Un congreso sobre Prisciliano

Victorino Pérez Prieto.- Este mércores 19 de setembro comezou en Compostela un Congreso sobre Prisciliano organizado por un grupo de historiadores da USC. No dia do comezo vexo nun xornal galego unha reportaxe feita coa entrevista a dous dos seus organizadores ("Prisciliano más allá de la leyenda”). As súas primeiras afirmacións parecen referidas ao que eu teño dito e escrito repetidamente sobre este “mártir da intolerancia ibera”, que dixo Castelao situando o primeiro na súa “Alba de Groria”, este precursor da cultura galega e mesmo “a meirande personalidade” da historia galega para Otero Pedrayo. Na reportaxe, os organizadores falan pexorativamente da “lenda” de Prisciliano, alimentada cunhas crenzas metidas na memoria colectiva: un nacionalista mártir da patria galega, un feminista que daba pé a que as mulleres tiveran a mesma autoridade que os homes nas súas comunidades, un ecoloxista e líder dun movemento social, un teólogo ortodoxo e á vez un teólogo da liberación defensor dos pobres... e, para o colmo, o verdadeiro inquilino da catedral de Santiago. 
Estou de acordo na afirmación que fan de que “Prisciliano é probablemente a personaxe da historia antiga de Hispania da que temos máis e mellor información”. pero, ademais, nos meus libros defendo e xustifico con abundante aparato crítico e base científica —até onde é posible facelo, cos textos antigos dos que podemos dispor hoxe e os estudios científicos realizados nos últimos cen anos— esta valoración de Prisciliano como mártir, líder dun movemento social renovador, feminista e ecoloxista avant la lettre, teólogo ortodoxo e comprometido… ademais dun asceta e un renovador da Igrexa, xa en decadencia no século IV, desde que “se deitou nos brazos de Constantino”, que di sabiamente Curros. Fíxeno até o de agora en dous libros meus (Prisciliano na cultura galega. Un símbolo necesario, Galaxia, Vigo 2010, 2ª ed. 2012; Prisciliano, um cristâo livre. O seu eco na cultura galaico-portuguêsa, Novembro, Braga 1ª e 2 ed. 2017) e outro que editei cos traballos dun Curso de Verán que organicei coa Universidade Menéndez Pelayo (UIMP) en Ortigueira no ano 2010 (Prisciliano e o priscilianismo. Da condena á rehabilitación, Biblos, A Coruña 2012).
Pero isto parece que non ten valor para os historiadores que organizaron este congreso; como ocorre con tantas outras cousas que se organizan nas universidades galegas, que manifestan un claro prexuízo antigalego. Na información previa que se deu do Congreso dise que non se celebrou ningún congreso no estado desde un en Zaragoza no 1980, o curso de Verán da UIMP en Pontevedra en 1981 e o da Asociación O Galo en Compostela no 2006 (do que din que as súas actas permanecen inéditas, cando en realidade si se fixo no “Dossier Prisciliano” publicado en Terra e tempo, 153, 2010); esquecendo o Curso de Verán de Ortigueira (2010) que acabo de citar. En cambio, fálase dun curso da Universidade de Porto en 2010; un curso que en realidade non chegou a realizarse, e seino a ciencia certa porque eu ía participar nel a invitación dos organizadores... Parece que a información dos organizadores era escasa. Agardamos que aprendan algo máis co Congreso.

Terán que ver estes prexuízos contra Prisciliano como mito e símbolo necesario de Galiza —como teño reivindicado—  con que este curso de Compostela non ten en galego máis que o título —quizais por aquilo da subvención da Xunta, e porque se realiza nos locais do Consello da Cultura Galega— cando as conferencias e comunicacións están e español, francés e italiano? Evidentemente a asociacións como “Amigos de Prisciliano” e outras asociacións culturais galegos, isto non lles gustou ren.

19/09/2018

Lennon e Valle-Inclán, en Vilalba


Redacción.- O vindeiro venres, 21 de setembro, ás 20:30 horas, terá lugar na Casa da Cultura de Vilalba, a presentación do libro Cando John Lennon coñeceu a Valle-Inclán, da escritora chairega Beatriz  Maceda Abeleira, publicado pola Editorial Trifolium, na colección Nemo.

O acto está organizado polo Instituto de Estudos Chairegos (IESCHA), en colaboración co Concello de Vilalba. Contará coa intervención da autora do libro, que estará acompañada por Carmen Ollero Novo, técnica de Promoción e Xestión de Cursos Internacionais da Universidade de Santiago de Compostela, e por Marisa Barreiro, presidenta do IESCHA.

18/09/2018

'Memoria do corpo' de Xesús Rábade

Redacción.-

O venres 14 de setembro, ás 20:30h, terá lugar na Casa da Cultura de Vilalba a presentación de Memoria do corpo de Xesús Rábade Paredes. O autor estará acompañado polos poetas Martiño Maseda e Helena Villar. Coorganiza o Instituto de Estudos Chairegos.

