Literatura para a Igualdade

Redacción.-

A Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil, GÁLIX, e a Secretaría Xeral de Igualdade veñen de publicar a III Guía de literatura infantil e xuvenil para a Igualdade. Esta publicación pretende destacar aqueles libros que superan a discriminación de xénero, salvando estereotipos, prexuízos e roles de corte tradicional. Os libros que aparecen nesta selección (publicados nos anos 2014, 2015 e 2016) ofrecen modelos de muller e de home acordes coa actualidade.

As 51 obras distribúense en tres tramos de idade: primeiras lecturas, lecturas autónomas (a partir de 8 anos) e lecturas expertas (a partir de 12 anos).

Este volume, xunto cos dous anteriores, axuda a profesores, bibliotecarios, pais e nais, a escoller un tipo de lectura que, ademais da calidade literaria, sirvan para darlles a rapazas e rapaces necesitan novos personaxes cos que identificarse.

A elaboración da Guía estivo coordinada por Pilar Sampedro.

Pode consultarse nesta ligazón:

http://igualdade.xunta.gal/sites/default/files/files/documentos/fichas_lecturas_coeducativas.pdf

17 de xuño de 2019

Non pasará de ser un soño




...No meniño que dorme
no edredón dos teus ollos
reclamo a liberdade pró meu pobo...

Con Pólvora e Magnólias.
X.L. Méndez Ferrín 

Nas primaveras lucidas,
democráticas a bandadas, de estandartes de rosas floreados,
traen dos soños republicanos
aqueles novos espertares
nas lumieiras da memoria
da cinza de Martínez Castro.

Puiden soñar. Soñei,
e no estrano da distancia,
no espertar do tempo pendurado
de esperanzas,
soñei que na historia o día chegou.

Chegou, chegou, chegou,
na preguiza da historia chegou
sostendo nas mans de Elba Veleiro
o caxato rexedor,
o caxato do ser dun tempo novo
nos eidos da materia realizábel.

Chegou, Xulián, chegou
despois de vintenove mil dúascentas noventa e cinco noites.
Chegou na vella ollada emocionada
do vello soñador.

Ao teu carón Moncho e Fernando,
nas bambolinas Eduardo (todo chega amigo tuno, todo chega).

Pero voto en falla a Cernadas sobre todos.

No cartafol das lembranzas asoman María Xosé e Tucho, Martín e Bernardo, Luis...
De cantos outros un quere acordar!

Pero é dos horizontes novos da Terra Chá do que hai que falar,
pero é dos donos do novo tempo agora, sen reis panchovillas nin servidumes, a hora
da beleza soñada, da xustiza social, da palabra.

No labirinto da Pena do Encanto, nas ermas silveiras do Madalena,
nas cadeas da Pravia, no mofo das estatuas
sabia nova
fertiliza, sobre o esterco dunha Vilalba esmorecida,
o espertar dunha Vilalba revivida.


MIGUEL BARRERA
Despoxos dun ninguén


16 de xuño de 2019

Unha alcaldesa de progreso para Vilalba

Redacción.- A candidata do PSdeG-PSOE, Elba Veleiro Fernández, tomou posesión hoxe como alcaldesa de Vilalba, tras máis de catro décadas de sucesivos gobernos de maiorías absolutas do Partido Popular. Chegou o momento histórico dun cambio necesario, por hixiene democrática e a boa saúde da institución local.


Moitas cousas teñen que mudar na capital da Terra Chá, que na última década experimentou unha viaxe cara ningures, mentres a veciñanza contemplaba sen remedio como a vila esmorecía pouco a pouco. Son moitas as materias pendentes na xestión municipal, que o novo Goberno de progreso deberá comezar a abordar nas vindeiras semanas, algunhas con presa e outras con máis pausa.

O triunfo da candidatura encabezada por Elba Veleiro supón un fito histórico en Galicia, atendendo á viraxe experimentada polo Concello natal de Fraga, agora en máns dos socialistas, co apoio de Vilalba Aberta.

15 de xuño de 2019

Por un Goberno de progreso en Vilalba

Redacción.- O PSdeG-PSOE e Vilalba Aberta veñen de facer público que chegaron a un acordo programático para a investidura de Elba Veleiro como vindeira alcaldesa deste municipio no Pleno que se celebrará mañá sábado. Este acordo fructificou logo dunha serie de xuntanzas de traballo entre ambos partidos, que suman a maioría absoluta da corporación municipal.
Os voceiros de ambas forzas, Elba Veleiro e Modesto Renda, coinciden en destacar a necesidade dun cambio na institución logo de corenta anos de goberno continuado do PP, atendendo deste xeito ao mandato de cambio e de entendemento recibido por parte da veciñanza nas pasadas eleccións municipais.
O acordo de investidura ten por obxecto posibilitar un novo modelo de xestión para o Concello de Vilalba, baseado na transparencia, na participación veciñal e nunha xestión racional dos recursos públicos, principios compartidos nos programas políticos de ambas formacións. Precisamente as coincidencias programáticas e a vontade compartida de antepoñer os intereses do Concello aos intereses de partido, culminarán coa investidura da primeira alcaldesa de Vilalba dende a volta da democracia.

14 de xuño de 2019

María Balteira volve a Betanzos

Redacción. -

A máis popular soldadeira da história, a Betanceira (de Armea) María Péres A Balteira, voltará a Betanzos oito séculos despois, na semana anterior á XXII Feira Franca Medieval, acompañada de tres xograres betanceiros das corres dos reis Fernando III e Afonso X O Sabio, Pero de Armea, Pero de Ambroa e Pero Amigo de Sevilha.


Será para participar do PROXECTO MARÍA BALTEIRA, que varias entidades de Betanzos e a contorna preparan para a primeira semana de xullo dentro da conmemoración  dos 800 anos e para aportar contidos á XXII Feira Franca Medieval.


A Asociación Cultural, gastronómica e deportiva Lar de Unta promove este proxecto, coordinado polo grupo  poético NPG Nova Poesia Guitirica co patrocínio do Concello de Betanzos e a colaboración da Asociación de amigos do casco histórico, a Asociación de Veciños de Ambroa, a Asociación Cultural de Colantres, Biblos, Café Lanzós e os concellos de Irixoa e Coirós.

O Proxecto María Balteira prepara para a primeira semana de xullo, previa á Feira Franca, unhas xornadas que incluirán en Betanzos recitais de poesía, charlas, mesa redonda, concerto, edición  de pasquíns, a edición da obra dos xograres e trobadores Pero de Armea, Pero de Ambroa, Pero Amigo de Sevilha (S. XIII) e poemas adicados a María Balteira, todos eles naturais das Terras de Betanzos.

O día 6 de xuño os actos trasladaranse a Ambroa (Irixoa) e o día 7 de xuño a Armea (Colantres, Coirós), lugares de onde procedían os xograres e María Balteira, que formaron parte da corte de Afonso X O Sabio na idade de ouro da literatura medieval galego portuguesa. Alfredo Erias, director do Museo das Mariñas, Dores Cao, profesora do IESP As Mariñas, a catedrática Concha Delgado (prologuista do libro que editará Biblos), o filólogo Xosé Ramón Pena, o profesor Eduardo Maragoto, presidente de AGAL, o profesor Xulio Loureiro do IESP As Mariñas, Marica Campo, autora do libro Confusión e morte de María Balteira ou Manuel Portas, autor do libro Lourenço xograr, serán algúns dos conferenciantes destas xornadas que pretenden divulgar o importante papel de Betanzos na idade de ouro da lírica medieval hai 800 anos aparellado ao peso político da cidade nese período histórico.

A Fundación Luís Seoane (este ano adicanse a Luís Seoane as artes galegas) cedeu o gravado do autor sobre María Balteira para imaxe do Proxecto, do libro e dos pasquíns, e o Centro de investigación de humanidades Ramón Piñeiro coa colaboración do seu secretario Armando Requeixo, cedeu a obra completa destes tres poetas medievais e poemas adicados a María Balteira.

