Programa do Festival de Poesía Guitirica

Redacción. -

A rexedora guitiricense fará o saúdo institucional ás 12 horas e o pregón terá lugar ás 14 horas a cargo de Alfonso Blanco Torrado, impulsor de Xermolos e da posta en valor de Díaz Castro entre outras moitas cousas.

Durante estas dúas xornadas haberá presentacións literarias como a da revista NPG GAzeta, as palestras sobre Carvalho Calero e Xela Arias, e os libros ‘Poema da rúa das aves’ de Miguel Barrera, ‘Abril’ de Luz Darriba, ‘Abecedario do país das albarizas’ de Xulio Pardo de Neyra, ‘Lareira de Soños’, de Pas Veres, ‘Versos do desasosego’ de Ana Barral, ‘Non estamos preparados para medrar’ de Teresa Ríos Noya e ‘Bambán de vento’ de Hortensia Bautista.

música e a poesía estarán presentes durante todo o festival coas actuacións da Escola de Música e da UNED Sénior da Coruña, o concerto de ‘Corredores de Sombra’ e o recital poético musical de Paco Rivas e Tono e também do grupo poético musical Folerpa de son. Ademais, haberá recitais poéticos en diferentes puntos das rúas da vila nas xornadas do sábado e o domingo, co obxectivo de achegar a poesía a toda a cidadanía.


O domingo ás 10:30 horas realizarase o roteiro de Díaz Castro, guiado por Raúl Río e no que participarán tamén os rapaces e rapazas do IES Díaz Castro. Desde hoxe e ata o xoves, 10 de xuño, ás 19 horas estará aberto o prazo para anotarse a través do correo electrónico biblioteca@concellodeguitiriz.com ou na seguinte ligazón: https://bit.ly/34UuI5B. O Concello habilitará un bus para desprazarse ata o punto de inicio.

O domingo ás 19 horas, como peche do festival, terá lugar a entrega de premios conxunta do certame poético ‘Vilariñas’, presentado por Luz Airado, e do premio Xosé María Díaz Castro a Pablo Bouza, presentado pola concelleira de Cultura, Ainara Pérez. No acto haberá tamén actuará Eugenia Sanmartín. Neste acto será presentado também o poemário vencedor da pasada edición do premio Díaz Castro.

Agrupacións participantes

Ao longo do festival participarán, tanto nos recitais poéticos como nas presentacións literarias, integrantes de diferentes agrupacións poéticas de todo o territorio galego como son: Nova poesía guitirica, Nómades do verso, Versos de area, Irmandade luso galaica, In Nave Civitas / urbano Lugrís, Moraima /a grafía da emoción.

Ao longo da semana, o alumnado do IES Díaz Castro de Guitiriz realizou numerosas visitas á exposición AQUELA NENA DE SARRIA adicada a Xela Arias e realizado actuacións poéticas e musicais na feira e na Casa Habaneira.


11 de xuño de 2021

I Feira do Libro de Vilalba

Redacción. -

Vilalba terá a súa primeira Feira do Libro os vindeiros 11 e 12 de xuño, en formato reducido e adaptada á situación sanitaria. Así o veñen de anunciar desde as concellerías de Educación, Infancia e Mocidade, Feiras e Cultura do Concello de Vilalba.

Participarán da mesma as librarías locais Andel, Pergamino, Paperix e Carlín, así como Trama de Lugo, especializados en literatura infantil, xuvenil e novela negra, que farán un desconto do 5%. Ademais, o Instituto de Estudos Chairegos, promulgadores de distintas obras publicadas por autores e autoras da comarca, tamén terán un posto dentro da feira. 

Nesta mesma aposta por poñer en valor o local, sucederanse unha serie de sinaturas de libros distribuídas nos dous días de feira, a meirande parte de autores e autoras vilalbesas, como a historiadora e xestora cultural Miriam Fernández, da Asociación de Mulleres de Insua, a filóloga e escritora Cecilia F. Santomé, a tradutora Antía Veres, ou o ilustrador Eduardo Baamonde. Tamén estarán presentes Xosé Miguel Barrera, XLV Premio de Poesía do Certame Literario do Concello de Vilalba, e Antía Yáñez, III Premio Agustín Fernández Paz de narrativa Infantil e Xuvenil pola igualdade, organizado polo IESCHA, o Concello de Vilalba e a editorial Xerais.

A música e a normalización lingüística da primeira infancia tamén acompañará esta cita literaria. O venres 11 de xuño terá lugar a “Festa das primeiras letras”, unha proposta que se enmarca dentro da Feira do Libro para promover a socialización en galego de nenas e nenos de 0 a 6 anos. Así, haberá un obradoiro de arrolos da man de Mamá Cabra, narración oral con Bichocas, de Xarope tulú, e un espectáculo musical nomeado Catuxo, de Magín blanco. No que atinxe ao sábado 12 de xuño, haberá obradoiros para pequenos/as cada media hora no posto habilitado na propia praza, de 11 a 14h e de 17 a 20h. A asociación cultural Entre Lusco e Fusco ambientará a feira con música tradicional a partir das 12 horas, e unha pequena representación da Banda de Música de Vilalba realizará un concerto ás 13 horas.

O alumnado da Biblioteca Agustín Fernández Paz, do Instituto de secundaria Santiago Basanta Silva de Vilalba fará unha lectura de textos na tarde do 12 de xuño, e finalizarase a feira cun sorteo de dous lotes de libros infantís e xuvenís e outros dous xenéricos entre todas as persoas que adquiran libros ao longo destes dous días,  poñendo o colofón final co concerto musical de Migallas, “merenda con pan de millo”.

As concelleiras Antía Rama e Vanesa Siso quixeron agradecer a boa disposición de librarías, autores e autoras e grupos e colectivos locais para poñer en marcha esta feira despois dun ano moi complicado.

“Pensamos que é unha boa forma de contribuír á normalización e recuperación de sectores moi afectados pola crise económica e sanitaria, neste caso co sector do comercio do libro, sacando parte da súa mercancía á rúa e facendo un desconto para fomentar a compra”, explicou Rama.

“Apostamos polo recoñecemento, apoio e posta en valor das nosas librarías, do traballo literario de persoas con raíces vilalbesas, ou ben premiadas nalgún dos certames impulsados polo Concello xunto con outras entidades, e tamén dos grupos e colectivos locais que dun xeito ou outro manteñen vida a cultura do pobo”, afirmou Siso.

A concelleira de Infancia e Mocidade tamén aseverou que “neste primeiro ano organizamos unha feira reducida por mor da situación sanitaria, que agardemos sexa o primeiro chanzo dunha cita con arelas de crecemento ano tras ano, vencellada nesta primeira edición a todos os tipos de literatura, pero especialmente á infantil e xuvenil”.

Pola súa banda, a edil de Cultura manifestou “a importancia de desenvolver unha oferta cultural e de lecer de calidade, pensando nas próximas xeracións e situando a cultura como un dereito fundamental, con iniciativas que normalicen e apoian a nosa lingua e identidade propia desde idades temperás”.

Ámbalas dúas animan a toda a veciñanza a achegarse á feira para desfrutar de todas as actividades e descubrir mundos novos a través dos libros, respectando sempre todas as medidas de seguridade.

4 de xuño de 2021

"Desconcerto" na Casa do Manuel

Redacción. -

Os actores Fran Rei e Félix Rodríguez estarán este sábado, 5 de xuño, ás 17 hrs, na Casa-Museo Manuel María con Desconcerto. Un espectáculo cómico sobre a música clásica, dirixido por Marcos Orsi e producido por Culturactiva Producións, que ten como destinario o público infantil e familiar.

A peza comeza cos protagonistas chegando tarde ao recital. Coa orquestra a piques de comezar e o público preparado para gozar, vense na obriga de improvisar para saíren da situación. A partir deste aloucado punto de partida, o espectáculo vai avanzando e o programa previsto execútase con algún que outro atranco cómico (https://www.youtube.com/watch?v=w3ovZesOv-E).

Desconcerto é un divertimento que mestura temas en directo con rigorosos play-backs sobre a música culta, un achegamento á música clásica a través do humor. Montaxe cómica que combina música, teatro, humor e moito ritmo para ofrecer unha imaxe amena e atractiva da música clásica.