O autor

A súa obra abrangue o ensaio, a narrativa e a poesía con títulos tan senlleiros como 'Sobre ruínas'. Comezou moi cedo a súa carreira literaria e figura na antoloxía Os novísimos da poesía galega. Traballou en tarefas de normalización lingüística e cultural: formación do profesorado, reforma educativa, elaboración de textos e material escolar, publicación en prensa de numerosos artigos, algúns recollidos en libro, sobre a situación social da lingua. Na primeira metade dos 90 foi Coordinador Docente de Lingua galega.

Membro do colectivo de renovación poética Cravo Fondo, a súa obra foi antologada e traducida a varias linguas. É membro fundador do PEN Clube de Galicia.

Está casado con Helena Villar Janeiro, sendo os pais da poeta María do Cebreiro Rábade e do músico de jazz Abe Rábade.

.

11/09/2018

XVIII Ruta Chairega

Redacción. -

O domingo, día 23 de setembro de 2018 o Iescha organiza a XVIII RUTA CHAIREGA que recorrerá nesta ocasión as terras de As Pontes, pola Senda da Ribeira e Industrial.

“Adéntrate no territorio das Pontes e goza de recunchos tan peculiares como o lago artificial máis grande de Europa, a cheminea de maior volume do Mundo, curiosos poboados de traballadores, inmensas máquinas, antigos muíños e impresionantes vistas desde un encoro.
Trátase pois dunha ruta que che fará aprender, descubrir e vivir unha experiencia diferente. Unha EXPERIENCIA INDUSTRIAL.”

Ao finalizar a ruta, terá lugar a comida, nesta ocasión será servida no restaurante Petróleo, en Roupar.
A cuota que haberá que pagar será de 25 € por adulto (menores acompañados, 5€) (inclúe a comida e o autobús).
O traslado dos participantes farase en autobús dende Vilalba ata o inicio da ruta, saíndo das inmediacións da Pravia (Casa da Cultura) ás 9:30 horas e retornando á tardiña.

Os/as interesados/as poden apuntarse con-tactando con calquera membro da Xunta Directiva do IESCHA (directamente ou por teléfono), ou por correo electrónico (estudoschairegos@gmail.com), como moito, ata xoves, día 20 de setembro, ás 20:00 horas.

Presentación de 'A fábrica de tabacos da Coruña'

Redacción. -

O vindeiro 6 de setembro terá lugar na sede da A. C. "Alexandre Bóveda", na Rúa Olmos, 16-18, a presentación de “A fábrica de tabacos da Coruña e a fábrica de mistos. Factores de transformación dunha cidade” de Ana Naseiro Ramudo.

Esta obra de Ana Naseiro Ramudo é un ensaio sobre a Fábrica de Tabacos e a Fábrica de Mistos da Coruña, no que se recolle información inédita da súa historia, evolución e conflitos.

A través deste estudo vemos como o desenvolvemento de ambas institucións non foi alleo á evolución da propia cidade e marcou a súa evolución paisaxística, urbanística, económica e social. Un dos capítulos recolle a depuración do persoal da fábrica durante o Franquismo, capítulo pouco coñecido da historia de Fábrica de Tabacos. Esta obra quedou finalista no Premio Manuel Murguía 2017 da Deputación da Coruña.

Ana Naseiro é facultativa de Arquivos do Estado. Formouse en Historia Moderna e Contemporánea pola USC, especializándose en Biblioteconomía pola UDC, onde obtivo o doutoramento coa tese Evolución histórica da descrición arquivística na España contemporánea.

31/08/2018

Ponte Literaria d'O Valadouro

Redacción. -

O vindeiro venres, 24 de agosto de 2018, terá lugar ás 18:30 no local social da parroquia d’A LAXE (recta de Tanín -Ferreira-) en O Valadouro IV Ponte Literaria.

Desde o verán de 2015, un grupo de persoas vencelladas á literatura veñen artellando esta experiencia participativa.
Tratouse, no inicio, dunhas lecturas a carón das diferentes pontes do Valadouro, mais na actualidade, considerouse que un encontro baixo teito pode favorecer a presenza dun maior número de participantes e ao mesmo tempo, resultar moito máis cómodo para o público.

Quen queira participar, só é ten que estar no lugar indicado á hora indicada, mais convén contactar cos organizadores no 600378363 (tamén Whatsapp).

O encontro constará de lecturas de 15 minutos como máximo e os textos deberán ser de autoría propia.
Tras o tempo adicado ás lecturas, terá lugar un debate literario centrado nas obras expostas. É costume que os asistentes aproveiten a ocasión para se desfaceren de todos aqueles libros que xa non desexan conservar, deste xeito, outras persoas que participen na Ponte Literaria poderán conseguir exemplares que descoñecían e que nunca leran. Trátase, en definitiva, dun intercambio ou doazón espontánea de libros.