A tradición literaria de Betanzos remóntase á Idade Media, época de esplendor da lírica e auténtica idade de ouro para Galiza e Portugal. Aportamos a esta época un trobador, dous xograres e unha soldadeira, María a Balteira. Os tres autores pertencen ao século XIII,  manteñen relacións literarias e frecuentan as mesmas cortes, a corte real de Afonso X e, posibelmente, a corte señorial galega de Rodrigo Gómez de Trastámara.

O trobador Pero García de Ambroa, natural de San Tirso de Ambroa, no concello de Irixoa, partido xudicial de Betanzos, é autor dunha cantiga de amigo, unha cantiga de amor, once de escarnio e unha tensón. Hai autores que consideran que teríamos que distinguir entre un Pero de Ambroa xograr e un Pero Garcia de Ambroa trobador ; outros opinan que son a mesma persoa e algún engade que é o mesmo autor cunha evolución de trobador a xograr pola decadencia económica. Este trobador foi obxecto de crítica por moitos autores pola  súa suposta peregrinación a Terra Santa e pola relación con María a Balteira.

Pero de Armea, orixinario do municipio de Coirós, do lugar de Armea, é autor de 13 cantigas de amor, catro de amigo e unha cantiga satírica, de escarnio de amor. 

Pedro Amigo de Sevilla, designado de Sevilla porque residiu nesa cidade, é identificado por Martínez Salazar e García Blanco cun clérigo de de San Tirso de Ambroa, no concello de Irixoa, lugar de onde era orixinario Pero García de Ambroa. Foi coengo de Oviedo e de Salamanca onde firma o seu testamento en 1302. A súa obra está formada por dezasete cantigas satíricas, catro cantigas de amor, unha pastorela, dez cantigas de amigo e unha tensón con Xohan Vasquiz de Talaveira.

Toda esta obra e os poemas de diversos autores da época adicados a María Pérez A Balteira serán editados polo proxecto co prólogo da profesora betanceira Concha Delgado.

   PROGRAMA DE ACTOS:

LUNS 1, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

PRESENTACIÓN do proxecto coa presenza de representantes das diferentes entidades que participan.

MARTES 2, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

RECITAL poético: "Todas somos María Balteira".  ESTREA do sketch teatral para a Feira Franca Medieval.

MÉRCORES 3, 20:00 horas, libraría Biblos:

CONFERÉNCIA "Betanzos na Lírica Medieval galego-portuguesa" cos filólogos betanceiros Concha Delgado e Moncho Pena, especialistas en lírica medieval.

XOVES 4, 20:00 horas, libraría Biblos:

CHARLA COLOQUIO, "O galego do século XIII ao seculo XXI. O futuro é  agora" con Eduardo Maragoto, Lingüista, presidente de AGAL e Xulio Loureiro, mestre de galego no IES As Mariñas.

VENRES 5, 20:00 horas, Salón Azul do Liceo:

MESA REDONDA: "800 anos, 800 versos, 800 histórias" con Alfredo Erias, director do Museo das Mariñas, Manuel Portas, profesor e escritor autor de Lourenzo xograr e Marica Campo, mestra e escritora autora de Confusión e morte de María Balteira.

22:00 horas: Porta da Igrexa de Santiago.

CONCERTO de música barroca cortesía do Café Lanzós.

SÁBADO 6, 20:30 horas, Igrexa de San Tirso, Ambroa, Irixoa. RECITAL poético "Amigos de Pero" homenaxe a Pero de Ambroa e Per' Amigo de Sevilha e presentación do sketch teatral da Feira Franca Medieval.

DOMINGO 7, 11:00 horas, Palco de música no Cantón: Andaina a Armea (orixes de Pero de Armea e María Balteira) guiada pola mestra de galego do IES As Mariñas, Dores Cao.  Á chegada, mostra do sketch teatral da Feira Franca Medieval.

http://npggazeta.gal/index.php/proxectomariabalteira

13 de xuño de 2019

II BioBlitz Ancares-Courel

Redacción.-

Os días 15 e 16 de xuño do 2019 celebrarase o II BioBlitz Ancares-Courel. Un Bioblitz é unha prospección intensiva de biodiversidade nunha área determinada, na que participan tanto naturalistas profesionais como afeccionados ou calquera amante da natureza en xeral, asesorados por expertos de campo. Trátase dun excelente xeito de xerar datos útiles para a ciencia e a conservación involucrando á cidadanía no coñecemento e respecto da natureza a través dunha actividade amena, divertida e á vez de grande importancia. O Bioblitz Courel desenvolverá durante 24 horas un inventario biolóxico intensivo co fin de obter o maior número de identificacións e citas da flora, fauna e micobiota en varios espazos representativos dalgúns dos hábitats emblemáticos deste territorio excepcional.

As inscricións poden facerse a través do correo proxecto.micoloxia@usc.es ou no teléfono 982-82.31.37 (en horario de 8:30 a 14:30), ata o 12 de xuño. Inscrición gratuíta. Indicar nome, apelidos e DNI. Organizacións e asociacións poden realizar inscricións conxuntas. Actividade con prazas limitadas. En todo caso, calquera persoa pode participar como público na Estación durante o BioBlitz.

Aloxamento: Moitos dos establecementos de hostalaría da zona realizarán un desconto do 20% aos participantes no BioBlitz (consultar a listaxe dos establecementos concertados no programa do BioBlitz que se acompaña neste correo
Un Bioblitz é unha prospección intensiva de biodiversidade nunha área determinada, na que participan tanto naturalistas profesionais como afeccionados, asesorados por expertos de campo. Un Bioblitz é unha excelente maneira de xerar datos útiles para a ciencia e a conservación involucrando á cidadanía para conectarse coa natureza, o seu coñecemento e respecto a través dunha actividade amena e divertida.

Bioblitz 2019
O II Bioblitz Courel complementará a primeira edición de 2018, levando a cabo durante 24 horas un inventario biolóxico intensivo co fin de obter o maior número de identificacións e citas da flora, fauna e micobiota en varios espazos representativos dalgúns dos hábitats emblemáticos deste territorio excepcional.