Ao longo dos 60 minutos de duración do espectáculo, conviven pezas musicais clásicas de compositores como Leroy Anderson, Bach, Khachaturian, Mozart, Beethoven ou Rossini, e rutinas teatrais cómicas protagonizadas polo director da orquestra, diversos solistas, cancións a dúo, unha conferencia condensada sobre a música clásica e até un número de ballet.

É imprescindíbel facer reserva en contacto@casamuseomanuelmaria.gal ou no whatsapp 698177621. O prezo do billete é de 2 euros e a actividade levarase a cabo na horta da Casa-Museo Manuel María.

3 de xuño de 2021

Presentación de 'O pau de ferro'

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración co Concello de Vilalba, organiza a presentación do libro O PAU DE FERRO, de XOSÉ MANUEL FELPETO CARBALLEIRA, que terá lugar na Casa da Cultura de Vilalba o vindeiro venres 4 de xuño de 2021, ás 20:00 horas.
Intervirá no acto o autor do libro XoséManuel Felpeto, que será presentado pola presidenta do IESCHA, Marisa Barreiro.
A ENTRADA SERÁ DE BALDE E TERANSE EN CONTA AS MEDIDAS SANITARIAS DERIVADAS DA COVID19.

O AUTOR E A SÚA OBRA
“Xosé Manuel Felpeto, un home nacido, criado eamante de Cabreiros, é unha persoa moi coñecidana vila que o viu nacer xa hai uns cantos anos, leva máis de 20 presidindo a asociación de veciños e é culpable dunha gran parte da actividade cultural da contorna. Amante das letras, ten moita tradición na escritura, á que se achegou dende sempre, decidiu apostar pola novela. A idea levaba tempo rondando pola súa cabeza e finalmente decidiu rematar o proxecto e dar o salto final buscando un editor.
“Fixen sempre colaboracións con outras xentes, sempre coporativamente pero o que
era editar eu só supoñía un paso grande e agora xa está dado”, relata.

Prexubilado de Endesa, Felpeto empregou os dous últimos anos neste proxecto, O pau 6de ferro, unha novela de pequenas cousas e grandes lembranzas. Nela, seguimos a pegada na vida de Brais, dende o seu nacemento, nunhas condicións duras, ata os 25 anos, cando xa ten a súa vida encauzada.
Brais é un rapaz do rural, un rapaz que pon de relevo esas pequenas cousas da vida de todos, todas esas que están ao redor “esas pequenas cousas tan necesarias e amadas sempre preto de nós dende menos, ás que tanto lles debemos”.

Afirma Felpeto que non é autobiográfica pero ao mesmo tempo todos os lectores poderán atopar nela un trozo da súa alma, e moitas das súas lembranzas.
“Aqueles que xa a leron coinciden en sinalar que hai pasaxes nos que se atopaban eles
mesmos, porque son vivencias que todos os que nacimos entre os 50 e os 80 podemos
ver reflectidas, igual os máis novos están máis desubicados pero a intención non é
esa”, recalca.

O pau de ferro recolle tamén seis ilustracións de Leandro Lamas. Cando o autor apostou por incorporar esta apoio visual á súa historia “en quen ía pensar máis que en el, ademais de amigo e compañeiro ten unha grandísima calidade artística”, explica. “O que intentei con este libro é que reflectira unha amizade, a comunicación entre xeracións, a sapiencia dos nosos maiores e lembrar detalles como a escola unitaria, as mestras de antes, esas pequenas cousas que son a vida mesma”, conclúe (…).“ (https://galiciaxa.com/2021/03/tcxa/zonas-tcxa/xermade-tcxa/69717/)

31 de maio de 2021

Plataforma. Festival das Artes Performativas

Redacción. -

Entre os días 10 e 18 de setembro de 2020 terá lugar a primeira edición do festival de artes performativas, un proxecto que baixo o fío da performatividade quere tender pontes entre as artes visuais e as artes vivas, a música, a arquitectura e o deseño. Dirixido por David Barro, Mónica Maneiro e Iñaki Martínez Antelo, o festival nace coa intención de traballar en rede e buscar a complicidade do maior número de axentes, institucións e espazos posibles nunha cidade de referencia cultural como Santiago de Compostela.

Plataforma reúne actuacións, concertos, danza, poesía, deseño e arte contemporánea en exposicións, accións e conversas capaces de unir a protagonistas galegos con valores recoñecidos internacionalmente como La Ribot, Premio Nacional de Danza e recentemente galardoado co León de Ouro da Bienal de Dance of Venice, que pechará o festival cunha conversa, unha actuación e unha exposición no CGAC.

O programa inclúe as catro exposicións que terán lugar no marco do festival: a mencionada de La Ribot no CGAC; o de Christian García Bello na Fundación DIDAC; a de Manuel Eirís na Fundación Eugenio Granell; e, finalmente, Mirar o son. Notación gráfica en música contemporánea no Auditorio de Galicia.

Máis información:
https://plataforma.gal/es/

27 de maio de 2021

Caamaño & Ameixeiras na Casa do Manuel

Redacción. -

A Casa-Museo Manuel María acolle este sábado, día 29 de maio, ás 19 hrs, a presentación do primeiro traballo discográfico de Caamaño&Ameixeiras, Aire!.

O dúo, ligado á música e ao baile de raíz, compóñeno Sabela Caamaño (acordeón cromático) e Antía Ameixeiras (violín e voz). Formado en 2018, acumula na súa curta pero intensa traxectoria, un gran número de concertos, tanto dentro da Galiza, como no ámbito internacional.

De natureza principalmente instrumental, aínda que incorporando tamén algún tema vocal coidadosamente escollido, Caamaño&Ameixeiras toma como punto de partida a tradición, entendida como algo vivo e en constante cambio, para crear despois a súa propia linguaxe, con composicións e arranxos personais e íntimos que manteñen a esencia do popular mais incorporan recursos contemporáneos.

Aire! é o seu primeiro traballo discográfico, producido polo recoñecido músico burgalés Diego Galaz, onde contan con colaboracións tan destacadas como Sílvia Pérez Cruz, Fetén Fetén, Abraham Cupeiro, Xavi Lozano, Carola Ortiz, Pablo Martín, Apel·les Carod ou El Pana

O concerto levarase a cabo na horta da Casa-Museo. Imprescindíbel facer reserva en contacto@casamuseomanuelmaria.gal ou no whatsapp 698177621. Billete 5 euros.

'Lúa Vermella' o sábado 29 en Vilalba

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración coa Academia Galega do Audiovisual, coa Área de Cultura Vicepresidencia da Deputación de Lugo e co Concello de Vilalba, remata a programación do ciclo de cine galego proxectando outra das películas finalistas dos Premios Mestre Mateo 2021, LÚA VERMELLA, do director LOIS PATIÑO, que terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba o vindeiro sábado 29 de maio, ás 19:30 horas.

LÚA VERMELLA
Dirección: LOIS PATIÑO
Sinopse:
Nunha vila da costa galega o tempo parece terse detido. 
Tódalas persoas están paralizadas aínda que se poden oír as súas voces: falan de pantasmas, de meigas, de monstros. Ao lugar chegan tres mulleres buscando ao Rubio, un mariñeiro da vila que desapareceu no mar.

ACTORES
Ana Marra
Carmen Martínez
Pilar Rodlos
Rubio de Camelle
EQUIPO TÉCNICO
Dirección, guión e dirección de fotografía: Lois Patiño
Produtor executivo: Zeitun Films - Felipe Lage
Coprodutor: Amanita Films - Iván Patiño
Montaxe: Pablo Gil Rituerto - Óscar de Gispert - Lois Patiño
Deseño de son: Juan Carlos Blancas
Dirección de produción: Nati Juncal
Axudante de dirección: Adrián Orr
Auxiliar de dirección: Cora Patiño
Dirección de arte: Jaione Camborda
Son: Aníbal Menchaca
Vestiario: Judith Adataberna
A ENTRADA SERÁ DE BALDE, PERO POR MOTIVOS DE CONTROL DE AFOROS E OUTRAS MEDIDAS SANITARIAS, HABERÁ QUE REALIZAR A CORRESPONDENTE RESERVA BEN NA PÁXINA WEB DO CONCELLO BEN DIRECTAMENTE NA CASA DA CULTURA DE VILALBA.