O público tamén pode expor as túas sensacións no coloquio, e por suposto favorecerse da doazón de libros.

Artellan a Ponte Literaria: MANUEL LOURENZO, ISAAC FERREIRA, XESÚS PISÓN e LIONEL REXES.

Colabora:
Mancomunidade de Montes da Laxe
Concellaría de Cultura do Valadouro

05/08/2018

XLIV Premio Modesto R. Figueiredo

Redacción. -

1.FINALIDADE DO PREMIO
A Fundación do Padroado do Pedrón de Ouro, coa colaboración do Concello de MAZARICOS ( A CORUÑA) organiza o Certame Nacional Galego de Narracións Breves baixo o nome de "Premio Modesto R. Figueiredo”. Este certame organízase coa finalidade de promover a literatura narrativa en lingua galega e homenaxear ao seu artellador, o pontevedrés Modesto R. Figueiredo.
2.REQUISITOS PARA PARTICIPAR
Poderán participar todos os autores e todas as autoras de calquera nacionalidade, con unha ou máis obras, sempre que estean escritas en lingua galega, sexan inéditas e non se presentasen antes a ningún outro certame literario.
3.TRABALLOS QUE SE PODEN PRESENTAR
Os traballos deben ter un mínimo de cinco e un máximo de trinta páxinas
mecanografadas a dobre espazo e por unha soa cara en follas de tamaño DIN-A4. Non obstante, o Xurado poderá reconsiderar esta base se entendese que a temática ou desenvolvemento lóxico do argumento o precisasen.
4.TEMPO E MODO DE PRESENTACIÓN
As persoas que participen deberán enviar os seus traballos por quintuplicado
sen remite, ou outra forma de identificación, antes do 1 DE NOVEMBRO de 2018 a algún destes enderezos:
a. FUNDACIÓN DO PADROADO DO PEDRÓN DE OURO
Apdo. de Correos,627. Santiago de Compostela
b. CONCELLO DE MAZARICOS
Avda 13 de abril,59 – A PICOTA – 15256 MAZARICOS- A Coruña
Para a identificación das persoas premiadas ou para aquelas autoras ou aqueles autores de obras que o Xurado considere apropiadas para publicar, todos os traballos deberán engadir un sobre pechado, cos seus datos (nome, apelidos, enderezo, teléfono ou correo electrónico) e tamén o currículo vitae de o considerar oportuno. No exterior do sobre só aparecerá o título ou lema da obra.
(***) Con respecto aos traballos que o Xurado considere merecentes de
publicación poderán abrirse as plicas correspondentes para poñerse en contacto cos autores e autoras para que dean o consentimento para publicalos.
5.PREMIOS
A obra gañadora será premiada con 1000€ ( suxeito ás obrigadas retencións fiscais). Porén, se o Xurado considera de calidade outras obras, dúas delas máis poderán obter segundos premios que serán de 400 € cada un ( e asemade tamén suxeitos ás obrigadas retencións fiscais) . Ademais, o Xurado poderá recomendar a publicación daqueles traballos que así o considere (aínda, que non contarán con premio económico)(***).
(***) En todo caso, a publicación destas obras soamente será posíbel co consentimento das súas autoras ou dos seus autores.
6.XURADO E DECISIÓN
O Xurado estará composto por especialistas en crítica literaria
designados pola Fundación do Pedrón de Ouro co asesoramento e colaboración das Asociacións de Escritores ( AELG e PEN CLUBE DE ESCRITORES DE GALICIA )e do Concello de MAZARICOS ( A CORUÑA).Así, a Fundación do Pedrón de Ouro reservarase os postos de presidente/a, e secretario/a (este último con voz, pero sen voto).
(***) Se a calidade literaria das obras non fose estimábel, segundo o criterio do Xurado, o premio poderá declararse deserto.
O Xurado reunirase na segunda quincena do mes de decembro e dará a coñecer a obra ou obras premiadas coa apertura de plicas diante dos medios de comunicación. Finalmente, ao remate da decisión do Xurado o/a secretario/a redactará a acta que asinarán todos os membros deste.
7.ENTREGA DE PREMIOS
Os premios que obteñan as obras seleccionadas entregaranse nun acto
organizado polo Concello de MAZARICOS ( A CORUÑA) en día e data que se dará a coñecer oportunamente. Os/as autores/as premiados/as terán que recoller persoalmente os seus galardóns.
8.OBXECCIÓNS E NORMAS DE INTERESE
A Fundación do Padroado do Pedrón de Ouro reservarase o dereito exclusivo de publicar as obras premiadas na súa primeira edición. O/a autor/a ou autores/as, ao aceptaren estas bases, renuncian voluntariamente aos seus dereitos en favor da Fundación do Padroado do Pedrón de Ouro.
A partir da seguinte edición, as obras son da total propiedade das súas autoras e autores, os/as cales terán a obriga de facer constar que a obra foi premiada no Premio Modesto R. Figueiredo da Fundación do Padroado do Pedrón de Ouro. As obras non premiadas seranlles devoltas aos seus autores e ás súas autoras se as requiren antes de rematar o mes seguinte á decisión do Xurado. Se ninguén as require, serán destruídas.
A Fundación do Padroado do Pedrón de Ouro é a única entidade con
capacidade para decidir en última instancia calquera dúbida que puidese suscitar a interpretación das bases deste certame.
O feito de concursar xa obriga ás autoras e aos autores a aceptar as presentes bases deste Certame.