Obxectivos do BIOBLITZ COUREL

• Contacto entre habitantes, público en xeral e as organizacións que estudan a natureza e entidades educativas, favorecendo o diálogo e intercambio entre afeccionados e expertos e a participación efectiva da cidadanía en temas científicos,
• Favorecer o coñecemento dos valores ambientais do territorio, a súa conservación e a atracción dun turismo sustentable.
• Documentar e ampliar os inventarios e o coñecemento da biodiversidade do Courel, durante unha celebración de carácter didáctico e festivo.
• Desenvolver actividades públicas respectuosas dentro deste espazo natural.
Centro de recepción e xestión do BIOBLITZ
Instalacións da Estación Científica do Courel (ECC), con disposición de salas con lupas e microscopios, salas de ordenadores e salón para exposición e charlas abertas ao público.
Datas, horario e lugar
Do 15 de xuño as 12:30 horas ata o día 16 ás 14:00 horas, coa Estación Científica do Courel (ECC) como centro de recepción, traballo e xestión. A prospección e estudo de campo realizarase en itinerarios próximos do territorio previamente definidos.
Inscricións
A través do correo electrónico: proxecto.micoloxia@usc.es, ou no teléfono 982823137 (en horario de 8:30 a 14:30) Indicar nome, apelidos, DNI, teléfono e e-mail de contacto. As prazas serán limitadas por motivos de operatividade e sustentabilidade dos espazos estudados. En todo caso calquera persoa pode participar como público na ECC durante o BIOBLITZ
Período de inscrición: ata o 12 de xuño.
Programa
Sábado, 15 de xuño:
- 12:30 h. Inauguración e presentación do Bioblitz na ECC.
- 13:00 h. Recepción aos asistentes. Normas e instrucións para o desenvolvemento do Bioblitz,
manexo de aplicacións para documentar observacións, descrición das zonas de estudo e
organización dos grupos de voluntarios e expertos, con distribución nas zonas de prospección.
- 14:00 h. Comida libre
- 15:30 h. Inicio da actividade de campo.
- 19:00 h. Regreso de todos os grupos á ECC. Traballo en común de revisión, identificación e
recompilación das observacións.
Durante a xornada a ECC estará aberta con presenza de organizadores para facilitar o acceso a salas de traballo para consultas e manexo de datos. Atenderanse consultas do público e realizarán actividades didácticas no salón de ECC (observación en lupas, explicacións e exposicións didácticas de achados e observacións, etc.). Tras a cea, manterase tamén dispoñible o acceso á ECC para os grupos de estudo de organismos nocturnos.
Domingo, 16 de xuño:
- 10:00 h. Recepción na ECC e inicio da actividade de campo e/ou de traballo nas salas.
- 13:00 h. Regreso dos grupos, revisión e recompilación de datos e observacións.
- 14:00 . Conclusión e clausura oficial do Bioblitz.
Durante a xornada de mañá a ECC estará aberta con presenza de organizadores para facilitar o acceso a salas de traballo e de ordenadores para consultas e manexo de datos e para atender ao público interesado.
Loxística e organización
Para a preparación do Bioblitz e a súa xestión constituirase un grupo de persoas responsables da organización, con persoal técnico do Departamento de Produción Vexetal e Proxectos de Enxeñaría da Escola Politécnica Superior de Enxeñaría (EPSE-USC) vinculado ao proxecto “Actuacións e desenvolvemento de actividades Micoturísticas no xeodestino Ancares-Courel”, coa colaboración da área de Turismo e Cultura e a de Medio Ambiente da Excma. Deputación de Lugo. Tamén colaboran activamente o Concello de Folgoso do Courel, a Asociación para Desenvolvemento Rural Serra do Courel, a Asociación Galega de Custodia do Territorio, a Reserva da Biosfera dos Ancares Lucenses e Montes de Cervantes, Navia e Becerreá, a Sociedade Micolóxica Lucus, o Grupo Naturalista Hábitat e outras asociacións culturais e naturalistas.

Zonas de estudo
Estableceranse tres itinerarios de fácil acceso para as observacións en zonas representativas do territorio. Para grupos de estudo moi especializados poderán propoñerse algunhas zonas específicas, sempre respectando as características e posibles restricións de protección asociadas aos devanditos espazos.
Os tres itinerarios principais de estudo serán:
1. Itinerario inicio do roteiro a Devesa da Rogueira por Moreda: zona de souto de castiñeiros,
bosque mixto de frondosas e de ribeira (aprox. 3,5 km totais lineal de ida-volta con pequenas
derivacións)
2. Itinerario por parte do roteiro do río Pequeno (Mercurín – taras de Mercurín): zona calcaria
con presenza de soutos de castiñeiro e posterior bosque mixto e de aciñeiras ( aprox. 2,5 km
lineal unidireccional descendente)
3. Itinerario Alto do Couto-inicio Devesa da Rogueira: itinerario con zonas de matogueira e
piñeiros no seu inicio e bosque mixto atlántico no último tramo, (aprox. 3 km. totais lineal ida- volta, por mesmo itinerario).
Cada itinerario dividirase en varios sectores para facilitar a referencia das observacións. Entregarase un mapa esquemático a todos os asistentes.
Métodos e rexistro de observacións
O elemento documental das observacións serán as fotografías ou os arquivos sonoros de ser o caso (ex.: cantos de aves). A recolección de exemplares de plantas, fungos ou animais non está permitida. Só nalgúns casos moi concretos de interese didáctico ou de estudo, poderá recollerse algunha mostra puntual de folla, froito, parte dun cogomelo, etc., sempre baixo a supervisión dos responsables designados para cada grupo de campo.
Cada grupo poderá utilizar os métodos habituais de observación da súa disciplina, pero tendo en conta as restricións que se establecen nestes espazos protexidos situados en Rede Natura e recolleitos no seu Plan Director, que se lembrarán nas normas do Bioblitz.
Para o rexistro das observacións abrirase un proxecto específico no portal iNaturalist.org no que se poderán ingresar o datos e fotografías dun modo sinxelo a través da súa aplicación móbil de descarga gratuíta en calquera teléfono, ou a través dos computadores particulares ou dos dispoñibles na sala de traballo da ECC que estarán dispoñibles durante a realización do BIOBLITZ. O ingreso de observacións explicarase no inicio do BIOBLITZ e poderá realizarse polos propios participantes ou coa axuda dos organizadores. En todo caso dispoñerase tamén de fichas manuais e os organizadores supervisarán o proceso e a posterior recompilación de todos os datos.
Recompilación e difusión dos resultados
As observacións realizadas durante o BIOBLITZ poderanse consultar a través da páxina web de “iNaturalist.org” para o proxecto específico que se abrirá para o evento. Así mesmo, os organizadores coa colaboración de expertos de cada disciplina, revisarán todas as observacións para xerar un documento de resultados que estará a disposición das distintas Institucións e asociacións colaboradoras, para o seu coñecemento e a difusión nas distintas páxinas web e redes sociais.
Aloxamento e comidas
A Comarca do Courel goza dunha ampla e magnífica oferta hostaleira no seu territorio para os que desexen degustar os seus produtos e para pernoitar durante o BIOBLITZ. Información de onde durmir e comer en: http://www.folgosodocourel.es/p/datos-de-interes/

Coa colaboración da Asociación para o Desenvolvemento Rural Serra do Courel, os inscritos que desexen aloxarse, poderán gozar dun 20% de desconto nos seus establecementos asociados.
A lista e datos dos establecementos que ofrecen este desconto do 20% é a seguinte: - Casa As Triegas, Paderne. Tlfno.: 982185110 www.astriegas.com
- Casa Rodrigo, Paderne. Tlfno: 982185110
- Casa Caselo, Paderne: Tlfno.: 982165768
- Casa Chaos, Paderne. Tlfno.; 982090701
- Casa Valín, Seoane. Tlfno.: 982155388 www.casaruralvalin.com
- Campamento O Caurel, Esperante. Tlfno.: 982433101 www.acampamentocaurel.com - Casa Teixeira, Seceda. Tlfno.: 661254622 www.casateixeira.es
www.astriegas.com www.casacaselo.com
www.casachaos.com
- Apartamentos Turísticos A Carbiña, Parada. Tlfno.: 696184056
ORGANIZACIÓN:
USC. Escola Politécnica Superior de Enxeñaría
Estación Científica do Courel
Deputación de Lugo. Área de Turismo e Cultura
www.turismoruralcourel.com

10 de xuño de 2019

Carta aberta a María Balteira


Moncho Bouzas.-

Estimada María Peres A Balteira:

Permíteme o atrevemento de dirixirme a ti, mais como en breve comprenderás moitos son os motivos que me empuxan a isto.

Ti viviches oito séculos atrás, e transitaches o bulicio do peirao e as rúas da cidade de Betanzos que conformaches, que este ano 2019 se conmemora a si mesma pola súa fundación, poñendo no centro de interese o teu tempo.

Teño que dicirche, que desde o século XIII até entrado o século XX pouco ou nada soubemos de ti. Mais nese século as sociedades europeas todas, a través das súas universidades, foron descubrindo no campo de estudo das literaturas e idiomas unha personaxe literaria sobranceira, no que actualmente é considerada internacionalmente a idade de ouro da literatura galego-portuguesa.

Maxistralmente representabas as cantigas, como expresión artística da máis destacada das soldadeiras, capaces de conxugar poesía, música, canto e danza, que chegaron aos nosos días no territorio do Reino de Galiza.