25 de maio de 2021

Festival de Poesía Guitirica

Redacción. -

O Festival de Poesía Guitirica comenzará a súa andaina o 7 de xuño coa presentación do festival e a inauguración da exposición AQUELA NENA DE SARRIA adicada a Xela Arias na Casa Habaneira e coa presenza de Xulio Xiz, a alcaldesa de Guitiriz Marisol Morandeira e unha representación da Nova Poesía Guitirica NPG. A exposición permanecerá até o 14 de xuño e xa están programadas visitas de alumnos do instituto de Guitiriz.
O día 11 venres alumnado da ESO do IES Díaz Castro percorrerán as rúas da vila con un roteiro poético preámbulo das actividades previstas para o festival os días 12 e 13 de xuño que incluirá as presentacións de varias novidades literarias de coñecidos/poetas e escritores/as (Poema da Rúa das Aves de Miguel Barrera/Alvarellos, Abril de Luz Darriba/Belagua, Abecedario do país das Albarizas de Xulio Pardo de Neyra/Medula, Lareira de soños de Pas Veres/Fervenza, Versos do desasosego de Ana Barral/Toxos Outos, Non estamos preparados para medrar de Teresa Ríos/Urutau e Bambán de vento de Hortensia Bautista/Fundación Romaría) e presentaremos tamén a revista N°2 NPG GAZETA, as palestras sobre Carvalho Calero (con Antón de Guizán, Loreto de Castro e Alfonso Blanco) e Xela Arias (con María Xosé Lamas, Ana Barral e Xulio Xiz), as actuacións musicais da Escola de Música de Guitiriz con dúas agrupacións, a banda da UNED Sénior, os dúos poéticos musicais Folerpa de son e Paco Rivas e Tono, Corredores de sombra e a cantautora Eugenia Sanmartín. O programa inclúe tamén roteiros poéticos con recitais pola vila e o roteiro guiado de Díaz Castro entre O Vilariño e O Buriz. O Festival rematará coa entrega de premios do Certame Vilariñas 2021 e o premio de poesía Díaz Castro.
Guitiriz súmase con este festival a outros existentes no país e constitúese como o primeiro da Terra Chá e da provincia de Lugo nunha iniciativa promovida polo grupo poético Nova Poesía Guitirica NPG e organizado polo concello de Guitiriz coa colaboración da vicepresidencia da Deputación Provincial de Lugo, AC Xermolos, IES Díaz Castro, UNED Sénior, Escola de Música de Guitiriz, Asociación de hostelería De Bares, e as agrupacións poéticas de base Nómades do Verso/Colectivo Antón Borrazás da Coruña, In Nave Cívitas/colectivo Urbano Lugrís da Coruña, Moraima, a grafía da emoción de Ferrolterra, Irmandade poético artística luso galaica de Chantada, Versos de Area de Ponteareas, GADIS e Os Vilares lareira de soños.
Créase deste xeito unha nova proposta poética que contribúe a manter viva a chama poética de Díaz Castro e fai de Guitiriz o centro poético da Terra Chá a través da poesía de base e cunha ampla participación do tecido social e cultural da zona.

Concurso para sustituir a bóla de libros

Redacción. -

A Cidade da Cultura de Galicia convocará un concurso para elixir unha obra de arte conectada co universo simbólico dos Camiños de Santiago que ocupará o emprazamento no que se sitúa a Bóla de libros, nome co que se coñece de xeito coloquial á peza de Alicia Martín que leva por nome Singularidade.

A Bóla de libros, que onte comezou a ser desmontada seguindo as indicacións da súa creadora, será refeita tamén baixo a supervisión de Alicia Martín e situada no interior do Museo Centro Gaiás, buscando así un emprazamento que favoreza a súa conservación ao evitar o deterioro derivado das inclemencias meteorolóxicas.

Singularidade exhíbese na Cidade da Cultura desde o 2011, converténdose ao longo destes dez anos nunha das obras más icónicas e fotografadas do Gaiás. Cando se presentou formaba parte da exposición Inside, unha das propostas da primeira programación do Gaiás, precisamente no ano no que abría as súas portas ao público.

No marco do Xacobeo 2021-2022, e dentro do abano de accións que está a emprender a Xunta de Galicia para promover a creación cultural en Galicia, a Cidade da Cultura convocará un concurso no que se convidará a artistas a presentar propostas orixinais e inéditas que estean conectadas co Camiño de Santiago. As bases do concurso serán dadas coñecer proximamente.

A Cidade da Cultura, que limita ao sur coa Vía da Prata, quere reforzar así a súa relación co Camiño e contribuír a dar difusión e visibilidade á cultura xacobea. A nova obra sumarase a outras propostas localizadas nos exteriores do Gaiás, como o mirador Espellos de Manolo Paz, Constelacións II –coñecida como o Banco do Peregrino- de Clara Montoya ou Deixa aquí os medos de Alicia Framis, así como diversas intervencións temporais coas que se busca estender aos espazos verdes do Gaiás a actividade cultural.

23 de maio de 2021

Recuperarmos Caldaloba

Redacción. -

Esta mañá, diante da Torre de Caldaloba, celebrouse un acto que reuniu a máis de un cento de persoas convocados por entidades da Terra Chá e de concellos limítrofes para exixiren que administración galega faga efectivas de inmediato as medidas que periodicamente vén prometendo para que o castelo de Vilaxoán ou Caldaloba pase a propiedade pública e leve a cabo a súa recuperación e posta en valor.


O acto, aberto á participación da cidadanía, contou coas intervencións de Orlando Viveiro, divulgador do patrimonio da Terra Chá, que lembrou o importante patrimonio cultural e artístico presente na Terra Chá e as accións impulsadas polas Brigadas Chairegas hai vinte anos ao redor de Caldaloba, e o mindoniense Antón Meilán, profesor emérito da Universidá d’Uviéu, que ten realizado estudos sobre os feitos históricos acaecidos na torre e, particularmente, sobre os feitos e a contextualización do sucedido en Caldaloba entre 1483-1485, con Constanza de Castro (filla do Mariscal Pardo de Cela) e Fernán Ares de Saavedra como protagonistas, e que supuxeron a fin da existencia efectiva do Reino de Galiza. O grupo Caivanca acompañou musicalmente o acto.

22 de maio de 2021

Cultivar incertezas

Redacción. -

Coincidindo co 30.º aniversario da posta en marcha da Facultade de Belas Artes de Pontevedra (1990-2020), o proxecto expositivo Cultivar incertezas. Reformular o espazo / conmocionar a mirada pretende amosar unha selección significativa de traballos plásticos realizados polo alumnado que pasou polas súas aulas ao longo do xa superado cuarto de século de actividade. Seleccionáronse trinta artistas que cobren o arco temporal das diferentes promocións, desde os licenciados nos primeiros anos de existencia da Facultade até os que aínda se atopan finalizando, agora mesmo, a súa etapa formativa. Cada artista estará representado na exposición por unha obra, ou conxunto de obras, de especial relevancia dentro da súa traxectoria; na súa gran maioría, optouse por obras adquiridas por museos, institucións e coleccións privadas —moitas delas pertencen á propia Colección CGAC— pechando así o círculo do imprescindible apoio social e institucional á produción artística.

O cinco lustros de diferenza consumados entre os artistas presentes na exposición, supoñen case o cómputo de tempo dun salto de xeración (aqueles mozos que ían facer 30 anos no 2000, farán 50 no 2020); de xeito que asistiremos tamén, mediante o despregamento deste conxunto de proxectos, a algo que se aproxima bastante a unha nova substitución xeracional, con todos os cambios de modelo que isto implica.

En paralelo á exposición, Natalia Poncela e Miguel Anxo Rodríguez coordinarán un intenso programa de actividades estruturado nun ciclo de mesas de debate, seminarios, conferencias e encontros con artistas. Ao mesmo tempo, o espazo Aula Aberta, acondicionado para ese fin nas salas do CGAC, e os espazos docentes da Facultade de Belas Artes acollerán diversas clases, seminarios e presentacións dos grupos de investigación da propia universidade.

Un dobre proxecto de edición completará este programa expositivo: o libro-catálogo da mostra coa correspondente documentación gráfica, e unha segunda publicación, cuxa función será documentar e rexistrar as achegas e propostas xurdidas dos debates, encontros e actividades.

