agora.

    Acontece que a utopía dos devanceiros é tamén a nosa distopía. E nós vivimos nela. Nunha realidade onde un ten a sensación de que as institucións, as políticas e as culturais, podían facer máis. O problema que temos no tempo actual é que en demasiadas ocasións vístense de intereses de país o que non son máis ca intereses persoais. A Real Academia Galega debe reflexionar, e o Consello da Cultura Galega, e a Xunta de Galicia, e todas as institucións que tocan a nosa cultura.

    Pero tamén as editoriais galegas e as fundacións galegas. Subvencionadas e axudadas, subsidiadas, para despois non estar á altura, para pensar só en intereses caprichosos, personalistas, que non funcionan a longo prazo. E por suposto tamén nós, escritores, axentes culturais, intelectuais.

    Obviamente, debemos madurar como comunidade social, como cultura, como lingua. E dende esa maduración axudar a sociedade galega a superar algo que só se pode conseguir con paciencia, con determinación e con cordialidade: superar o autoodio. Ese autoodio que fai que moitos reneguen da súa lingua, que fai que moitos pensen que non se pode ser moderno dende o galego, que non se pode estar na vangarda. En definitiva, procurar a excelencia, procurar sermos os mellores nos diferentes campos, sen se conformar. Iso é madurar, e ese é o camiño que debemos trazar. O camiño da nosa cultura, da nosa lingua, da nosa historia no século XXI aínda está por escribirse.

    Hoxe máis ca nunca atopámonos persoas que, dende o seu amor pola lingua, poden servir de modelo social. En todos os campos, e dende unha experiencia que procura ser universal. E temos un exemplo a seguir, Catalunya.

    Por iso, digo que endexamais tivo o galego máis futuro que no tempo actual. Agora só temos que traballar, sempre sendo autocríticos para avanzar e construír a nosa nova utopía.

    21 dec, 2014

    Baldo Ramos na Galería Soho

    Redacción.-

    Desde o 18 de decembro ao 31 de xaneiro de 2015 pódese visitar na Galería Soho, na praza de Compostela 8, de Vigo, a exposición individual do poeta e artista plástico Baldo Ramos.

    Baldo Ramos comezou a pintar no ano 1993 pola necesidade de establecer pontes entre a escrita e a plástica, expoñendo por primeira vez no ano 1994 en Santiago de Compostela. Ten colaborado como poeta e ensaísta en diferentes iniciativas editoriais como Grial, Anuario de Estudios Galegos, Ólisbos, Casa da Gramática, Río Arga, Luces y sombras ou Dorna; e como ilustrador de obras literarias para Follas Novas Edicións, Centro Ramón Piñeiro, Espiral Maior, Dorna, Boletín Galego de Literatura, Faktoría K ou Kalandraka, así como o libro Mongólia: umha entidade estatal rugosóide (2001) de Ígor Lugrís.

    É autor de máis de douscentos libros de artista de exemplar único.

    Convenios co benestar, o deporte e a cultura

    Redacción.-

    O vicepresidente e responsábel de Benestar e Deporte da Deputación, o nacionalista Antonio Veiga, anunciou onte na rolda de prensa posterior á xunta de goberno do organismo provincial a aprobación de catro convenios por unha contía global superior aos 120.000 euros. A partida máis importante irá destinada ao Club Deportivo Foz, que recibirá 45.034 para realizar distintos obras de mellora no estadio Martínez Otero. Entre os arranxos destaca o arranxo de parte das deterioradas cubertas do campo de fútbol focense. “O vello estadio Martínez Otero é un campo histórico dentro da comarca da Mariña. Foi construído xa nos anos 50 e cremos que estas reformas que se van levar a cabo son máis que necesarias, xa que ademais dos encontros do primeiro equipo do CD Foz, durante o ano acolle varios campus e torneos nos que participan moitos nenos e nenas”, explicou Antonio Veiga.

    Así mesmo, indicou que “estes traballos van na liña de manter as instalacións existentes, independentemente de que na medida das posibilidades apostemos por facer instalacións alí onde sexa preciso e orzamentariamente posible. É importante colaborar neste tipo de actuacións, sobre todo polas dificultades que teñen os concellos para acometer este tipo de obras”, asegurou.