Tamén ten relevancia ao longo destes oito séculos, que o Reino de Portugal difundiu o teu idioma aos cinco continentes. En todos eses lugares as cantigas de amor, amigo, escarnio e maldizer, tamén as tensóns e pastorelas son o berce das súas literaturas, e como tales consideradas monumentos literarios de incalculable valor.

Como comprenderás, o interese en ti e nos xograres e trobadores que contigo crearon a arte que nos foi legada, é inmenso e as mentes máis lúcidas adicaron moito tempo e esforzo ao estudo da túa figura.

Agora no século XXI sabemos que non só eres unha personaxe literaria, sabemos que eres unha muller real de carne e óso.

Naciches en Armea (actual concello de Coirós), de orixe fidalga renunciaches ao estreito papel que ás mulleres do teu tempo lle era asignado. Elixiches a libertade que o ámbito artístico che proporcionou, fuches a soldadeira máis cobizada e de maior prestixio das cortes dos reis Fernando III e Alfonso X “O Sabio”. Tamén sabemos que como integrante dos círculos de poder máis elevados do reino, exerciches de embaixadora e diplomática, chegando mesmo a evitar coa túa mediación guerras e desencontros.

Foi de tal magnitude a túa relevancia, que os xograres e trobadores coetáneos teus, organizaron ciclos para crear contra ti as cantigas de escarnio máis incisivas e as cantigas de maldizer máis obscenas.

María, eu fáloche desde o século XXI e honestamente che digo que sabemos discernir, polo que tes que saber que eres recoñecida mundialmente como unha personaxe histórica de primeira magnitude, e por iso sentimos orgullo e fachenda.

Así, nas terras de Betanzos as súas xentes xuntámonos para que en todos os lugares dos reinos todas as persoas saiban de ti, e se beneficien da referencia dunha muller brava. Tamén da obra literaria dos xograres Pero d´Armea, Pero d´Ambroa e do trobador Pedr´Amigo de Sevilha. Todos eles betanceiros como ti, que se ben como francamente demostran algunhas das súas cantigas, houbo momentos nos que se erixiron en inimigos teus, comprenderás que a súa poesía ao igual que ti mesma, sodes para nós un tesouro que recibimos na súa totalidade coa responsabilidade da súa custodia por vós, polo hoxe e polo mañá.

Non podemos negar que chegas aos nosos días envolta no manto do escarnio e o maldizer, mais é posible concertar as nosas forzas ao ritmo das cantigas de amor e amigo para ti. Estamos a organizar un ciclo dedicado a ti, de signo ben diferente aos do século XIII, coa participación como daquela de poetas, mais tamén de toda persoa que comparta con nós a oportunidade de honrarche.

Ao noso ciclo, chamámoslle PROXECTO MARÍA BALTEIRA e tes que saber que con santo e sinal da Balteira non houbo porta que non se abrise.

Cóntoche:

-As túas paisanas e paisanos de Armea, a través da Asociación Cultural Colantres (Coirós), acollerán unha andaina popular até o lugar da casa natal e na que tamén estivo o teu amigo Pero d´Armea.

-As boas xentes de Guitiriz organizarán a través do grupo NPG, Nova Poesía Guitirica recitais de poesía en honor a vós.

-As paisanas e paisanos de Pero d´Ambroa e Pedr´Amigo de Sevilha, a través da Asociación de veciñas e veciños de Ambroa (concello de Irixoa), crearán unha festa da poesía na igrexa de San Tirso de Ambroa, na que foi bautizado o xograr Pero e na que resoou a voz do trobador Pedro exercendo de cura.

-As túas paisanas e paisanos da vila de Betanzos, na cidade Vella difundirán o coñecemento sobre vós e a vosa poesía, a través da Asociación Cultural Lar de Unta con centos de dípticos informativos desde o seu local social.

-Realizaranse representacións teatrais nas prazas, rúas e lugares para darvos a coñecer.

-A carón do pórtico da gloria da igrexa de Santiago, ofreceremos desde a taberna musical máis animada da vila, O Lanzós, un concerto de música medieval.

-Reunirémonos arredor de charlas e conferencias nas que participará a escritora Marica Campo (autora da novela Confusión e Morte de María Balteira), o escritor Manuel Portas (autor da novela Lourenço, xograr), acompañados do estudoso Alfredo Erias (director do Museo das Mariñas).
O filólogo Eduardo Maragoto (do Portal Galego da Língua e presidente da AGAL) e Xulio Loureiro (profesor de galego en Betanzos).
Tamén a profesora e estudosa da lírica medieval, a betanceira Concha Delgado e o profesor e estudoso da literatura galega Xosé Ramón Pena, betanceiro afincado nas terras da universidade do mar de Vigo.

-O Centro Ramón Piñeiro para o estudo das humanidades, cede para a súa difusión a totalidade da obra dos autores betanceiros, así como as cantigas que outros trobadores como Alfonso X “O Sabio” escribiron téndoche como protagonista.

-A Fundación Luís Seoane, cede o grabado do gran pintor galego feito para ti, para que sirva de imaxe do Proxecto María Balteira.

-A Editorial Biblos editará coa colaboración dos Concellos de Coirós, Irixoa e Betanzos un poemario prologado por Concha Delgado, para que as vosas cantigas estean sempre á nosa disposición nos nosos fogares, escolas e bibliotecas. Nunha edición a cargo de Manuel Ferreiro, estudoso da lírica medieval ao son das ondas da universidade da Coruña.

A XXII FEIRA FRANCA MEDIEVAL DE BETANZOS será adicada a ti e aos tres Pedros, e no marco do 800º ANIVERSARIO DE BETANZOS tamén ocuparás un lugar especial no corazón das túas veciñas e veciños.

Desexamos, estimada María, a túa visita así como a de todas as persoas que habitan reinos ou repúblicas do mundo enteiro, sexan de perto ou de alén mar. Porque é ben merecida a ofrenda, e cantas máis almas se xunten, con maior forza resoarán, nos ceos e centenaria pedra, na túa voz as cantigas do noso ser.

Minha Senhor, María Peres A Balteira, agardando sexa do teu agrado o que as túas veciñas e veciños argallamos, recibe un afectuoso saúdo.

Asdo: Moncho Bouzas, integrante da NPG Nova Poesía Guitirica e do Grupo de Apoio á Vocalía de Cultura da Asociación Cultural Lar de Unta.


9 de xuño de 2019

Selfie Lix


Redacción.-

Xa está o resultado do concurso “SELFIE LIX” convocado pola OEPLI a través das súas seccións: Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil, Consejo General del Libro, Consell Català del Llibre Infantil i Juvenil e Galtzagorri Elkartea, co patrocinio do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte, para conmemorar a celebración do DÍA INTERNACIONAL DO LIBRO INFANTIL.

Os nenos e as nenas participaron a través do seu centro docente ou biblioteca da súa poboación. Tiñan que facer unha selfie na que se recreara un personaxe ou unha escena dun libro de literatura infantil e xuvenil.

Os gañadores en Galicia do concurso “SELFIE LIX” son: Oriol de la Fuente Rial de Santiago, Mara López Rivera de Sober e Joel Covelo Gallego de Vigo.

O acto de entrega de premios do concurso “SELFIE LIX” de Galicia terá lugar o día 12 de xuño, ás 18,00h, na Biblioteca do Centro Sociocultural de Conxo de Santiago.

Hai 52 anos, en 1967, celebrábase por primeira vez, o 2 de abril, o Día Internacional do Libro Infantil, promovido polas 62 secciones que a IBBY (Organización Internacional para o Libro Xuvenil) tiña nese momento, difundindo unha mensaxe, dirixida a todos as/os nenas e nenos do mundo, escrito pola súa fundadora Jella Lepman.