Artistas: Erik Balbuena, Vicente Blanco, Teresa Búa, Mónica Cabo, Rosendo Cid, Salvador Cidrás, Marcos Covelo, Victoria Diehl, Manuel Eirís, Suso Fandiño, Almudena Fernández Fariña, David Fidalgo Omil, Basilisa Fiestras, Amaya González Reyes, Julia Huete, Marta Lorenzo, Rut Massó, Manuel Mata, Nano 4814, Álvaro Negro, Doa Ocampo, Kiko Pérez, Jorge Perianes, Mar Ramón, Rubén Ramos Balsa, Juan Rivas, Borja Santomé, Sandra Varela, Mar Vicente, Verónica Vicente.

Caldaloba: Recuperarmos o noso

Redacción.-

Coa lenda “Recuperarmos o noso patrimonio. Recuperarmos a nosa historia”, dazanove entidades da Terra Chá e concellos limítrofes convocan para este sábado, día 22 de maio, un acto reivindicativo, diante da Torre de Caldaloba, para exixiren da administración galega que faga efectivas de inmediato as medidas que periodicamente vén prometendo para que o castelo de Vilaxoán ou Caldaloba pase a propiedade pública e leve a cabo a súa recuperación e posta en valor.

O acto, aberto á participación da cidadanía, dará comezo ás 11.30 hrs coas intervencións de Orlando Viveiro, divulgador do patrimonio da Terra Chá, que lembrará o importante patrimonio cultural e artístico presente na Terra Chá e as accións impulsadas polas Brigadas Chairegas hai vinte anos ao redor de Caldaloba, e o mindoniense Antón Meilán, profesor emérito da Universidá d’Uviéu, que ten realizado estudos sobre os feitos históricos acaecidos na torre e, particularmente, sobre os feitos e a contextualización do sucedido en Caldaloba entre 1483-1485, con Constanza de Castro (filla do Mariscal Pardo de Cela) e Fernán Ares de Saavedra como protagonistas, e que supuxeron a fin da existencia efectiva do Reino de Galiza. O grupo Caivanca acompañará musicalmente o acto.

As entidades (Castiñeiro Milenario (Begonte); Xotramu (Muimenta); Asociación Cultural Xermolos (Guitiriz); Fundación Manuel María de Estudos Galegos; Instituto de Estudios Chairegos (IESCHA) (Vilalba); Asociación de Amigos do Castro de Viladonga; Clube Cultural Valle-Inclán (Lugo); Centro Social Madia Leva (Lugo); A. C. Cultura do País (Lugo); Asociación veciñal de Cabreiros (Xermade) A. C. Os Vilares. Lareira de Soños (Os Vilares, Guitiriz); Irmandade Manuel María da Terra Chá; Nova Poesía Guitirica (Guitiriz); A. C. Poeta Avelino Díaz (Meira); A. C. Lugo Patrimonio (Lugo); Asociación Amigos do Patrimonio de Castroverde; A.C. PolKA (Pol); A.C. e C.S. A Chave das Noces (Montecubeiro-Castroverde); e A.C. Chimchiribote (Pol)) veñen de emitiren o pasado 7 de maio un comunicado en que ante o estado de abandono absoluto en que se encontra esta edificación, que ten a consideración de BIC desde 1985, esixen das administracións recuperar o castelo de Caldaloba do proceso de deterioro e ruína e garantir a súa conservación co obxectivo da súa posta en valor para descubrir e afondar no coñecemento histórico e no patrimonio colectivo do pobo galego.

20 de maio de 2021

'ARIMA' en Vilalba

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración coa Academia Galega do Audiovisual, coa Área de Cultura-Vicepresidencia da Deputación de Lugo e co Concello de Vilalba, continua coa programación do ciclo de cine galego proxectando nesta ocasión outra das películas finalistas dos Premios Mestre Mateo 2021, ARIMA, da directora JAIONE CAMBORDA, que terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba o vindeiro sábado 22 de maio, ás 19:30 horas.

ARIMA
Dirección: Jaione Camborda
Sinopse:
ARIMA é aquilo que ves a través da néboa, aquilo que intúes, pero que non consegues ver con claridade. Un soño, un recordo, un desexo.
A vida de catro mulleres e unha nena vese alterada pola chegada inesperada de dous forasteiros. Un deles foxe do outro, escondéndose polo pobo como un ser fuxidío, fantasmagórico e de dubidosa existencia. O outro, un home ferido e cunha arma, perturbará de diferentes formas a vida as mulleres. Todo iso moverase na fronteira entre o real e o imaxinado, entre o pesadelo e o soño, entre o medo e o desexo, nunha historia impregnada de misterio.

EQUIPO TÉCNICO
Título orixinal Arima
Directora Jaione Camborda
Produtores Alfonso Zarauza, Jaione Camborda, Carlos Carbonell
Guión Jaione Camborda
Intérpretes Melania Cruz, Nagore Arias, Rosa Puga Dávila, Tito Asorey, Iria Parada, Mabel Rivera
Fotografía Alberte Branco Díaz
Montaxe Marcos Flores
Estrea 2019
Duración 76 minutos
Xénero Drama

18 de maio de 2021

Paula Carballeira na Casa do Manuel

Redacción. -

Paula Carballeira estará este sábado, 22 de maio, na Casa-Museo Manuel María cunha dupla función de narración oral. A primeira, ás 17.30, para crianzas e público familiar a partir de 4 anos, con “Contos para acabar con algún medo”. E a segunda función, ás 19 hrs, para público adulto, leva por título “Mulleres que viven soas”.

Sobre “Contos para acabar con algún medo”, Paula Carballeira dinos que primeiro temos que saber como é o medo: grande ou pequeno, dos que aparecen cando non hai ninguén ao teu carón, dos que lle gustan a escuridade, dos que prefiren dar sustos… Para cada medo hai un remedio, e mesmo hai remedios que valen para todos: a risa, a música, a luz, mirar o medo cara a cara, fronte a fronte, directamente aos ollos. Cando pensamos que perdemos a valentía nalgures, os contos axúdanos a recuperala. Só hai que lembrar o que lles aconteceu ás e aos protagonistas destas historias, non moi lonxe de aqui, non hai moito tempo.

Canto a “Mulleres que viven soas” a contadora, actriz e escritora de Maniños (Fene) introduce a peza sinalando que as mulleres que viven soas son sospeitosas. Sospeitosas de amargura, de escuridade, de intencións ocultas. As mulleres que viven soas son bruxas. E, xa se sabe, as bruxas, coa súa falta de pudor e de límites, coa súa teima de liberdade e de coñecemento, asustan. Nesta sesión de contos, as mulleres que viven soas son as protagonistas. Como na vida, provocarán tenrura, repulsión, admiración ou medo. Son a memoria dalgúns dos nosos temores e das nosas esperanzas.

Imprescindíbel facer reserva en contacto@casamuseomanuelmaria.gal ou no whatsapp 698177621 e estar dispostos a que alguén nos conte unha historia. O billete para a primeira función é de 2 euros e para a segunda é de 5 euros.

Paula Carballeira dedícase profesionalmente ao teatro e á narración oral desde 1994. Foi convidada aos principais festivais de narración oral tanto nacionais como internacionais ( Portugal, Brasil, Francia, Chile, Ecuador, Perú, Colombia,Cabo Verde, Arxentina, Costa Rica, México....). Participou en diversos programas da TVG (Viradeira, O clan dos impostores, Libro de familia, Apaga a luz, A noite en branco, Pequeno Hotel, O rei da comedia, Rías Baixas, Máxima Audiencia, Contando estrelas, Pepe o inglés) e ten colaborado en diferentes espazos da Radio Galega (Xamón,xamón, A taberna da galega).
Membro da compañía teatral Berrobambán desde 1996, coa que coordinou a programación infantil ASTEROIDE B-612 que se desenvolveu nos concellos de Santiago de Compostela e no de Ferrol. Ademais dun traballo continuado en Berrobambán, participa como actriz ou directora en propostas ocasionais doutras compañías. Por exemplo, foi a máxima responsable dos espectáculos de Talía Teatro Mundos contados, Pequena e Rosa Caramelo e outras historias; dirixiu e interpretou a montaxe do Centro Dramático Galego para público infantil A cabana de Babaiagá, e protagonizou Desde a sombra/Bufóns e Pallasos para a compañía Magrinyana.
Tamén é autora de máis de trinta libros publicados e traducidos a diferentes idiomas: castelán, inglés, portugués, alemán, turco, coreano, italiano, éuscaro, catalán..., algúns deles distinguidos cos premios: Lecturas, White Raven, Isaac Díaz Pardo, Manuel María de Literatura Dramática Infantil ou o Frei Martín Sarmiento. Entre eles destacan: Mateo (Kalandraka, 1999), Paco (Kalandraka, 2000) Premio Lecturas 2001, Correo Urxente (EDB, 2002) Premio Lecturas 2003, O ganso pardo (Edelvives, 2002; Palabras del Candil, 2013) , A era de Lázaro (Galaxia, 2004), Smara (Kalandraka, 2006), White Raven e Premio Isaac Díaz Pardo, Boas Noites (Edicións Xerais, 2007) e O refugallo (Xerais, 2013) ambos gañadores do Manuel María, finalistas dos premios AELGA e nominados aos María Casares do teatro galego, Contatrás II-I (Edicións Positivas, 2012), O principio (Kalandraka, 2012), A burra Ramona (Baía, 2013) premio frei Martín Sarmiento 2016, Misterios (ASSITEJ, 2015) Finalista do Premio ASSITEJ de Textos Dramáticos, Bruxa e familia (Santillana, 2017) incluído na Lista de Honra da OEPLI ou Somos os Monstros (Xerais, 2019) Premio Manuel María.
Ademais escribiu libros de Lecturas Escolares para a editorial Anaya como Alicia sabe voar, Voces no sumidoiro ou Aldara na lúa entre outros.