    Mentres tanto, o Concello de Monforte recibirá 28.500 euros que servirán para sufragar os gastos dun proxecto que pretende eliminar as barreiras arquitectónicas que aínda existen na cidade do Cabe. “Dende a Vicepresidencia Primeira estamos moi concienciados con todas as cuestións relacionadas co Benestar e cremos fundamental facerlle máis doada a vida ás persoas con discapacidades físicas e permitirlle que podan desenvolver a súa vida diaria en igualdade de condicións que o resto de cidadáns. Un dos atrancos principais cos que aínda se atopan en moitos lugares son as barreiras arquitectónicas e unha das nosas liñas de actuación sempre foi intentar acabar con elas, de aí que colaboremos co Concello de Monforte neste proxecto”, apuntou Antonio Veiga.

    Deses máis de 120.000 euros, un total de 20.000 irán destinados á Asociación de Veciños Santa Lucía de Candia, no Concello de Abadín. Servirán para financiar os gastos derivados do arranxo do local social. “As asociacións de veciños de núcleos pequenos e rurais fan unha labor social sobresaínte á hora de ofrecerlle aos seus asociados actividades culturais, deportivas, recreativas ou de tempo libre. Dinamizan o rural e tamén é unha aposta nosa levar servizos a eses concellos máis pequenos”, remarcou o vicepresidente provincial.

    O último convenio terá como beneficiario a Vía Láctea Filmes, que recibirá unha axuda de 30.000 euros. “Trátase dunha subvención plurianual, entre os anos 2014 e 2015, para colaborar nos gastos do proxecto denominado ‘A Esmorga’, unha película que xa leva varias semanas en carteleira e que goza de todos os parabéns da crítica. Hai que facer o posible por difundir a nosa cultura e este é un proxecto moi bo para facelo, colaborando ademais co noso audiovisual”, expuxo Veiga, quen recordou que moitos das escenas do filme “tiveron á provincia de Lugo como escenario, nomeadamente o Pazo de Tor, en Monforte, onde sucede unha parte importante da trama”, expuxo.

    Substitución dun médico na Pobra do Brollón

    O vicepresidente provincial aproveitou esta rolda de prensa para abordar outros temas de actualidade na provincia de Lugo. Primeiramente referiuse á situación do centro de saúde da Pobra do Brollón. “O grupo de goberno tomou un acordo esixindo á Xunta de Galiza a substitución do médico que se atopa de baixa por enfermidade na Pobra do Brollón. Hoxe o alcalde de Brollón, Xosé Lois Maceda, está na sede do Valedor do Pobo presentando unha demanda ao respecto. A Pobra do Brollón tiña tres médicos no 2011 e actualmente, desde agosto, só hai un. Demandan substituír ao que está de baixa, tendo en conta ademais que son un dos pobos máis envellecidos de Lugo (o 60% da poboación supera os 65 anos). Rexistraron tamén na sede do Valedor as 364 sinaturas dos veciños reclamando este servizo”, explicou Veiga.

    O vicepresidente provincial criticou que “curiosamente, por parte do Sergas recibiron unha resposta xenérica, que parece que é de corta e pega, porque ata se enganan e aparece polo medio un Riotorto. Aí se ve o interese que ten o Sergas e a Xunta polos concellos de pouca poboación, que día a día perden servizos, ademais de atiborralos de datos e falarlles de isócronas, que ademais non son reais. É moi fácil desde Santiago, sobre o papel, dicir que dunha parroquia á outra se chega en determinados minutos, pero cando topas coa realidade, non é así. Parece que o PP e o goberno da Xunta descoñecen por completo a provincia de Lugo e fanlle caso omiso aos seus veciños”, manifestou.

    Sanidade pública da provincia en perigo

    Veiga apoia esta afirmación do desinterese do PP pola provincia na xestión da Iniciativa Lexislativa Popular (ILP) do HULA. “Desde logo, a sanidade pública de Lugo está en perigo por culpa do PP. Non temos máis que ver o tratamento que se lle deu a esta ILP, con 42.000 sinaturas, unha das que obtivo máis respaldo social, con sinaturas nun papel que o goberno autonómico vén de converter en papel mollado, baleirando de contido a iniciativa orixinal”, indicou.

    “Burla e ninguneo aos asinantes da ILP e ao resto de veciños da provincia”

    Por isto, continua Veiga, “concluímos que o PP é un perigo para a sanidade público e a saúde dos e das lucenses. Podemos dicir que é un produto ou un partido tóxico. Nós non imos permitir que se burlen e ninguneen a eses 42.000 asinantes e ao resto de veciños da provincia de Lugo e amordacen a súa voz”, aseverou.