03/08/2018

Novo libro de Xoan Xosé Fernández Abella

Redacción. -

O 19 de setembro preséntase ás 19:30 no Salón de Actos da Facultade de Filosofía, na Praza de Mazarelos en Santiago de Compostela, o libro "Loanzas sentidas e outros poemas" de Xoan Xosé Fernández Abella, con limiar de Xesús Alonso Montero e portada e ilustracións de Sabela Arias.

Estarán na mesa acompañando ao autor: Benita Silva Hermo, Presidenta de Alumni USC; Xesús Alonso Montero, Catedrático Emérito da USC; Sabela Arias Castro, Ilustradora; Pilar Sampedro, escritora, animadora cultural, que recitará algúns poemas do libro; Luis Alonso Gilgado, Director da colección Os libros do Loureiro, na que se edita o libro; Rafael Silva Costoyas, dono da Librería e Editorial Follas Novas, que o publica; e por suposto, o autor

Participarán tamén Miro Casabella e Manoele de Felisa interpretando poemas musicados do autor. 

Carlos Meixide pregoeiro de Pardiñas

Redacción.-

Carlos González Meixide, nado en Vilagarcía de Arousa en 1977, é escritor, músico, xornalista e humorista galego.

A súa primeira obra foi o libro infantil A Miragaia, publicado en 2004. Coa súa primeira novela participou en varios concursos literarios, chegando a obter unha mención especial no Premio Blanco Amor.

Nas súas achegas ao campo audiovisual cómpre salientar a curtametraxe O meu nome, o meu mundo, que en 2001 participou no Festival de Cinema e Vídeo de Nova York; ou o seu labor no programa Onda Curta, centrado nas curtametraxes, que emitiu a TVG.
Como humorista integrou o dúo musical Os da Ría con Tomás Lijó.

A súa obra literaria está composta por:
A Miragaia (2004).
O home inédito (2005, Eds. da Rotonda / 2009, Rinoceronte Editora).
Ons (2015).
Inge e Robbie (2016).
Cans (2016).
A memoria dos meus pasos (2017).
Guitiriz (2018)

Xermolos escolleuno como pregoeiro para agradecerlle o seu labor creativo na novela “Guitiriz” dedicada ó Festival de Pardiñas. Cun xeito xuvenil, transmite as emocións, sensación e fitos do Festival. Unha obra presentada en febreiro no IES Poeta Díaz Castro de Guitiriz. Meixide sucede no palco do Festival a pregoeiros como Manuel María, Marica Campo, Neira Vilas, Fina Casalderrey, Avelino Pousa Antelo, Margarita Ledo, Darío Xohan Cabana, Antía Cal e outras e outros persoeiros da nosa cultura.

01/08/2018

Pasaxe dun día inesquecible


Yolanda Novo Villaverde.- A fermosa e expresiva imaxe de Wozniak no cartaz anunciador do acto postmortem en lembranza de Ramón Chao Rego (Sempre Connosco!!) resultou premonitoria do logo acontecido nun lugar máxico de Vilalba. Ese Ramón rebelde voando ao ceo collido da súa moto, ante a admiración dos seres queridos que deixa -non sabemos se consternados ou cómplices de semellante trasnada fora de lugar e tempo- impregnaron, penso eu, esta senlleira despedida.

Alí, no Muíño do Rañego da súa Vilalba natal, o pasado 30 de xuño moitas persoas –ate máis dun centenar de toda Galicia-, encabezadas pola familia radicada en Francia, responderon ao dobre chamamento de Amigos de Prisciliano e mais do Instituto de Estudos Chairegos, coa finalidade de homenaxear e despedir ao noso fundador e presidente, Ramón Chao, na súa derradeira, sentida e prematura marcha.

O que comezou sendo unha xuntanza fraternal e familiar de tintes melancólicos en memoria do gran home, intelectual, amigo, compañeiro, pai, avó, artista das verbas, músico, axitador cultural e xornalista comprometido de prensa e radio, un galeguista universal, transformouse axiña nunha celebración que acadaba as mais brilantes e festivas cores (como tiña que ser, estando Ramón Chao polo medio e polas outras dimensións xa!). Así, as loubanzas e elexías mesturáronse coas anécdotas chispeantes e os risos; os maiores e vellos cos máis nenos; as mágoas cos saúdos e apertas agarimosas dos que non se vían hai tempo e tiñan en Ramón un referente común; as lembranzas coas novidades; a seriedade dos discursos coas músicas vitais e intensas.