A Xela Arias, in memoriam

María Xosé Lamas. -

Voando sobre as chairas con ás de verso libre,
nun deixarse levar case controlado
e interperiada baixo o orballo das horas do relente,
chegou onde as ondas rompen na ribeira.
Fuxindo do xugo imposto da gramática,
berrou versos ceibes dos grillóns da norma
parindo imaxes nas apertas a Darío a diario
con bicos sen cadeas.
Montando a tigres coma cabalos,
desarmou a Lili das pistolas denunciando o equilibrio,
ese que resulta da apatía,
que rexeita o caos necesario –imprescindíbel-
para renovar cada día a rebeldía. 
Anovando letras nas palabras,
inserindo sintagmas de verdade,
mergullando os dedos -até o puño en alto-
na linguaxe de seu e na de noso,
mudou a escrita das xeracións vindeiras.
Deixándonos noutra intemperie diferente,
sen o abeiro das súas verbas,
hoxe lembramos o seu legado 
xestionado tan só en catro décadas.
Grazas, Xela!

17 de maio de 2021

Gañadores do concurso de videopoemas

Redacción. -
Eloi Zabala González, do IES do Milladoiro, co videopoema Cando xa non haxa (https://www.youtube.com/watch?v=a8XkPlyYnhs), e Pablo Araujo Rodríguez, do CPI Julia Becerra Malvar de Ribadumia, co videopoema Cando penso que te fuches (https://www.youtube.com/watch?v=7ShnHa4a8EQ), veñen de seren os gañadores da IVª edición do Concurso de videopoemas sobre composicións poéticas de Rosalía e Manuel María que organiza a Casa-Museo Manuel María. Os premios foron entregados, na mañá deste sábado, pola vicepresidenta da Deputación de Lugo, Maite Ferreiro Tallón, durante o acto en que se expuxeron os traballos finalistas desta edición.

O xurado do certame, composto polo realizador Omar Rabuñal Varela, o profesor e guionista, Eduardo Álvarez González, e a profesora e guionista, Anxa G. Refoxo, salientou do videopoema Cando xa non haxa que “con eficaces imaxes, un son adecuado, acertada música e bo recitado de voz sosesaga, logra transmitir de xeito notábel o sentir e a beleza do poema. Canto ao outro gañador, o videopoema Cando penso que te fuches, o xurado xustifica o premio “porque con potentes símbolos visuais e un máis que acertado fondo musical en boa harmonía co ritmo de montaxe, consegue facer persoal un poema universal cun resultado de salientábel beleza”

xurado tamén outorgou unha mención de honra ao videopoema Desexo III (https://www.youtube.com/watch?v=_ko566M2deI), realizado polas alumnas do IES Sanxenxo de Portonovo, Marta González Bermúdez, Lucía Sanmartín Fraga, Clara Sueiro Figueiras, Ainara Vidal Domínguez Érika Torres Miniño. Deste traballo, o xurado salientou a acertada escolla do encadramento vertical e o branco e negro para a imaxe que, acompañada do son como elemento narrativo, recrea de xeito moi eficaz e moi persoal o poema.

Este concurso ten por finalidade potenciar a creatividade artística a través da harmonía entre palabra e imaxe e difundir a obra de Rosalía e Manuel María.

Nesta cuarta edición que se cerrou no día de hoxe presentáronse un total de cento vinte e dous videopoemas e contou con participantes de centros educativos de Vigo, A Coruña, Burela, Rianxo, Gondomar, A Guarda, Ourense, Narón, Sarria, O Milladoiro, Portonovo, Lugo, Guitiriz, Carballo, Marín, Porriño, Panxón, Rodeiro, Xanceda, Palas de Rei, Ferrol, Noia, Ribadumia...

Residencias in situ de artes vivas

Redacción. -

As residencias In situ de artes vivas na Fundación DIDAC teñen como obxectivo principal xerar un espazo de intercambio cultural, de pensamento e de creación artística.

Adxudicaranse tres residencias a través dunha convocatoria aberta dirixidas a artistas residentes en España ou Portugal de todos os eidos creativos que traballen no marco das artes vivas ou a performatividade nas artes visuais. Enmarcado no programa Ano Santo Xacobeo 21·22, os proxectos presentados deberán desenvolverse nalgunha das localidades polas que pasa o camiño de Santiago ou estar relacionados co camiño ou o acto de camiñar como espazo de intercambio cultural e creativo, prestando especial atención a aspectos relacionados co patrimonio artístico e natural e a difusión de experiencias que fomenten o diálogo creativo e intercultural.

A residencia inclúe viaxes, aloxamento e 1500€ como honorarios e apoio á produción ademais dun lugar para traballar segundo as necesidades específicas de cada proxecto. Os/as artistas seleccionados/as comprométense a residir en Santiago de Compostela durante un mínimo dunha semana.  A Fundación comprométese tamén a  presentar as propostas artísticas resultantes deses procesos das residencias no propio espazo da Fundación DIDAC ou noutros importantes espazos de presentación de actividades artísticas, museos, festivais ou outros eventos que garantan a difusión dos proxectos realizados. Os artistas recibirán uns honorarios acordados con cada un dos espazos onde presenten os traballos.

Cada artista ou colectivo deberá cubrir o formulario no que se indican os datos de contacto como correo electrónico, teléfono, lugar de residencia. Deberá incluír un proxecto, explicando nunha páxina os pormenores do motivo da solicitude da residencia e as persoas implicadas, tamén o CV dos/as artistas, unha proposta de accións a realizar coa cidadanía. A extensión máxima da documentación en PDF non debe ser superior a 8 páxinas.

Os proxectos deben presentarse antes do 21 de maio e as residencias desenvolveranse ata o mes de setembro, en datas acordadas entre os/as artistas e a organización. Un xurado de expertos será o encargado de facer a selección de propostas, atendendo a adecuación ás bases, o interese artístico, a innovación e a viabilidade das propostas.

A iniciativa das residencias In situ de artes vivas enmárcase dentro do programa O teu Xacobeo da Xunta de Galicia.

'Lareira de soños' de Pas Veres

María Xosé Lamas. -

Cando se chega á idade en que xa vai percorrido máis da metade do camiño da vida, as lembranzas agroman cal sementes que estiveran agardando soterradas o tempo de sazón. Calquera feito nos evoca outro pasado; calquera paso, outro dado; calquera aroma, melodía, sabor ou textura, outras sentidas; calquera nome propio, lugar ou acontecemento, ás persoas coas que nos fomos relacionando a través da senda transitada no tempo xa vivido.

Lembro de nena aquelas noites de inverno en que se reunía a veciñanza a carón da lareira despois de recibir o convite da xente da casa coa frase “Vídevos quentar”. Non só era o lume o que aquecía o corpo, nin sequera as viandas partilladas, senón as conversas enfiadas na tea das historias, os contos e as anécdotas nas que se transmitían saberes e crenzas, feitos e ficcións sobre a vida da parroquia e os seus arredores. Nunha desas xuntanzas me sentín cando lin por primeira vez este libro de Pas, aínda antes de coñecer o seu acaído título “Lareira de soños”.