En 1982 nace a OEPLI (Organización Española para el Libro Infantil y Juvenil) e en 1989 creábase GÁLIX. Desde a constitución de GALIX e da OEPLI, e as súas homólogas Consejo General del Libro que engloba as comunidades en lingua castelán, ClijCat, en Cataluña, e Galtzagorri, no País Vasco, empezase a distribuír a versión do cartel e da mensaxe do Dia Internacional do Libro Infatil (DILI) nas catro linguas do Estado e a organizar actividades de diversa natureza.

Para máis información: 698 169 548 / 609 491 154

Entrelinguas.gal, bolsa Nacho Mirás



Redacción.- O xurado da cuarta edición da bolsa ‘Nacho Mirás’ para novos titulados, organizada e desenvolvida polo Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia e patrocinada por Abanca, coa colaboración da Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela, decidiu premiar o proxecto Entrelinguas.gal, unha serie de reportaxes multimedia sobre a diversidade lingüística, cultural e histórica dos concellos galegos da autoría de Alejandro Vázquez Corral, Sara Barreiro Álvarez e Antonio Méndez Rodríguez.

Entrelinguas.gal consiste na realización dunha serie de reportaxes multimedia sobre un conxunto de concellos de Galicia onde se amosa, en primeiro lugar, as diferentes falas da comunidade e, en segundo lugar, a diversidade histórica, cultural (música, gastronomía, arte, etc.) e etnográfica na nosa terra. Os obxectivos do proxecto son, mediante mostras audiovisuais, contar a historia da Galicia “esquecida” e, en boa medida, “illada” por causa do éxodo rural; salientar as diferenzas lingüísticas da nosa terra e evidenciar a ampla diversidade cultural, histórica, musical, gastronómica, etnográfica e paisaxística de Galicia. Para conseguir todo iso, seleccionáronse 13 de menos de 3.000 habitantes que exemplifican as diferentes áreas dialectais de Galicia: Entrimo, Negueira de Muñiz, Moeche, Corcubión, Laxe, A Mezquita, Oia, Cervantes, Fornelos de Montes, Portomarín, As Nogais, Riós e Baleira.

O proxecto foi presentado por tres estudantes do cuarto ano de xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela: Alejandro Vázquez Corral, Sara Barreiro Álvarez e Antonio Méndez Rodríguez. Ademais da súa formación, Vázquez Corral é editor xefe no medio dixital deportivo Mundo Esférico e ten experiencia laboral na sección de Comarcas de El Progreso; Barreiro Álvarez ten interese pola fotografía, traballou na redacción de informativos da Televisión de Galicia e vai realizar prácticas na Axencia Galega de Noticias; e Méndez Rodríguez é graduado en Administración e Dirección de Empresas , traballou na redacción de ABC Galicia no verán de 2018 e no 2019 realizará as prácticas en La Voz de Galicia, dentro da sección de Cultura.

A bolsa ‘Nacho Mirás’ para novos titulados apoia proxectos xornalísticos de novos titulados en Xornalismo ou Comunicación Audiovisual. Leva o nome do xornalista, colexiado do CPXG e profesor na Facultade de Ciencias da Comunicación da USC, Nacho Mirás, que sempre defendeu a valía dos novos xornalistas, o espírito de facerse valer, de formase o máximo posible e defender así o posto de informador.

[puntoevolta.com/]Punto e volta, un proxecto multimedia sobre música e baile tradicional coordinado por Alejandro Gándara Porteiro; [mediamapa.gal]Mediamapa.gal, un mapa interactivo dos medios galegos elaborado por María Cruz Negreira Rey; [feiradoc.gal]Feira, unha idea de Laura Santos Esmorís e Jorge Vázquez Herrero para realizar un documental web interactivo sobre o papel da feira na Galicia actual, e [picaros.gal/]Pícaros.gal, un medio de comunicación dixital en galego para os nenos e nenas de entre 7 e 11 anos de Sabela Direito Rebollal, foron os proxectos galardoados coa bolsa Nacho Mirás nas anteriores convocatorias.

O xurado estivo formado formado por Ainhoa Apestegui, Francisco G. Sarria, Isaac González, Darío Janeiro, Xosé López, Xosé Manuel Pereiro, Xoán Soler e Fernando Varela.
O CPXG, entidade de dereito público creada pola lei 2/1999 do Parlamento de Galicia, suma máis de 1.100 colexiados repartidos entre as sete demarcacións coas que conta. Entre os seus obxectivos figura en lugar destacado afondar na mellora das condicións nas que os xornalistas levan a cabo o seu traballo, a defensa profesional dos seus membros e a garantía de independencia e liberdade informativa en beneficio da sociedade galega.

7 de xuño de 2019

O PSdeG gaña no Concello de Vilalba



Redacción.- O Partido Popular perdeu por primeira vez as eleccións no concello de Vilalba, onde naceu o presidente fundador da formación política, o finado Manuel Fraga.

Unha praza simbólica para o PSdeG, que co 100% dos votos contados converteuse na forza política máis votada e superando por un concelleiro -ten oito- ao Partido Popular, mentres que os outros dous concelleiros son membros de Vilalba Aberta.

O Partido Popular, cuxa lista dirixiu ata o momento o alcalde, Agustín Baamonde, perdeu dous concelleiros e con eles a maioría absoluta, mentres que os socialistas, encabezados pola doutora Elba Veleiro, sumaron dous aos seis que obtiveron nas anteriores eleccións.
________________
Fonte: Goberno de España


27 de maio de 2019

Un lustro non é nada


Antón de Guizán.-

Cinco anos van xa desde aquel maio de 2014 no que a Terra Chá se fixo o centro do mundo poético coa dedicatória das Letras Galegas a Xosé María Díaz Castro. Aquel 17 de Maio e os meses previos nos que Xermolos, da man de Alfonso Blanco, intensificaron as actividades para o coñecemento do poeta dos Vilares.
Actos, filmes, conferencias, visitas ao lugar de nacimento no Vilariño, concertos, publicacións, traduccións, concursos literarios, roteiros, xornadas e moitísima participación escolar, fixeron deste autor, un dos máis significados de todos cantos lles foron adicadas as letras galegas.
Pero non todo rematou aquel ano 2014, pois lonxe de parar todo ese traballo, a mecha prendeu en Guitiriz e toda a Chaira. A creación en 2015 coincidindo cos 25 anos do seu pasamento, do Premio de Poesía Díaz Castro, o nacemento dun grupo poético de base dos máis activos do país, a NPG Nova Poesía Guitirica, a aparición de proxectos como Os Vilares lareira de soños, os fermosos traballos do alumnado do IES Díaz Castro vinculados ao poeta que lle da nome ao centro, e a implicación da veciñanza do concello, siguen a consolidar a Díaz Castro non só como un dos grandes poetas galegos, que xa era, senón que está a contribuir a un grande recoñecemento e valoración social.
A futura restauración e e conversión da vivenda familiar na "Casa da Xente" pola labor incansábel de Xermolos, será tamén o feito definitivo para que o poeta figure nese ceo literario reservado aos grandes, e con él a poesía chairega que conta con innumerábeis bardos de grande calidade.
Cinco anos non é nada en tempo, pero supuxo moito na imaxe de Guitiriz non só como concello termal (tristemente sen balnearios) da auga e da pedra, senón tamén como un concello poético que precisa dunha maior implicación institucional. Agardemos que o novo goberno que xurda tamén este mes, tome conciencia de que non chega con convocar un certame sen participación e implicación veciñal ou facer un roteiro.
Despois do 2014 foron asociacións, centros de ensino e sociedade civil quenes máis contribuiron a manter con vida o legado do poeta mentras que as institucións "cubriron o expediente" aquel ano con actos públicos, placas e esculturas, indo co tempo a unha progresiva "desconexión" a respeito da figura máis importante da história de Guitiriz e un dos grandes poetas galegos de tódolos tempos.
A casa de Díaz Castro, os frescos da igrexa onde foi bautizado, a escola habanera onde aprendeu a ler na Conchada, están agardando pola restauración e posta en valor como reclamo de visitantes a estes lugares de actividade e cultura tan importantes para o Pepe do Vilariño, para convertir esas "herbas pequerrechiñas" en foco tamén de economía e progreso desde a parroquia rural do poeta, Os Vilares.
Cinco anos non é nada pero estiveron cheos de luz e poden vir outros cinco (e 500 máis) nos que se fagan realidade tantos desexos. Díaz Castro vive na xente. Longa vida ao noso poeta!