    Dique norte de Alcoa e tarifa eléctrica

    Finalmente, tocou dous temas referentes a Alcoa, o dique norte e a tarifa eléctrica. “O PP vén de rexeitar unha vez máis no Congreso dos Deputados unha proposta do BNG a respecto da apertura do dique norte de Alcoa. Hai posicionamentos unánimes deste goberno provincial nos que se pedía a liberalización dese dique norte, é dicir, rescatalo da concesión que a multinacional Alcoa ten ata o 2022. Consideramos, ao igual que o tecido industrial da zona, que co seu rescate se podería crear un novo porto para dar saída á cantidade de materia prima que se xera na provincia (caolín, madeira e outras mercancías). Reúne as condicións, hai un estudio de viabilidade do 2010 de Portos de Galicia, no que recoñece que se pode converter en poucos anos nunha autovía do mar, como Xixón ou Vigo. No medio destas podería haber unha terceira autovía do mar, que sería este porto do dique norte de Morás e sería un avance importantísimo para A Mariña”, sinalou.

    Esta situación entróncase tamén “coa que está vivindo a comarca e Alcoa, polos lóxicos temores que hai visto o que ocorreu na poxa eléctrica coas factorías que esta multinacional ten na Coruña e Avilés. Entendemos que isto é apostar polo futuro e apostar polo futuro tamén é demandar unha tarifa eléctrica propia. Ninguén pode entender que un país excendentario en produción eléctrica non teña enerxía para as empresas de aquí ou que se instalan no noso territorio”, apuntou.

    Tamén di que “non se entende tampouco que, producindo en Galiza a enerxía, esta custe o mesmo aquí que en Madrid, cando a hai que transportala 500 quilómetros. Noutras comunidades non teñen este problema, como por exemplo en Euskadi, xa que contan cunha tarifa propia e dominan os seus recursos. Nós sempre defendemos estas dúas actuacións e seguirémolo facendo”, concluíu.

    A Chaira con Cuba no corazón

    Antón de Guizán.-

    Está de actualidade a nova da recomposición das relacións diplomáticas entre Cuba e os Estados Unidos que pode levar á suspensión definitiva do bloqueo que manteñen os USA á illa desdenos anos 60. Unha boa nova para os cubanos e unha boa nova para os galegos que entendemos que máis aló de diferencias políticas, os dereitos das persoas non deben ser conculcados.

    Os galegos temos unha grande relación con Cuba, un país que nos acolleu e co que construimos lazos estreitos á marxe dos estados, un país omde milleiros de familias conservan aínda parentes produto do asentamento consecuencia da emigración masiva.

    Pero si a relación Galiza-Cuba é innegable, a da Chaira é si cadra aínda máis intensa máis dependente. Eu mesmo tiven un tío avó (o capitán Piñeiro) que.participou na Guerra de 1898 e o meu avó materno (Jesús de Guizán) emigrou dúas veces á illa. Tíos do meu pai tamén emigraron e manteño alí familia aínda, e coma min, milleiros de Chairegos.

    En Lanzós, San Simón, Santaballa, Os Vilares é numerosas parroquias da Chaira hai casas escolás habaneras construidas con cartos de emigrantes en Cuba para alfabetizar e educar aos rapaces daquel tempo, nunha obra sin precedentes e aínda hoxe, galegos e descendentes de Chairegos emigrados conservan sociedades das parroquias de orixe.

    Cuba representa incluso para os que nunca a pisamos, un lugar no noso corazón, como tamén o representou para Manuel Fraga no seu momento por riba das diferencias ideolóxicas apoiando as relacións coa illa por diante dos intereses do seu.partido e dos poderes fácticos.

    Os Chairegos, sabemos do sentir, sabemos agradecer e lembrar e precisamente por eso, alégranos que Cuba, os cubanos progresen na súa felicidade, no seu benestar e nesa independencia que souberon defender sempre con sacrificios, erixíndose nese pequeno Davide que ten resistido contra o Goliat heroicamente.

    Este acordó cos EE.UU. Presididos por Obama, pon en.evidencia o radicalismo de gobernantes americanos do pasado e a cegueira política de España, que queda mal posicionada por esa teima reaccionaria de gobernos do PP desde Aznar, que.non entenden de humanidade nin de historia. Eses non merecen aos cubanos nin merecen aos galegos.


    Parabéns á razón e á convivencia o bó para Cuba e os cubanos énchenos de alegría e satisfacción aos Chairegos.



    Fotos: Jesús de Guizán é casa escola habanera de Lanzós (101 anos).