Hei de dicir que a miña relación cos Vilares de Guitiriz reducíase a uns meses nos que estiven de mestra substituíndo a Paz Gesto –que era por entón a mestra titular- cando naceu a súa filla Antía, coido que no curso 1990-91. Foron só uns meses, mais gardo un fermoso recordo daquela estancia profesional na que me sentín prezada polo alumnado e arroupada pola xente vilarega. Dada a miña situación de provisionalidade, pois naquel momento estaba a servizo de Delegación (unha fórmula que actualmente non existe e que consistía en destinar ao profesorado a un centro base e dispor del cando fora preciso para substitucións na zona), eu levaba comigo ao meu fillo Néstor que contaba con cinco anos e lembro as boas migas que facía cun alumno louriño coma el, Mario, e que a min me chamaba tamén a atención porque coa súa curta idade xa pertencía á agrupación de música e danza de Xermolos, na que tocaba as cunchas, segundo me tiña contado.

Non foi até hai uns poucos anos, cando retomei o contacto cos Vilares e sempre a través de actos culturais, moitos deles literarios, nos que coñecín non só a vida e a obra de persoeiros senlleiros como Díaz Castro, senón a existencia dunha actividade cultural plena da man de dinamizadores como Antón de Guizán e Pas Veres que aglutinaban encol deles a cantas persoas tiñan algo que achegar sacándoas do anonimato e dando valor ás súas actividades. Así, comecei a seguir primeiro á asociación “Os Vilares, lareira de soños” e máis tarde á Nova Poesía Guitirica, da que afortunadamente formo parte.

Foi precisamente ao remate dun dos actos levados a cabo pola NPG en Betanzos, dedicado a María a Balteira, cando Pas me falou do libro que estaba case a rematar de escribir, este que nos trae hoxe aquí, no que relataba a vida nos Vilares repasando cantos acontecementos e persoas lle conferiron existencia. O primeiro que pensei foi no interesante que era o tema e o que dariamos moitos de nós por ter a capacidade de exercicio de memoria e compilación de información que se precisaba para levar a cabo tal proxecto como fixo a nosa autora.

Naquel momento, unha amiga de seu, profesora de Galego, estaba a darlle unha primeira revisión no tempo que lle deixaban as súas ocupacións. Como me deixou tan intrigada sobre o seu contido, dende a perspectiva máis egoísta e argumentando que catro ollos ven mellor ca dous e seis mellor ca catro, ofrecinme a axudar a revisalo. Así, colgado na nube, fun lendo paseniño este fermoso libro e achegándolle as miñas humildes apreciacións pouco a pouco durante un par de meses.

O primeiro que me chamou a atención foi a súa estrutura. Non era un libro ao uso de “memorias” relatado cronoloxicamente, como hai algúns. Tampouco a descrición xeográfica ou antropolóxica dos Vilares. Non.  Tratábase dunha conxugación temática que se desenvolvía encol do sentir de pertenza da autora a unha idiosincrasia concreta, comezando pola familia máis directa, seguindo polo eido relacional e rematando pola comunidade en pleno; abranguendo pasado, presente e aínda futuro do pobo de seu que desenvolveu en catro grandes apartados: De quen vimos sendo?, Os alentos que me quentaron, As vidas silenciosas e Vilaregas de hoxe, cada un dos cales está dividido en capítulos con nome propio, un sinal de identidade con lugares precisos, con feitos concretos, con sagas familiares que deixaron pouso conformando a esencia da parroquia e a súa proxección mundo adiante con todo luxo de detalle que nos fan revivir, incluso a quen somos alleos, os avatares tanto das xeracións precedentes como das actuais.

A segunda sorpresa coa que me atopei foi o estilo. Pas soubo incardinar maxistralmente un estilo xornalístico baseado na entrevista coa linguaxe poética, o que confire á súa escrita un cromatismo auténtico e orixinal. Deste xeito, respecta os dialectalismos das persoas entrevistadas, ao tempo que fai uso dos recursos poéticos máis clásicos, entre o que destacan a imaxe e a metáfora. Así, mestura singularmente a narrativa coa lírica, xa sexa con composicións populares, propias ou alleas, mais sempre no lugar oportuno e co fin concreto de ilustrar ao lector e proporcionarlle toda a información sobre o sentir máis íntimo en cada intre.

Atopámonos, pois, ante unha obra senlleira e digna de ser un referente na literatura galega actual.

Convídovos á súa lectura. Sei de antemán que gozaredes con ela.

Parabéns, Pas! E, por favor, segue a agasallarnos con obras tan fermosas!.

 

14 de maio de 2021

IV Concurso de videopoemas

Redacción. -

A Casa-Museo Manuel María acolle este sábado, día 15, ás 11,30 a fase final da cuarta edición do Concurso de videopoemas sobre composicións poéticas de Rosalía e Manuel María. Os videopoemas finalistas para expor neste día saíron seleccionados tras unha participación que superou todas as edicións pasadas, cento vinte e dous traballos, os cales foron elaborados por mozas e mozos de ensino non universitario de centros educativos das catro provincias galegas.

O certame destinado a alumnado da ESO, Bacharelato e Ciclos Formativos ten como finalidade a potenciación da creatividade artística, a través da conxunción da palabra, o son e a imaxe, e o coñecemento e difusión da obra destes vultos da literatura galega. Nesta edición contou con participantes de centros educativos de Vigo, A Coruña, Burela, Rianxo, Gondomar, A Guarda, Ourense, Narón, Sarria, O Milladoiro, Portonovo, Lugo, Guitiriz, Carballo, Marín, Porriño, Panxón, Rodeiro, Xanceda, Palas de Rei, Ferrol, Noia, Ribadumia...

O xurado emitirá, ao final das proxeccións, o ditame dos dous mellores videopoemas desta cuarta edición.

Letras no Campo 2021

Redacción. -

Do 14 ao 17 de maio terá lugar Letras no Campo, a sétima edición da feira do libro de Ribadeo, que organiza a Concellaría de Cultura. Ao longo desas xornadas haberá presentacións, música e divertimento. A pregoeira será a compositora e escritora ribadense Carme Rodríguez. O evento foi presentado esta tarde.

A edil Pilar Otero dixo que "despois do parón do ano pasado imposto pola covid e baixo o lema a cultura é segura, o Concello de Ribadeo organiza para esta fin de semana a sétima edición de Letras no Campo, feira ribadense do libro. Das outras veces este evento que implica librarías, editoriais, autores e autoras e lectores e lectoras facíase xa entrado o verán. Preténdese, ao programalo para mediados de maio, contribuír á desestacionalización das ofertas que axuden a dinamizar o concello".

A concelleira de Cultura explicou que "Letras no Campo comezará na tarde do venres, 14 de maio, e desenvolverase ao longo dos días 15, 16 e 17. Un total de 6 casetas abrirán as súas portas o venres ás 17.30 horas, unha xornada marcada pola lectura do pregón. Neste caso é unha pregoeira, moza, compositora premiada, mais tamén con incursións na literatura, a ribadense Carme Rodríguez Rodríguez. Antes e despois da súa intervención acompañará o acto a sección de música tradicional da Escola Municipal de Música e Danza do Concello de Ribadeo".

Otero Cabarcos indicou que “o horario para o resto das xornadas é de 11.30 a 13.30 e de 17.30 a 20.30 horas. O lugar elixido é o parque San Francisco e as presentacións dos libros faranse na sala de exposicións. Cada xornada rematará cunha actividade de lecer chamada Divertimento. A idea da feira é darlle visibilidade a autores/as locais, da comarca, e foráneos/as, e tamén que haxa diversidade de xéneros".

A concelleira de Cultura relatou que "a mañá do sábado contará coa presentación da última obra do ribadense Chemi Lombardero, no ámbito do relato curto, A morte de Colasón e outros relatos, seguido do poeta Baldo Ramos con Porque te quero. Pola tarde, volvemos co xénero poético, neste caso da man de Paco Rivas e as súas Rosas envaiñadas e tocamos a narración e a ilustración con Neira Brochs e Antonio Reigosa con Cen historias máxicas pola Mariña encantada. Coma no resto das edicións Letras no Campo remata cada día coa sección chamada Divertimento. O sábado  a protagonista será a Banda Municipal de Música de Ribadeo, que interpretará o Concerto das Letras Galegas no campo de fútbol de herba artificial do CEIP Gregorio Sanz".