*Retrato de Díaz Castro de Isabel Pardo.

20 de maio de 2019

Carlos Henrique Fernández Coto hoxe en Vilalba

Redacción. -

Hoxe xoves, 16 de maio de 2019, ás 20:30 horas, na Casa da Cultura de Vilalba, o Instituto de Estudos Chairegos, en colaboración co Concello de Vilalba, organiza a conferencia sobre URBANISMO E PATRIMONIO a cargo do
arquitecto CARLOS HENRIQUE FERNÁNDEZ COTO, que será presentado por CARLOS XOSÉ CURRÁS PICO.

CARLOS HENRIQUE FERNÁNDEZ COTO (A Estrada, 1960), Arquitecto. Dende 2009 dirixe a oficina de rehabilitación de Rianxo. Con estudo na Coruña, deseñou entre outros, o primeiro almacén robotizado de Europa ou o pavillón para declarar a Torre de Hércules como Patrimonio da Humanidade. É autor da urbanización de As Burgas en Ourense, a pasarela á Cidade da Cultura ou a rexeneración do centro histórico de Padova. É presidente do Asociación para a Defensa do Patrimonio Cultural Galego.


16 de maio de 2019

XL Certame Terra Chá, de Xermolos

Redacción.-

Xermolos de Guitiriz vén de abrir o prazo para o XL Certame Terra Chá, un concurso que se encadra dentro dos actos do Festival de Pardiñas, que este ano celebrará os días 2, 3 e 4 de agosto catro décadas de vida. Admitiranse obras nas seguintes especialidades: contos, debuxo, poesía, teatro, documentais, fotografía, cómic, murais, grafiti, vídeo-creación, improvisación oral, regueifas e rap. Cada traballo deberá ir acompañado do nome e apelidos do autor, así como do seu nivel e centro de ensino. Haberá dous grupos de premios da mesma calidade e cantidade, uns destinaranse aos alumnos dos centros educativos da comarca chairega e, os outros, para aqueles que cheguen desde colexios, escolas ou institutos doutras partes de Galicia. Os galardóns concederanse nos niveis de educación infantil, nos tres ciclos de Primaria, os dous de Secundaria e en bacharelato. Haberá premios para os tres mellores de cada nivel e especialidade, que se repartirán en material e libros valorados en 60 euros para o primeiro; 50, para o segundo, e 30, para o terceiro.

5 de maio de 2019

CantarELAS, o novo espectáculo de Leilía

Redacción.-

Leilía presenta un novo espectáculo coa dirección escénica de Quico Cadaval, CantarELAS é un agarimoso percorrido pola historia de este grupo de mulleres que leva traballando profesionalmente dende o ano 89, 30 anos recuperando no seu repertorio a tradición oral galega. No espectáculo axuntan temas emblemáticos do grupo con outros menos coñecidos, sempre cunha coidadísima posta en escena dun grupo que xa forma parte do maxín colectivo galego.
O novo espectáculo, en xira dende primavera, xa ten pechadas as súas 8 primeiras datas; unha xira que comeza nas Neves o próximo 16 de maio no que promete ser unha experiencia musical inesquecible. Leilía, que xoga como ninguén coa tradición e a modernidade busca conectar en CantarELAS a orixe coa actualidade pasando polas diferentes sonoridades do grupo.
Leilía nace no ano 89 da man de seis mulleres que, cunha aposta pioneira e atrevida, se propoñen recuperar do esquecemento a tradición oral galega. Ao son de pandeiretas e voces pronto agromaron os froitos grazas á singularidade e beleza da música de raíz.
A mediados dos 90 publican “Leilía” (Dismedic), abrindo un camiño propio, un traballo composto exclusivamente por pezas tradicionais. Nesta mostra etnográfica as melodías evocan un tempo pasado que, a pesares de agonizar, resístese a esvaecer. Con esta publicación obteñen un fondo recoñecemento de crítica e público que descobre un xeito de expresión oral ata daquela practicamente descoñecido na nosa sociedade.
Unha vez sentados os cementos atrévense a dar un paso máis: achegar a música do pasado ao presente por medio da incorporación de instrumentos e polifonías non tradicionais. Así nace “I é verdade i é mentira” (Virgin Records) (1998) baixo a produción musical de Nando Casal e Antón Seoane, membros de Milladoiro. Este novo paso permitiulles achegarse a un novo público dando continuidade ó pasado a través do presente.
No ano 2003 publican «Madama« (Discmedi) no que seguindo a estela do anterior traballo incorporan un novo elemento: letras de temática actual. Para iso contan coas mans amigas de Xoan Porto, produtor musical, e coa inestimable colaboración de Suso de Toro que dixo delas que eran “as voces secretas do canto galego”.
No ano 2005, coincidindo co seu 15º aniversario, publican «Son de Leilía« (Leilear), un percorrido pola historia do grupo no que se reflicten as raíces tradicionais e as pezas máis evolucionadas pasando polas diferentes colaboracións que fixeran. A mestura dá lugar a un traballo no que o pasado convive coa actualidade e no que teñen cabida os temas que foron gravando con artistas como Milladoiro, Budiño, Bleizi Ruz... xunto a temas inéditos como a peza central da banda sonora da película Fisterra.
Ás portas do 2012 sae á luz CONsentimento, un traballo onde as melodías tradicionais recollidas por Leilía se engalanan coas letras creadas por destacadas escritoras e polos arranxos musicais feitos por Xoan Porto. Un disco, que sen deixar de soar a Leilía ten corpo e gusto propio.
Agora, coincidindo cos 30 anos do grupo, presentan CantarELAS, un novo espectáculo que dará moito que falar.

Primeira Lei de rehabilitación de Galicia

Redacción.-

O Diario Oficial de Galicia publicou onde a primeira Lei de rehabilitación de Galicia, que entrará en vigor aos 20 días naturais da súa publicación no DOG, é dicir, o vindeiro 22 de maio.

Un dos obxectivos principais desta normativa é axilizar a tramitación para a recuperación de centros históricos e núcleos rurais. Esta é unha das principais novidades que recolle esta normativa, impulsada pola Xunta sendo consciente de que non hai maior desprotección dunha edificación que o seu abandono ou desuso, polo que se pretende incentivar e facilitar a rehabilitación, recuperando e aproveitando o xa construído e impulsando a cultura da rehabilitación.

O Goberno galego móstrase convencido de que con esta norma se habilita unha ferramenta para avanzar cara a unha Galicia máis atractiva para vivir, traballar e visitar, facilitando a recuperación do construído, fomentando a cultura da rehabilitación e impulsando a dinamización económica, social e demográfica, é dicir, compatibilizando a protección do patrimonio coas condicións de habitabilidade.

Crear unha cultura de rehabilitación é sinónimo de impulso á recuperación de centros históricos e núcleos rurais que se atopan degradados, co fin de convertelos en lugares de dinamización e revitalización económica e social; ao tempo que se conserva e protexe a paisaxe e se valora o xa construído e se reduce a presión urbanizadora sobre a contorna.

Tal e como se establece no seu articulado, a Lei de rehabilitación, rexeneración e renovación urbana de Galicia prevé tamén a simplificación dos trámites de intervención nas vivendas situadas nos Camiños de Santiago. Neste sentido, no caso de que se pretenda levar a cabo unha rehabilitación dun inmoble neste ámbito, concederase unha licenza directa, sempre que non afecte elementos especificamente protexidos. Estes supostos rexerán tamén nos núcleos rurais e urbanos con algún tipo de protección patrimonial.