Foi coma se pasado, presente e futuro dun vilalbés ilustre, e dos mundos que xerou na sua contorna, se deran cita e bailaran baixo a súa batuta, invisible pero certa. Aconteceu toda esta maxia aos sons folklóricos das gaitas e pandeiretas do grupo Buxos Verdes, aos acordes jazzísticos do dúo franco-vilalbés Caos -nada caótico, por certo- integrado por dous netos de Ramón, e coas cadencias e versos de Manu Chao, o fillo músico, que puxeron fin ao encontro interior, é dicir, baixo o teito do Muiño do Rañego. Toda unha estirpe de xente boa, coa matriarca Felisa á fronte, ía asomando discretamente en cada verba, en cada melodía, en cada silencio, en cada xesto.

Ao sairen ao bosque, os fulgores verdes das árbores e da vexetación, a calidez azul do ceo a piques de ter o seu sol no verán, a calor, a frescura brilante do río, as frores e achouchíos dos paxariños, foron quentando por dentro os ánimos da comitiva. Sentíase un bule-bule propicio ao delicioso paseo posterior ata o Piano Prisciliano, escultura en pedra ergueita dende 2015 en recoñecementp á querencia pola súa vila -e por Galicia- que amosou sempre Ramón, xunto cos seus dous amoriños: a música e a tradición priscilianista que pon en solfa á xacobea. Madia leva!!

Alí, ao carón do río Magdalena, nun dos seus recunchos, xa nadaban, inesquecibles, as cinzas do Ramón; e o cortexo adquiriu aires de romaría ao longo do Hectómetro Literario do Paseo dos Soños da Terra Chá, onde o “duende” inconformista, creativo, vitalista e pícaro do noso Chao a bo seguro conversa dabondo cos dos outros escritores chairegos tamén alí lembrados para sempre. Ao chegar ao piano, punto final do breve roteiro, a esposa Felisa, os fillos Antoine e Manu e demais familia de sangue, o cubriron cos seus brazos e aloumiños. E logo dunhas sentidas palabras do seu fillo Antoine en nome propio e de toda a familia, fixeron o mesmo as outras “familias” do escritor: amigos, admiradores da súa obra e traxectoria, priscilianistas, xornalistas, políticos e veciños de Vilalba. Pois o fillo da vila que fora pródigo por un tempo moi anterior, chegara a ser fillo do que estar moi orgulloso dende sempre.

Os Amigos de Prisciliano quedamos orfos do fundador desta iniciativa cultural e que fixera en 1997 o “Camiño de Prisciliano” en moto, acompañado noutra polo fillo Manu. Mais o espírito do mellor ‘pop’ contracultural, a rebeldía contra os desmáns dos poderosos avariñentos, o sentido crítico do maio do 68, o amor ao amor, a exaltación da vida e dos seus fulgores, a alegría como forma de resistencia, e outras moitas ensinanzas resilientes e rebeldes do tándem Prisciliano-Chao, perviven e pervivirán.

Agora o fan da man doutro Ramón, o seu prezado Moncho Paz, novo presidente -por expreso desexo de Chao- desta rede activista, multicultural e altermundista, testamentario simbólico do seu gran amigo e mestre, e home feito nos moldes e nos mimbres do tamén amigo Ignacio Ramonet, que asume a presidencia honorífica.

Eu nunca asistira a un funeral profano tan gozoso e cheo de vida. O querería para min…  se Deus e Prisciliano o permiten, por suposto!

____________________________________________
Yolanda Novo Villaverde é secretaria de Amigos de Prisciliano.

31/07/2018

Fidel Fernán, embaixador do sopapo de millo

Redacción.- O xornalista Fidel Fernán pregoará a Festa da Torta de Millo, que se celebrará mañá domingo no Campo da Feira de Guitiriz. O pregoeiro, que intervirá ás 21 horas, tamén será nomeado embaixador do sopapo de millo, xunto ao profesor guitiricense Manuel Castro Santamariña, ex presidente do Instituto de Estudos Chairegos, e a gaiteira Susana Seivane, cuxo concerto porá o broche de ouro a esta cita gastronómica ideada polo Concello, co apoio da Deputación e dos fabricantes de sopapo de millo de Guitiriz.

A celebración iniciarase ás 11.30 horas cunha exposición de coches antigos, que realizarán un percorrido que enlaza as tres fontes minero-medicinais do Concello.