Pilar Otero contou que “o domingo presentamos a novela gráfica de Ana Moreiras Madia leva e recibimos a visita de Rosalía de Castro e Manuel Soto e Freire. Á tarde Aurora Marco presenta o ensaio centrado nas mulleres do Seminario de Estudos Galegos e de Irmandades da Fala, Irmandiñas, e rematamos cunha presentación diferente, a que da biografía de Xela Arias  fai  Yolanda Castaño, Xela quixo ser ela. Acabamos a xornada con outro divertimento, neste caso a compañía de teatro Os Quinquilláns representan no auditorio municipal A pluma viva de Rosalía. No propio Día das Letras Galegas a profesora da USC Beatriz Busto Miramontes presentará o ensaio Un pais a la gallega. Galiza no NO-DO franquista. No resto da xornada Xoán Hermida falará do seu ensaio A saída da encrucillada, e, editados polo Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo presentarase o libro de banda deseñada de Primitivo Marcos Viveiro 1810. Augasmortais e o que ten como centro os anos no colexio Fingoi de Carvalho Calero, obra de  Ramón Reimunde. A xornada remata coa lectura do ditame do xurado para a fase local do Certame de Narración e Debuxo Infantil Letras Galega 2021 e o divertimento a cargo do dúo Corredores de Sombra, que ofrecerán un concerto recital".

A edil ribadense tivo palabras de agradecemento para as asociacións e entidades colaboradoras: "como se ve á hora de deseñar o programa gústanos sempre facer partícipes a entidades ribadenses e persoas particulares. Agradecemos a colaboración da Banda Municipal de Música, da EMMeDR, do colexio Gregorio Sanz e tamén do obradoiro de nenas e nenos do Bosque Animado, que decoran con debuxos de mulleres escritoras a sala do parque San Francisco. E tamén á Agrupación Cultural Francisco Lanza, que este ano adianta Palabras no Balcón e leva as lonas con poemas de Xela Arias a 15 varandas da vila. Por último como non pode ser doutro xeito tamén agradecemos a Librería Galgo, Gráficas Santiago, Pícaros Mundi, Lar Libros e Bahía a súa participación nesta edición de Letras no Campo. E lembramos que farán un 10% de desconto a aquelas persoas que fagan compras eses días nas casetas do parque de San Francisco".

12 de maio de 2021

Co Varela

Miguel Barrera.-

Non teño un bo recordo co Varela. Coñecino cando ía polo Instituto, e falaba co meu tío Alfredo na cantina, sendo el profesor de ximnasia antes de converterse no director do “colexio de abaixo”.

De feito, cando escoitei a teima de facerlle unha homenaxe sentín máis indiferenza que melancolía, meus recordos compartidos con el non eran para sentirse orgulloso. Miña percepción cambiou vendo o vídeo colgado no YouTube por Sofía Naseiro; de súpeto a mente encheuse de recordos e dinme conta de que estaba a manter unha postura egoísta e mediocre. Inxustificable sobre todo pola escuridade de recordos confusos que non falan ben de min.

Corrían os anos finais dos setenta, eu viña de pasar dous anos infernais (os once e doce) no Internado de Luis Vives, convertido nun auténtico indomable inadaptado, case un delincuente (non, sen case); cheo de rabia e rancor cara a o mundo. En certo modo pagueino con el e co resto de profesores de sétimo de EXB do ano académico de  1977-1978.

Repetindo sétimo, como fracaso do meu paso polo Luis Vives, aos poucos meses (semanas quizá) de empezar o curso en Vilalba, trasládannos ao “colexio de abaixo”, converténdonos así na primeira promoción que inaugurabamos o Colexio Ínsua Bermúdez.

Eu daquela pelexaba con todo o mundo, ameazaba e abusaba dos compañeiros, fuxía nos recreos saltando cara á fraga de pinos baixo as pistas, para agacharme a fumar e matinar falcatruadas illándome do mundo.

Creo que para o Varela fun un auténtico problema de conducta, un inadaptado que so lle causou crebadura de cabeza e desgustos a moreas polas miñas insolencias e algún que outro atentado ao patrimonio da escola, principalmente cando ía cuns xemelgos, que daquela me acompañaban.

Pavero foi verlle a cara cando nos cachou bebendo Calisai e fumando en pleno “güateque” na clase do Don Vicente; estraño profesor que compartía con nós seus cigarrillos Goya. Non esquezo, despois de tantos anos, a expresión do Varela impotente pola incapacidade para impoñer orde e os espaventos que facía cos brazos falando co mestre.

A mediación de meu tío Alfredo salvoume (supoño que máis dunha vez) de ser expulsado e de que puidese pasar a octavo con varios suspensos.

En octavo todo cambiou, a lo menos penso eu, tanto Varela coma eu éramos outros, o notaba máis próximo, quizá eu máis acougado, menos rebelde (non manso, menos rebelde), máis receptivo ao que acontecía ao meu redor. Do profesorado, lembro especialmente a Don David, que ganoume para a causa cando me felicitou, e ata me deu un positivo, por saber onde estaba Mesopotamia e o Tigris e Éufrates. Penso que foi a primeira vez que un mestre dicía algo bo de min. Confésovos que foi unha casualidade, de tanto escoitalo a Alfonso “do Camba” na súa pasantía, tomándolles a lección aos maiores. Pero axudoume a sentirme ben e, ao querer agradalo, sen darme de conta, estaba a progresar.

Tiven mestres fabulosos, pero seino agora que me atrevo a recordar. O que non me atrevo é a preguntarlle hoxe en día, aos que seguen vivos, que lembran do cativo que era eu, e non me sorprendería un recordo negativo, aínda que a xenerosidade dun mestre acostuma a esquecer os malos recordos.

Os de octavo da segunda promoción do colexio Ínsua Bermúdez, fomos afortunados coa lotaría nacional (foi a primeira vez, e non sería a última como ben coñecedes) e puidemos desfrutar dunha excursión de película.

Como moitos recordaredes, era frecuente acadar fondos para as excursións de fin de curso, facendo participacións de lotaría, na que todos tiñamos que contribuír saíndo as rúas a venda de papeletas. Teño na mente a feira dos capós daquel ano, cando conseguín vender as últimas papeletas na Pulpería, restaurante que daquela había na rúa hoxe coñecida como Chao Ledo, mesmo detrás do concello. O lembro de forma especial e ilusionada, porque gracias á venda de esas papeletas, achegábame máis preto ao dereito de poder ir á excursión de fin de curso.

Recordo ese ano con certa redención, xa non me pelexaba tanto e hasta aprendía no colexio, e frecuentaba moito, nas tardes de vagar, a Biblioteca para ler, sobre todo, as aventuras de Tintín.

Pouco antes de irmos de excursión, montámoslle unha folga ao Varela, non fun eu so, pero si un dos principais instigadores; negándonos a entrar a clase e mantivémonos firmes non pouco tempo. Lembro ben a escena, en fila pegados á parede do fondo, sen movérmonos, lembro que era unha mañá soleada. Si, lembro ao Varela mirándonos dende o alto das escaleiras, preto da porta de entrada.

Non é momento de lembrar o por que da folga, pero si da experiencia transcendente que en min experimentou, do que supuxo as explicacións que nos deu, a temperanza dos seus argumentos, a firmeza con que nos falou, o sincero que me pareceu; estaba cabreado si, pero non era medo nin ameaza o que transmitiu, por primeira vez un mestre non me daba medo.

De certo, ao escribir estas liñas non sei como explicalo sen que meu ollar suspire nunha bágoa.

Hasta ese intre un mestre, e moito máis un director (e xa non digamos un secretario), eran seres depreciábeis e malignos que so estaban para abusar e maltratar. Blas de Otero expresouno dista maneira:

“Aquellos hombres me abrasaron, hablo

del hielo aquel de luto atormentado,

la derrota del niño y su caligrafía

triste, trémula flor desfigurada.

 

Madre, no me mandes más a coger miedo

y frío ante un pupitre con estampas”.

 

Creo que a partir dise día comecei a ser outro. A semente do que precisaba espallouna o Varela ese día soleado de primavera.

Confío que os compañeiros das aulas de octavo, da promoción do curso de 1978-79, lembren ese curso de novela, cun final feliz na excursión que, da man do Varela e dos outros mestres que nos acompañaron, fomos de descuberta ás illas de Palma de Mallorca e Ibiza e á cidade de Madrid, sendo testemuña a foto que acompaña estas liñas, posando á entrada do Zoo de Madrid.