Ademais, amplíanse os supostos de concesión de licencias directas por parte dos concellos, sen necesidade de contar coa autorización previa da Administración autonómica, para traballos como cambio de cuberta, actuacións en carpintarías exteriores, en fachadas ou no interior das edificacións, sempre que non afecten valores protexidos.

Outra das novidades que incorporará o texto é que por primeira vez se establece un réxime sancionador específico para loitar contra aquelas pintadas e graffiti que se produzan nas edificacións históricas ou ámbitos protexidos.
RedaRehabilitación e rexeneración urbana.

A norma diferencia dous ámbitos de actuación: por unha banda, a rehabilitación edificatoria; e por outra, a rexeneración urbana. No primeiro caso, comprende as actuacións de recuperación de edificios deteriorados ou que non reúnan os requisitos básicos de funcionalidade, seguridade e a habitabilidade. Nese sentido, mantense a aposta polas áreas de rehabilitación integral para aquelas intervencións que afecten edificios e vivendas dun ámbito declarado, podendo preverse a urbanización dos seus espazos públicos.

En relación coa rexeneración urbana, refírese a actuacións que afectan tanto a edificios como tecidos urbanos, podendo chegar a incluír obras de nova edificación en substitución de inmobles previamente demolidos, procurando programas de actuación de carácter integral, con implicacións sociais e económicas.

Fomento da rehabilitación
A primeira Lei de rehabilitación de Galicia tamén estará acompañada dun paquete de medidas. Por unha banda, aquelas que axilizarán trámites, eliminación de trabas e coordinación administrativa.

A modo de exemplo, destaca a declaración de áreas Rexurbe, pensada para dar resposta á situación que presentan os ámbitos urbanos especialmente degradados que precisan dunha rápida intervención, tanto no plano edificatorio como no social, ambiental e económico; para o que se contará cun Centro Rexurbe, que tramite e coordine as actuacións de rehabilitación e dun Fondo Rexurbe para o financiamento dos proxectos de rehabilitación integral.

De feito, naqueles casos concretos de edificios ou conxuntos de edificios en que sexa necesario ou recomendable proceder a unha intervención inmediata, ábrese a posibilidade de declarar a utilidade pública e a urxente ocupación. Por outra banda, prevense medidas de carácter financeiro que determinarán os investimentos e fondos das administracións ás políticas de rehabilitación, as axudas financeiras e os incentivos indirectos, como as desgravacións fiscais.

3 de maio de 2019

Mondoñedo é poesía 2019

Redacción.-

Mondoñedo é poesía chega á súa 6ª edición convocando para o vindeiro 1 de maio en Mondoñedo (Capital galega da poesía) aos amantes da poesía dita, recitada, cantada, musicada ou visual. Esta actividade enmárcase, como sempre, dentro da programación das tradicionais Feiras e Festas das Quendas que se celebran desde 1541 (hai xa 478 anos).
Nesta edición homenaxeamos a Manuel Ledo Bermúdez “O Pallarego” (Mondoñedo, 1899-1964), o músico-barbeiro que recuperou canda Cunqueiro, xunto a outros ilustres mindonienses como B. Vidarte ou X. Díaz Jácome, a tradición dos maios nos anos da Segunda República.
O cartel oficial da edición é da autoría do artista mindoniense, J. Pedro Gómez.
TENDAL DE POESÍA
Exposición na recepción do Auditorio Pascual Veiga. Montaxe foto-poética con poemas elaborados polo alumnado do IES San Rosendo inspirados en obras de artistas mindonienses e mariñaos.
RECITAL na RÚA
17:00h.-Saída da carroza do Maio da Finca da Loura (a carón da casa natal do Pallarego no Barrio dos Muíños de Arriba)
17:30h.-Praza Jaime Cabot (Alcántara)
Memoria dos Maios. Homenaxe á Manuel Ledo Bermúdez “O Pallarego”.
Acto de homenaxe a un dos personaxes máis destacados da cultura popular mindoniense do s. XX: músico, mecenas e activista cultural. Interveñen: Remedios Ledo Vizoso, alumnado dos centros educativos e da Escola de Música Municipal.
Recital poético
Recitan: Alexandre Fernández Peón (2º premio Díaz Jácome 2018), Laura López (3º premio Díaz Jácome 2018) e Esperanza Pérez
RECITAL no AUDITORIO 'PASCUAL VEIGA'
18:30h.-No Auditorio Pascual Veiga escoitaremos os versos de Martiño Maseda (1º premio Leiras Pulpeiro 2018), Alberte Momán (2º premio Leiras Pulpeiro 2018), Olga Novo e Antón Reixa
A música corre a cargo de Lino Rico (con Juan Carlos, Fajardo e David) e A Banda da Loba.
Presenta: Montserrat González Álvarez (Magadán).
**
Organizan: Asociación As San Lucas e Colectivo Mondoñedo É …
Colaboran: CEIP Álvaro Cunqueiro, IES San Rosendo e escola Municipal de Música 'O Pallarego'
Patrocinan: Xunta de Galicia, Deputación de Lugo e Concello de Mondoñedo.

1 de maio de 2019

As mulleres de Insua e o liño

Redacción.-

O vindeiro venres, 3 de maio de 2019, ás 20:30 horas, na Casa da Cultura de Vilalba, o Instituto de Estudos Chairegos, organiza o acto de presentación do libro “As mulleres de Insua e o liño. Dez anos dun proxecto de recuperación etnográfica”, da vilalbesa Miriam Fernández Otero, que foi editado polo propio IESCHA e financiado pola Deputación de Lugo, segundo o estipulado no convenio suscrito entre as dúas entidades para o presente ano.

Intervirán no acto, ademais da autora do libro, Xosé Ma Felpeto Enríquez, Mario Outeiro, Eduardo Vidal Baamonde e Marisa Barreiro Mejuto.

“(...) Malia ás adversidades, estas emprendedoras botaron pés ao camiño sen se deixar levar polo lema "Déixenos pensar por vostede" que rezaba no rótulo dunha axencia publicitaria lucense e que tanto me deu que cavilar na miña adolescencia estudantil. Non repararon tampouco no refrán popular "Pouco gaña a vella fiando, mais gaña menos mirando", e coidando que serían máis útiles á sociedade e mesmo máis felices, apreixaron con agarimo un porvir que semellaba incerto. Daquela, con máis ilusión ca recursos, argallaron o que semellaba imposíbel: recuperar non só o ancestral cultivo do liño, senón tamén montar o ciclo completo até a elaboración dos tecidos. Sen dúbida este grupo de afoutadas non se resignou a deixar morrer a secular cultura do liño, e de xustiza é recoñecérllelo.

Todo ese inxente labor vese agora reflectido neste libro de Miriam, unha desas mulleres que seguramente observou no rostro da súa mai e das compañeiras a ledicia de teren conseguido o obxectivo. A publicación debulla polo miúdo de forma documentada tanto o traballo da Asociación coma o patrimonio material e inmaterial referente ao liño. Houbo que agardar unha década, xaora, mais pagou a pena, madía leva. Parabéns a todas e azos para que o logrado permaneza mentres a Chaira dure. Amén.” (Chema Felpeto, no Limiar do libro)

MIRIAM FERNÁNDEZ OTERO é unha xove historiadora vilalbesa que naceu na parroquia de San Bartolomeu de Insua no ano 1990. Dende moi cativa espertou nela un forte interese pola historia o patrimonio, feito que anos máis tarde a levaría a cursar estudos superiores en Historia da Arte en Santiago de Compostela, así coma a especialización en Servizos Culturais e Xestión do Patrimonio cultural. Os seus intereses e formación abarcan tamén outros ámbitos, como a cultura e a arte galega, a museoloxía, a investigación, a etnografía, o téxtil e o estudo da arte e a cultura do Mundo Antigo.
Na súa traxectoria profesional destaca a realización de informes para a restauración de bens patrimoniais (retablo da Virxe dos Desamparados e pinturas da cabeceira da Igrexa do Mosteiro de Santa María de Meira 2015/2016), a colaboración mensual no xornal Terra Chá Xá cunha sección sobre Patrimonio Chairego ou os artigos de investigación publicados no Boletín do Castro de Viladonga (2016/2018), entre outros estudos.