28/07/2018

Blanco Torrado, Fillo Adoptivo de Guitiriz

Redacción.- A corporación municipal de Guitiriz apoiou de xeito unánime a proposta do grupo de goberno socialista para declarar Fillo Adoptivo de Guitiriz a Afonso Blanco Torrado. Os cinco grupos con representación municipal amosaron xa a súa intención de apoiar unha distinción "moi merecida", que tamén estará avalada por máis de medio millón de firmas recollidas en apenas uns días desde o Concello para apoiar o nomeamento.
"O traballo de Afonso por Guitiriz e pola Chaira é público e notorio, ademais de ser unha persoa moi querida por toda a veciñanza", apunta a alcaldesa, Regina Polín, para avalar esta proposta que chega nun ano de homenaxes para o máximo impulsor da asociación Xermolos, ao que lle acaban de dedicar un monólito en Santa Mariña, unha das seis parroquias que leva, e que despois do verán contará co seu propio Hectómetro Literario no Paseo dos Soños de Vilalba.

Lembrando ao Lito (1952-2018)


Antón Baamonde.- Manuel  Fraga Rey (Vilalba,1952-A Pobra do Caramiñal, 2018) foi un dos fundadores de ERGA, estudantes revolucionarios galegos, a primeira organización de masas do nacionalismo galego despois da guerra civil. A miña memoria non é capaz de situar exactamente o momento en que foi detido por primeira vez en Vilalba e levado ao cuartel da Brigada Político-Social de Lugo. Puido ser no mesmo momento en que se producía no Ferrol a folga de 1972 que determinou un estado de excepción naquela cidade, e o asasinato dos Obreiros Amador e Daniel por parte da policía, lembrado nun breve e emocionante poema de Uxío Novoneira (“Erguéstevos cedo aquel día/o costume do traballo/Mañá cedo/para facernos coa vosa morte”) ou tal vez con motivo dun dos estados de excepción cos que o franquismo, no seu estertor, cancelaba as súas propias leis para ter as mans libres na represión. 

Si conservo, no entanto, a sensación do momento. O medo dos que temían que a policía viñera tamén a por eles e, por que non dicilo tamén, o tremendamente ridículo que parecía un réxime no que eran posibles aquelas detencións de estudantes de vinte anos.

Non foi a única experiencia súa coa policía. Dous anos despois foi detido outra vez en Santiago de Compostela. Era un Primeiro de Maio e tiña uns panfletos chamando a conmemorar o día da clase obreira. É de supoñer que firmados pola UPG, partido ao que pertencía. Ese delito fixo que estivera en prisión case un ano ata que a primeira amnistía permitiu a súa saída do cárcere da Coruña. Algunha vez fun alí a visitalo con miña irmá Pepa e seus pais. A policía, nese sentido era máis laxa do que o sería hoxe. Nese cárcere coincidiu con outros ilustres presos políticos –os 23 de Ferrol de CCOO, Muruzábal e outros membros da CSUT, etcétera-.

Lito era, naqueles anos de mocidade un furacán. Era unha enerxía telúrica, un terremoto que facía tremer todos os lugares polos que pasaba. Se a xuventude é algo positivo, debería de estar dotada do encanto, a forza e a coraxe que Lito posuía a mans cheas. En todo o que se metía liberaba unha forza e un empuxe extraordinario. A súa vida exemplifica como poucas das que eu coñecín as expectativas e a esperanza de cambio de vida que marcaron os anos sesenta, nos que el medrou. Foi un tempo magnífico, de optimismo e grandes aspiracións. O seu estilo era o dun certo tipo de chairego, cosmopolita e ao tempo enraizado. Non había nada nel de cínico: era dunha bonhomía sen voltas. Era un tipo.

A súa historia de amor con Marina foi das que fan época. Caeu namorado  coma un paxariño cheo de tenrura. Fóra de toda convención social deixaba o seu posto de traballo desguarnecido para ir a onde fóra que ela estaba. Apuntábase a calquera folga –nun tempo no que as había cada dous por tres, e a el non lle importaba quen a convocara- para gozar da súa compañía. Os puritanos de hoxe condenaríano sen remisión. A súa vida á beira de quen tanto quixo foi feliz e completa. No Barbanza, máis cálidas terras que as da Terra Chá, criou a súa descendencia. Imaxínoo non seus últimos anos, tal e cal era o seu carácter, barafustando, facendo o papel do vello afectuoso e rosmón, contento de que a vida lle deparara o que buscou nela.
________________
Foto: Arquivo IESCHA

21/07/2018

Nova xunta directiva de Amigos de Prisciliano


Redacción.- Esta mañá celebrouse en Ourense a asemblea xeral da asociación Amigos de Prisciliano, unha rede multicultural e altermundista fundada en 2012 polo escritor Ramón Chao, finado hai dous meses en Barcelona. O evento tivo lugar en Casa Saborido, no barrio da Ponte, un dos espazos de encontro habituais dos simpatizantes priscilianistas en Galicia. 

O primeiro punto da orde do día era a elección da nova xunta directiva, que foi aprobada por unanimidade de todos os presentes, segundo a distribución de funcións que se detalla a continuación.