Non teño bo recordo co Varela, e penso que tampouco é preciso ter un bo recordo, so boa semente para medrar. E valentía para honrar súa memoria.

En Madrid, nove de maio de 2021

Miguel Barrera

 

   

 

11 de maio de 2021

A illa das mentiras

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración coa Academia Galega do Audiovisual, coa Área de Cultura-Vicepresidencia da Deputación de Lugo e co Concello de Vilalba, continua coa programación do ciclo de cine galego proxectando nesta ocasión a película
finalista dos Premios Mestre Mateo’2021, A ILLA DAS MENTIRAS, da directora PAULA CONS, que terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba o vindeiro sábado 15 de maio, ás 19:30 horas.

SINOPSE 
A ILLA DAS MENTIRAS
Dirección: Paula Cons
A noite do 2 de xaneiro de 1921 durante unha treboada o vapor Santa Isabel cargado con 269 persoas e con destino Bos Aires choca contra as rochas da Illa de Sálvora. Tomás, o xove fareiro da Illa escoita os berros e acode correndo á aldea para pedir axuda. Na Illa esa noite non hai homes, están celebrando o aninovo en terra firme. A esperanza de salvarse para os pasaxeiros está nas mulleres, vellos e nenos que hai na illa. Así que 3 mulleres novas, María, Josefa e Cipriana bótanse ao mar nunha dorna polbeira. Remando de oído sen ver nada en medio da néboa e as terribles ondas, loitando contra os propios náufragos que están a piques de tiralas ao mar varias veces, conseguen salvar a case 50 persoas. Para os xornais e o público acaban de nacer unhas “heroínas”. Esa mesma noite o garda da illa é asasinado nas rochas ao pé do mar en medio dun forcexo coas propias María e Josefa. As dúas van pagar moi caro ambas accións. O Naufraxio do vapor non só se leva por diante a morte de 213 persoas se non a tranquilidade e calma da pequena illa de Sálvora.

EQUIPO TÉCNICO
Título orixinal La isla de las mentiras
Directora Paula Cons
Produtor Victoria Aizenstat, Mauro Guevara, Luis Maras, Juan de Dios Serrano
Guión Paula Cons, Luis Marías
Intérpretes Nerea Barros, Aitor Luna, Darío 
Grandinetti, Victoria Teijeiro, Ana Oca, María Costas, Milo Taboada, 
Fotografía. Aitor Mantxola
Montaxe Julia Juaniz
Estrea 2020
Duración. 93 minutos
Xénero Thriller

A ENTRADA SERÁ DE BALDE, PERO POR MOTIVOS DE CONTROL DE AFOROS E OUTRAS MEDIDAS SANITARIAS, HABERÁ QUE REALIZAR A CORRESPONDENTE RESERVA BEN NA PÁXINA WEB DO CONCELLO BEN DIRECTAMENTE 
NA CASA DA CULTURA DE VILALBA. 

10 de maio de 2021

'Lareira de soños' en Lugo

Redacción. -

Lareira de soños, o libro de Pastora Veres, será presentado en Lugo o próximo xoves día 13 ás 19:30 no salón de actos da Deputación Provincial nun acto organizado pola Área de Cultura da Deputación e no que intervirán a Vicepresidenta Provincial Maite Ferreiro, o xornalista chairego Xulio Xiz e a autora do libro Pastora Veres.
Pola aplicación das medidas sanitarias do COVID, o aforo será limitado e será necesario inscribirse en calquera dos seguintes correos electrónicos:
cultura@deputacionlugo.gal ou dosvilares@gmail.com

 A publicación é o testemuño documental da parroquia e das xentes dos Vilares (Guitiriz), lugar natal da escritora. Na presentación, a autora estará acompañada por Maite Ferreiro, Vicepresidenta da Deputación Provincial que patrocinou a publicación editada por Edicións Fervenza (www.edicionsfervenza.es) e polo xornalista de orixes chairegas Xulio Xiz que é un dos protagonistas deste libro-DVD que inclúe o documental Entrar aos Vilares dirixido por Cibrán Tenreiro.

Lareira de soños condúcenos a lugares que nos nutren, lugares onde temos as primeiras emocións, sensacións e experiencias universais únicas, sitios cos que temos unha conexión emocional profunda e as nosas raíces inalterables.

Lareira de soños son as historias cotiás dun pequeno mundo da Terra Chá. Historias de persoas fundidas coa terra e na terra, como as herbas dos prados nos que paceron os seus animais. Son momentos percorridos polas vidas deste pequeno universo chairego, que teñen en común con outras vidas doutros lugares do mundo, as angueiras e as calamidades coas que afirman que a vida é traballo e loita.

Son tamén relatos sobre a experiencia das persoas máis novas, que viven aquí ou marcharon porque quixeron descubrir algo novo e non seguiron os pasos dos seus pais nin dos seus avós, aínda que a terra lles siga amarrada á pel.

Denuncia do abandono de Caldaloba

Redacción. -

As asociacións da Terra Chá reuníronse telematicamente para poñer en común a súa posición a respecto do estado de abandono absoluto en que se atopa o castelo de Caldaloba, que ameaza coa súa ruína total.

O castelo de Caldaloba ou Vilaxoán, que ten a consideración de Ben de Interese Cultural desde 1985, segue a día de hoxe nunha situación precaria e de continuo deterioro. Este símbolo da resistencia nobiliaria galega, é de interese para entender as mudanzas significativas e duradeiras que se producen no noso país nas últimas décadas do século XV e que poñen fin á existencia efectiva do Reino de Galiza.

Por tanto, o monumento posúe un valor histórico e simbólico importantísimo pois é de grande utilidade para a descuberta dun capítulo transcendental da nosa historia, frecuentemente agochada e negada. Os acontecementos, conservados na memoria colectiva, contribúen a proporcionar a este lugar unha carga simbólica que non posúe ningunha outra edificación da súa tipoloxía. Mais, o que noutro lugar sería foco de coidado e mimo para poder ser visitado, no caso de Caldaloba, como tantos outros lugares e espazos da nosa Terra, está nunha situación de desleixo e abandono por parte das administracións. A súa importancia histórica e patrimonial, xunto co feito de estar considerada BIC desde hai 36 anos, aínda non teñen sido razóns dabondo para actuar sobre esta fortaleza que, co paso do tempo, avanza na súa ruína.

Por iso consideramos que recuperar o castelo de Caldaloba do proceso de deterioro e ruína e garantir a súa conservación debería ser obxectivo inminente das administracións co obxectivo da súa posta en valor para descubrir e afondar no coñecemento histórico e no patrimonio colectivo do pobo galego para o que resulta imprescindíbel converter dita construción e a súa contorna en propiedade pública.

Recentemente puidemos ver nos medios de comunicación como a Directora Xeral de Patrimonio afirmaba que a posta en valor deste monumento vai por bo camiño. Mais isto é algo que se repite periodicamente sen que, finalmente, se concrete en algo positivo.

Por todo isto, as asociacións da Terra Chá e os seus lindes, decidimos, nun encontro conxunto, demandar da Administración galega que faga efectivas de inmediato as medidas que periodicamente vén prometendo para que o castelo pase a propiedade pública e se leve a cabo a súa recuperación e posta en valor. Así mesmo, é a nosa vontade levarmos outras accións conxuntas destinadas a dar a coñecer o valor deste monumento e a súa situación de grave deterioro.


Asinan este comunicado:

Castiñeiro Milenario (Begonte)

Xotramu (Muimenta)

Asociación Cultural Xermolos (Guitiriz)

Fundación Manuel María de Estudos Galegos

Instituto de Estudios Chairegos (IESCHA) (Vilalba)

Asociación de Amigos do Castro de Viladonga

Clube Cultural Valle-Inclán (Lugo)

Centro Social Madia Leva (Lugo)

A. C. Cultura do País (Lugo)

Asociación veciñal de Cabreiros (Xermade)

A. C. Os Vilares. Lareira de Soños (Os Vilares, Guitiriz)

Irmandade Manuel María da Terra Chá

Nova Poesía Guitirica (Guitiriz)

A. C. Poeta Avelino Díaz (Meira)

A. C. Lugo Patrimonio (Lugo)

Asociación Amigos do Patrimonio de Castroverde

A.C. PolKA (Pol)

A.C. e C.S. A Chave das Noces (Montecubeiro-Castroverde)


9 de maio de 2021