Integrante da Asociación de Mulleres Rurais de San Bartolomeu de Insua dende os seus comezos en 2007, desenvolveu un intenso traballo de investigación para a recuperación do cultivo tradicional do liño e toda a cultura xerada ó seu arredor, participando ademais coma poñente na mesa redonda da Tasca do Liño (2015-2016) mediante disertacións sobre a historia do tecido e a muller e o téxtil. Coa estreita relación obtida dentro universo do tecido, iniciou neste período a súa formación para a obtención da Carta de Artesá en tear, outorgada en 2016 pola Xunta de Galicia.

O Museo do Prado en Lugo

Redacción.-

Con motivo do Bicentenario do Museo Nacional del Prado, o Museo Provincial de Lugo pretende sumarse a esta celebración poñendo en valor os depósitos aquí expostos e recibidos en diferentes entregas ao longo do tempo.

Xa no ano 2010 ao cumprirse setenta anos dos inicios da relación entre ambos museos se realizou unha importante exposición, froito da cal se editou un catálogo da autoría de María Quiroga Figueroa, ambas iniciativas realizadas en colaboración coa conservadora Mercedes Orihuela.

Dende a súa creación o Museo Provincial de Lugo tivo relación co Museo Nacional do Prado posto que a Junta de Gobierno del Museo Arqueológico y de Bellas Artes (así se denominou inicialmente o Museo de Lugo), solicitaba obras para incrementar as coleccións de Belas Artes deste museo creado en 1932 e inaugurado en 1934 nas dependencias do actual pazo de san Marcos.

As obras que conforman o depósito do Museo do Prado no MPL están datadas entre os séculos XVI ao XIX e suman 28 pinturas e dúas esculturas.

En relación co Bicentenario do Museo do Prado, dentro das actividades a realizar polo MPL neste ano 2019, coordinadas pola súa dirección a través dos departamentos de Belas Artes e Restauración, estase facendo a restauración dun cadro atribuído a Guido Reni (Bolonia 1575-1642) titulado ‘Cabeza de Apóstol’ e con tal motivo a restauradora da pinacoteca nacional, María López Villarejo, visita as nosas dependencias este luns, 22 de abril, para supervisar o proxecto que leva a cabo Blanca Besteiro no Museo de Lugo.

Unha vez rematado este traballo daremos a coñecer ao público interesado tanto o propio proxecto como os seus resultados e expoñerase a obra intervida. Así mesmo, haberá outras iniciativas para por en valor esta efeméride e, por ende, os fondos do Museo Provincial de Lugo.

Máis información: Aurelia Balseiro García, directora MPL. 982242112 / direccion@museolugo.org

29 de abr. de 2019

Cultura no Camiño 2019

Redacción.-

O Diario Oficial de Galicia (DOG) publicou o pasado 24 de abril a convocatoria da sétima edición do circuíto Cultura no Camiño, dirixida a todos os concellos polos que discorren as diferentes rutas xacobeas en Galicia.
Como novidade en 2019, o apoio económico á contratación das actuacións artísticas no marco desta iniciativa regúlase mediante a concesión de subvencións en réxime de concorrencia non competitiva, para as que se reserva un orzamento de 324.000 euros, a través da Axencia Galega das Industrias Culturais (Agadic) e de Turismo de Galicia. O prazo de solicitude para os concellos interesados en participar na convocatoria deste ano abrirase desde mañá ata o vindeiro 24 de maio na sede electrónica da Xunta.
Segundo as bases, este circuíto mantén como obxectivo desde as súas orixes contribuír á dinamización cultural das localidades do Camiño de Santiago nos meses de maior afluencia de peregrinos e visitantes, fixando como período de desenvolvemento da programación do 1 de maio ao 30 de setembro. “Deste xeito, dáselle resposta á demanda cultural dun público diverso –os propios cidadáns, así como visitantes e peregrinos–, que poderá gozar de concertos e de montaxes de moi variados xéneros e formatos, ao tempo que se contribúe á dinamización da contratación dos espectáculos producidos de xeito profesional en Galicia”, especifica a resolución publicada hoxe no DOG.
Nela establécese, ademais, que o financiamento das actuacións de teatro, danza, música, novo circo ou maxia contratadas ao abeiro de Cultura no Camiño asumirase de xeito compartido entre a Administración autonómica e as locais, en diferentes porcentaxes de acordo co número de habitantes de cada localidade: a subvención será dun máximo de 3.500 euros para os concellos de máis de 20.000 habitantes e de ata 2.500 euros para os que teñan unha poboación menor.
Poderán solicitar estas axudas todos os concellos situados nalgunhas das rutas xacobeas recoñecidas oficialmente: Camiño Francés, de Fisterra e Muxía, Vía da Prata, Inglés, Primitivo, do Norte, de Inverno, Portugués, Portugués da Costa e Ruta do Mar de Arousa e Río Ulla.
En paralelo, a Agadic mantén aberta ata o 26 de abril a convocatoria de inscrición de propostas artísticas para aquelas formacións galegas de carácter profesional (compañías escénicas ou grupos de música) que queiran formar parte do catálogo a partir do que os programadores dos concellos inscritos deseñarán as súas carteleiras dentro de Cultura no Camiño. Neste caso, o trámite debe realizarse a través do web www.galescena.gal.

27 de abr. de 2019

A Ramón Paz Guntín, in memoriam

María Xosé Lamas.-

Este domingo, 21, despois de subir do almorzo á habitación do hotel, onde me esperaba o traballo de preparar a equipaxe de volta de Berlín, soou un aviso de whatsApp no móbil. Era do amigo Moncho Paz comunicándome o falecemento de seu pai e, de súpeto, mergullei na nostalxia e na tristura.

Sempre lembrarei a tenda dos Marios, onde tres irmáns de mediana idade rexentaban un dos colmados máis importantes da vila, axudados por uns cantos empregados e empregadas simpáticas e solícitas, tanto despachando detrás do mostrador como traballando no obradoiro do soto onde se elaboraba o chocolate “Paz Cao” e os saborosos bolos de leite, cristiniñas, madalenas ou roscas que tiñamos que mercar por menos dun peso todos os domingos ao saír da misa das doce de obrigatorio cumprimento -unha desas rutinas da infancia que nunca se esquecen.


O establecemento estaba sempre cheo de xente que mercaba as viandas máis diversas; pois nos Marios había de todo, dende os seus produtos alimenticios selectos e os licores e viños que non se atopaban en ningún outro ultramarinos, até candeas, cestas, cerámica, paraugas e centos de útiles máis. As miñas primeiras lámpadas de salón de vimbio –que aínda conservo gardadas na casa da aldea- despachoumas o señor Ramón, así como unha cesta da feira que non hai moito que merquei.
Ademais posuía unha barra onde tomaban a mañá, o café de sobremesa e os viños do serán os máis asiduos ou almorzaba moita xente de paso que agardaba a partida do autobús na estación situada ao carón e que aproveitaba tamén para mercar os agasallos da súa viaxe en lembranza do paso pola vila.


Hai ben anos xa que esta casa exerce en Vilalba de anello lugar de comercio atendido con paixón por o noso inesquecíbel e benquerido señor Ramón, pois o tempo foi modificando os costumes de compra e actualmente mércase en supermercados, grandes superficies ou mesmo por internet. Mais a atención personalizada, o trato familiar ou a comunicación empática, perdeuse. Perdémola todas e todos os vilalbeses co pasamento de Ramón Paz Guntín.
Amigo Ramón, sempre na nosa lembranza!

Foto: Mario Paz González

25 de abr. de 2019