Como presidente herético seguirá á fronte Jean-Claude Carrière, máximo representante do surrealismo francés e que interpretou o papel de Prisciliano na película A Vía Láctea, de Luís Buñuel. O presidente de honra será Ignacio Ramonet; e da presidencia farase cargo Moncho Paz, en substitución de Ramón Chao e por expreso desexo do fundador. A vicepresidencia recae en Antoine Chao; e como secretaria, a catedrática Yolanda Novo Villaverde. 

A responsable da sede social en Compostela será María Mata Pereiro. E as delegacións quedarán organizadas por provincias e comarcas. En A Coruña, Alicia Castro Barreda; en Lugo, Gabriel Núñez Chao; en Ourense, José Manuel Saburido Forneiro; en Pontevedra, Afonso Ribas Fraga; na comarca da Terra Chá, Pilar Maseda Barrio; na Ribeira Sacra, Iria Fernández Crespo; e no Bierzo, Jesús Arias Jato, propietario do albergue Ave Fénix.

Na organización sectorial contarase con Xurxo Martiño como director artístico; na dirección de circo, Leo Bassi será o bufón principal; como director de Estudos Priscilianistas, asumirá a responsabilidade o teólogo Victorino Pérez Prieto; e como director de orquesta levará a batuta Xurxo Souto, músico e dinamizador cultural.

Da coordinación de vogalías encargarase Fermín Galindo Arranz, e da acción propagandística, Xosé Manuel Ledo Casebio. Por outra banda, nomeáronse uns embaixadores culturais para difundir a actividade da asociación a nivel internacional. Así, o embaixador en Francia será Jaime Chao; no Xapón, Tadashi Yamamoto; en Catalunya, Marta Pérez; en Euskadi, Kirmen Uribe; e en Madrid, Miguel Barrera. Como tarefa pendente, queda aprazado o nomeamento dun representante en Roma, cuxo primeiro obxectivo sería organizar un acto masivo nas catacumbas de San Calixto.

Como segundo punto da orde do día aprobouse a difusión da conferencia “Prisciliano, figura clave na cultura de Galicia”, que correrá a cargo de Victorino Pérez Prieto. Durante o último trimestre de 2018, esta iniciativa será o eixo central das actividades que se organizarán ao longo da xeografía galega, e que contarán con acompañamento musical en cada unha delas.

A asemblea tamén acordou solicitar ao Concello de Vilalba, localidade natal de Ramón Chao, un recoñecemento oficial á súa figura, atendendo á presenza constante do seu pobo en toda a súa traxectoria literaria.

Finalmente, a asemblea de Amigos de Prisciliano votou a favor do establecemento de convenios de cooperación e intercambio cultural con outras entidades, tanto de Galicia como doutros puntos do Estado español e do resto do mundo. Na fotografía, Moncho Paz e Ramón Chao en maio de 2015, na sede da asociación en Compostela.

Espello do abandono

Os Vilares. -

Os Vilares, como calquera outra parróquia do rural chairego (e galego) é un espello do abandono. O seu património material, etnográfico, relixioso, cultural e tamén o inmaterial, reflicten a agonía do país. A casa do poeta Diaz Castro caendo, os 15 muiños tapados polas silveiras, as fontes entubadas, os lavadoiros abandonados, o cruceiro do Calvário medio ano sen reparar, a taberna do sindicato en ruínas, os cobertizos da feira do Sete derruidos, as escolas de Drada e Os Ares caendo, a escola habaneira da Conchada infrautilizada e sen planos de reabilitación a piques de cumprir un século, as mámoas sen sinalizar nin catalogar ou os frescos da igrexa do século XVI degradándose son a evidencia do pouco interés das administracións por preservar a nosa memória colectiva, o legado dos nósos antepasados. 
Que teñan que ser as asociacións, con máis vontade que recursos, as encargadas de defender ese património con escaso apoio (cando non co boicot) das administracións, explican a decadéncia do nóso rural. Cando a Deputación amaña unha palleira mentras cae a casa do poeta, cando a comunidade de montes financia a contratación de orquestras para as festas mentras non se é capaz de chegar a acordos para reparar a escola da Conchada, cando o Concello non obriga á limpeza de património en fincas privadas nin o cataloga com medidas de protección nin o sinaliza, cando non unha escola feita polos emigrantes non se convirte no centro social da parróquia, nun viveiro de actividades ou a Igrexa e Xunta, Deputación ou Concello amisan un nulo interés en restaurar unhas pinturas de cincocentos anos, ou un cruceiro dun importante calvário bota médio ano sen repoñer, algo se está a facer mal. Non hai futuro si non se valora e protexe o nóso pasado, e ese pasado está a desaparecer e con él o nóso orgullo colectivo, a eséncia do que somos.

Para Xermolos ou a Lareira de soños, a memória de Díaz Castro non rematou o 2014, nin a memória de cada un dos nósos vellos, nin do traballo e das obras que deixaron, páxinas escritas en papel, en pedra ou en sudor e sangue ás que os diferentes governos parecen dar só o valor dos votos e ás veces, nin eso. Como dixo Xulio Xiz nunha ocasión, os políticos non dan conta de que si por algo será lembrados será por aportar pola cultura e non polos puntos de luz ou polas toneladas de asfalto que poñan. As entidades sociais e culturais non reclaman cartos para elas, senón para reaparación e posta em valor do património, para a dotación de equipamentos e melloras da calidade de vida de da economía social nas parróquias do rural diante da cegueira de gobernos que vem a cultura como um gasto é non como um investimento que xenere riqueza e creación de emprego, recursos turísticos e salvación dun mundo que se extingue, o rural. E Os Vilares, hoxe, é un espello dese abandono.

19/07/2018

Dúas noites do Mundial (1998 e 2018)



Moncho Paz.- Nunha noite como a de hoxe, hai vinte anos, celebramos en Compostela o triunfo de Francia nun Mundial organizado precisamente polo país galo, que exercía de anfitrión. Aínda que o noso corazón estaba dividido pola querencia brasileira. Foi en A Feira das Mentiras, un espectáculo de cinco días no que cabía de todo: dende o circo da Caravanne des Quartiers ao primeiro campionato do mundo de futbolín, que contou coa presenza do seu inventor -Alejandro Finisterre- na entrega dos premios.

Aquela iniciativa multicultural e alternativa tiña tres espazos ben diferenciados: Pulpo Fiction, para seguer os partidos do Mundial de fútbol; Aldea Terremota, para recrear o ambiente das romerías populares galegas; e A Feira Feira, dedidado á artesanía e ás tatuaxes. Atendendo á miña capacidade de inmersión, aproveitei aquel evento para facerme outra tatuaxe: un paxaro azteca no lombo, que me estampou un venezolano chamado Andrés e que co tempo e os retoques necesarios convertiuse na estrela de California dos RHCP. 

Esta acción uniume de xeito instantáneo e definitivo ao meu prezado Ramón Chao, alí presente, que aquela noite ensinoume a Mano Negra que levaba tatuada no brazo despois dunha viaxe por Colombia cos seus fillos Manu e Antoine e o resto da banda. Como dixo Manu en Aracataca: “Papá, no se te puede dejar sólo”.

Aquela noite con Ramón e a súa familia foi o xerme dunha amizade que rubricamos anos despois en París, na presentación da edición francesa de Prisciliano de Compostela, e que fixo posible que formase parte do universo Chao, un realismo máxico que non ten nada que envexar ao de García Márquez; iso si, co permiso do mestre Cunqueiro.

Nunca esquecerei aquela final do Mundial 1998, na que ao ritmo da música e da patchanga ("No llores mi vida no llores / Más lágrimas de colores / Llegó el Tramor con su tumbao…") fixemos un tren encabezado por Manu, os irmáns Pepe e Ramón Chao Rego, Sari, familiares e amigos como Marta, a Berta do Camiño de Prisciliano.

E hoxe celebrei a final do Mundial 2018, que tamén gañou Francia, en compañía dos meus fillos e varios colegas, pero sen esquecer aquel “tren de xeo e lume” que percorría hai vinte anos a noite meiga de Compostela ao son dos tambores da rebelión. Ramón Chao, sempre connosco!!

15/07/2018

'Travesía', de Alan Fondo, en Baamonde

Redacción. -

Desde o 5 de xullo ata o 9 de agosto pódese visitar, na cafetaría Madia Leva de Baamonde (Lugo), unha mostra de pintura do artista natural de Cabana de Bergantiños e residente en Vilalba, Alain Fondo.

Na exposición atópanse obras en acrílico e óleo de diferentes formatos (100x100 cm, 38x46 cm...) sobre paisaxe e retrato.

Na mostra, que leva por título TRAVESÍA, o artista fai referencia a algunhas das súas obras desde o comezo ata hoxe e de como define, ve e sente a pintura actualmente, como un camiño, un traxecto, unha travesía.

As súas pinturas representan motivos reconocibles, locais e doutros lugares como o Faro de Fisterra (A Coruña), amais de  retratos tamén reconocibles e particulares.

Malia sentires tamén debilidade pola abstracción, a súa arte é principalmente  figurativa sendo o realismo a súa principal identidade, cun tratamento da luz herdado de Monet ou Hopper.

Realiza retratos e traballos e, tanto a súa obra como a súa traxectoria pódense seguir en Facebook e Instagram más contas de Alain Fondo Art.

11/07/2018

Exposición 'Só lapis' de Xesús Trastoy

Redacción. -

O Instituto de Estudos Chairegos, en colaboración co Concello de Vilalba, organiza a Exposición de Debuxo SÓ LAPIS, do vilalbés XESÚS TRASTOY.

O acto de inauguración terá lugar o vindeiro sábado, día 14 de xullo de 2018,ás20:00horas, noAuditorioMunicipal.

A mostra confórmana un total de 52 debuxos en pequeno formato
realizados alapis e poderase visitar, en horario do Auditorio, ata o 20 deagosto.